Trần Đăng Khoa: Cuối năm nhắc lại chuyện bỏ thi văn

(VOV) -Đuổi văn ra khỏi kỳ thi vào chính các trường thuộc khối Văn hóa-Nghệ thuật là cách tiêu diệt môn văn một cách hữu hiệu nhất

Gọi “cuối năm”, là theo cách nói của ông bà ta, tính theo lịch Âm, nếu theo lịch Dương, hòa cùng với nhân loại thì chúng ta cũng đã qua được một tháng của năm mới 2013 rồi. Bây giờ đã có thể ngoái lại nhìn năm cũ.

Tuy nhiên, thay cho việc “độc diễn” của ông chủ chuyên mục Blog, lần này là “song ca” của Trần Đăng Khoa với phóng viên VOV, cũng là để muốn tránh phần nào sự tẻ nhạt. Nói như ngôn ngữ tung tảy của nhà thơ thì đây là cuộc “hát đúm” đầu xuân, hay “đấu khẩu với Trần Đăng Khoa”. Nội dung cũng vẫn là những chuyện nổi cộm ở trong năm. Có thể gọi là “Chuyện trong năm bàn lúc cuối năm”…

Đồng ý với anh bạn trẻ. Tuy nhiên, những vấn đề nổi cộm, tôi cũng đã bàn rồi. Có vấn đề đã bàn kỹ qua cả mấy kỳ Blog. Giờ không nhắc lại. Ta chỉ trở lại những vấn đề còn dây dưa thôi…

-Nhất trí với lão!

Việc “dây dưa” mà tôi muốn bàn thêm, là chuyện đề xuất với Bộ Giáo dục về việc bỏ thi môn Văn vào các trường Văn hóa và Nghệ thuật. Điều đáng ngạc nhiên là Bộ cũng đã đồng ý. Tôi cho đó là một việc làm rất không bình thường, nếu không nói là vô cùng dại dột, bởi sẽ tất yếu dẫn đến những hệ lụy mà chúng ta không thể lường hết được hiểm họa.

Đừng nghĩ tôi là nhà văn, là người làm văn hóa mà cứ nhăm nhăm bênh vực môn văn. Cái tôi quan tâm là những vấn đề lớn hơn, là sự băng hoại văn hóa của xã hội, bắt đầu từ cội nguồn giáo dục, chứ không phải là một môn học cụ thể. Khi tôi lên tiếng, rất nhiều độc giả ủng hộ quan điểm của tôi. Cũng có một đôi người phản biện lại. Cách phản biện cũng rất văn hóa.

Một ông bạn còn điện trực tiếp: “Xin ông hãy hạ hỏa. Ông hiểu lầm chúng tôi rồi. Chúng tôi có bỏ thi văn đâu. Trong các trường nghệ thuật, còn phải học văn và nhiều môn văn hóa khác nữa. Bỏ thi văn, vì các cháu thi vào nhiều trường Đại học, Cao đẳng, những trường trước đó đã thi văn rồi thì lấy điểm văn đã thi ấy về, thi một lần thôi”.

Ôi, nếu được thế thì tốt quá. Hoan nghênh Bộ Giáo dục, vì có tư duy khoa học, lại biết thương thí sinh và phụ huynh, đã “cải cách đúng”, cũng như Bộ Giáo dục đã đúng, mà tôi đã ca tụng như việc quyết định cho phép những em học sinh đã tốt nghiệp Trung học Phổ thông, Trung học Chuyên nghiệp, đoạt giải xuất sắc hoặc giải nhất, nhì, ba tại các hội thi, hội diễn, liên hoan, triển lãm trong lĩnh vực nghệ thuật ở cấp quốc gia, quốc tế hoặc tương đương, được tuyển thẳng vào các trường Đại học, Cao đẳng theo đúng ngành thí sinh đã đoạt giải, mà không phải qua bất kỳ một cuộc thi nào. Các em chưa tốt nghiệp Trung học Phổ thông mà đoạt giải cũng sẽ được bảo lưu để được tuyển thẳng vào Đại học Cao đẳng mà không cần phải thi.

Thế rồi trên báo chí, cũng lại xuất hiện ý kiến của một đồng chí Vụ trưởng Bộ Giáo dục: “Đừng hiểu lầm bỏ thi môn văn vào các trường Văn hóa, Cao đẳng Nghệ thuật”. Tôi đã mừng, đã tính có bài xin lỗi hàng ngàn độc giả vì mình đã hấp tấp, đã nghi oan cho Bộ Giáo dục làm điều phản giáo dục. Nhưng khi tìm hiểu kỹ, điều buồn nhất là tôi lại không nhầm. Đó chỉ là cách lý giải khôn khéo của các nhà chức năng, nhằm “tháo van” dư luận. Thực chất, Bộ vẫn bỏ thi môn văn, thay cho việc thi là lấy điểm thi học kỳ, điểm thi cuối cấp và điểm trung bình của môn văn các năm học Phổ thông để xét…

-Nghĩa là xét kết quả điểm văn trong cả quá trình học, thay cho việc thi văn…

Đúng vậy. Thoáng nghe thì có vẻ có cơ sở, thậm chí cũng có lý, nếu nhìn ở một góc độ nhỏ hẹp nào đấy, nhưng đó là “cái lý ở trên mây”. Áp vào thực tiễn Việt Nam lại không ổn. Không những thế, rất nguy hiểm. Bởi chúng ta không có được một nền giáo dục trung thực và lành mạnh. Ở một số nước tiên tiến, có nơi họ còn bỏ thi Đại học, tuyển thẳng từ kỳ thi tốt nghiệp phổ thông, chỉ xem xét quá trình học. Nhưng họ học thật, thi thật. Đánh giá con người dựa trên những giá trị thật. Tất cả đều trung thực.

Nhưng ở ta, đâu có phải như thế. Bởi vậy, khi mới nhận nhiệm vụ, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân đã phải phát động phong trào “Chống bệnh thành tích”. Đúng ra là “chống bệnh giả dối” chứ sao lại “chống bệnh thành tích”? Đối với ngành Giáo dục, thành tích  rất quan trọng, là cái đích vươn tới. Tất nhiên, khi thành tích đã thành một căn bệnh thì thành tích không còn là thành tích nữa. Nó là sự giả dối rồi. Thành tích học tập của học sinh là kết quả giảng dạy của thày. Lấy học sinh để đánh giá thày. Thế thì làm sao không có chuyện các thày nâng điểm học sinh để lấy thành tích cho mình và cho lớp.

Chúng ta đã từng bàng hoàng sửng sốt khi báo chí đưa tin có những em học sinh đã lên đến lớp 7 mà vẫn không biết đọc biết viết. Đó là trường hợp một em học sinh 15 tuổi ở trường Trung học Cơ sở Đống Đa, Quy Nhơn. Em hoàn toàn “mù chữ”. Khi đoàn kiểm tra về khảo sát, mới tá hỏa khi em còn không còn biết cả đánh vần. Vậy mà vẫn có điểm tốt, vẫn lên lớp đều đều. Ở các trường khác, các địa phương khác, liệu có những trường hợp tương tự không? Làm sao lại có thể lấy những điểm tốt giả để thay thế cho các kỳ thi thật? Ở các trường phổ thông, các bài học chỉ là những kiến thức xóa mù ở mức sơ đẳng. Trường Đại học, Cao đằng là nơi đào tạo nghệ sĩ, trí thức. Không thể quấy quá, xuê xoa…

-Tôi đồng ý với ông. Khi thông tin loại bỏ thi môn văn vào một số trưởng Văn hóa, Nghệ thuật được một số báo đăng tải, cho đến bây giờ vẫn còn vô khối người hoài nghi và đặt câu hỏi: Liệu có phải đó có phải sự thật? Tôi "vác" chuyện đi hỏi hơn chục nhân sĩ, trí thức, ai cũng bảo rằng đó là một quyết định lạ đời.

Đúng là lạ đời thật. Ký giả trẻ Ngọc Quang rất có lý khi anh cho rằng, chẳng phải ngẫu nhiên mà "văn hóa - nghệ thuật" lại luôn gắn kết với nhau. Nghệ thuật muốn thăng hoa và phát triển bền vững, phải dựa trên một nền tảng văn hóa vững chắc. Nhưng một số nhà quản lý không thấu hiểu điều ấy, cho nên họ đã có một quyết định không thể nói là bình thường. Ấy là chưa kể còn có một loạt các thí điểm cũng rất không ổn.

Nói như GS Nguyễn Cảnh Toàn, cựu Thứ trưởng Bộ Giáo dục, cựu Phó Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam thì 20 năm qua chúng ta đã mang học sinh ra làm “chuột bạch” để thí nghiệm các loại chương trình sách giáo khoa. Rồi chuyện phân ban, bỏ phân ban, lại khôi phục phân ban... rất luẩn quẩn, mà GS Hoàng Tụy đã nói rằng “Chọn hàng trăm nghìn học sinh làm vật thí nghiệm, dù là giáo dục với ý niệm tốt thì cũng là điều cần tránh”.

Khi biết bỏ thi văn khi tuyển chọn học viên vào các trường Văn hóa, Nghệ thuật, nhà văn Nguyên Ngọc nói thẳng thừng: "Nhiệm vụ của các trường nghệ thuật là đào tạo những nghệ sĩ. Một trong những điều kiện quan trọng nhất của người nghệ sĩ là phải có văn hóa nền vững chắc, đúng ra là còn phải phải cao, rộng, sâu, cơ bản hơn cả những người thường. Bởi vì, đến lượt họ, họ phải góp phần quan trọng nhất tạo văn hóa nền cho cả xã hội. Và Văn là môn học chủ yếu để tạo văn hóa nền.

Chủ trương bỏ thi Văn trong tuyển sinh vào các trường nghệ thuật là coi thường vai trò của văn hóa nền, cũng không quan tâm đến việc đánh giá khả năng cảm nhận nghệ thuật ở thí sinh, mà Văn là môn học chủ chốt để dạy khả năng cảm nhận nghệ thuật. Vậy thì chỉ có thể tuyển được những người sẽ làm thợ. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương đào tạo toàn những “thợ nghệ thuật” ở các trường nghệ thuật chăng? Ôi, thỉnh thoảng lại gặp ở đây những chủ trương khó hiểu đến kỳ quặc!

Lý giải của Bộ Giáo dục rằng không bỏ văn mà vẫn lấy kết quả học và thi ở phổ thông là một lối biện bạch quanh co và tránh trớ. Vậy tại sao trong tuyển sinh đại học ở tất cả các ngành khác lại không lấy kết quả học và thi các môn ở phổ thông mà đánh giá nếu cho rằng kết quả ấy là đã đáng tin cậy. Mà lại chỉ bỏ thi Văn ở tuyển sinh nghệ thuật, lại đúng là nơi cần qua môn Văn mà đánh giá văn hóa nền và khả năng cảm nhận nghệ thuật của thí sinh hơn cả? Rõ ràng là làm ngược! Và hơn thế, một việc làm liều lĩnh và dại dột”.

Và hệ quả của sự dại dột ấy là học sinh sẽ bỏ văn, như đã từng bỏ môn lịch sử. Bởi vậy, tôi mới phải nói: “Đuổi văn ra khỏi kỳ thi vào chính các trường thuộc khối Văn hóa-Nghệ thuật là cách tiêu diệt môn văn một cách hữu hiệu nhất. Không thi thì không học. Ở ta vẫn vậy. Đành rằng môn văn trong nhà trường chúng ta cũng còn nhiều điều phải bàn. Nhưng cái đáng bàn là phải đầu tư nâng cao chất lượng môn văn trong cả dạy và học, chứ không phải loại văn ra khỏi môn thi trong tuyển chọn đào tạo nghệ sĩ, trí thức.

Lại phải nghe Nguyên Ngọc, tác giả của nhiều áng văn bất hủ: Rừng xà nu, Đất nước đứng lên: “Xưa, các cụ ta đã có câu “Học Văn là học làm người”. Còn ở tận nước Nga Xô viết xa xôi, đại thi hào M.Gorki cũng nói Văn học là nhân học. Vì coi trọng điều ấy mà chúng ta có nền văn hiến rất đáng tự hào trong suốt bề dày lịch sử dân tộc.

Ấy thế mà nay người ta lại đang tìm cách đi ngược lại những điều đã trở thành chân lý từ hàng nghìn đời, lại gạt bỏ đi thử thách mà học trò phải rèn luyện để “làm người”, mà chỉ nhăm nhăm dạy chúng phải thực dụng. Có lẽ, sẽ chẳng có gì bất ngờ khi chúng ta lại được chứng kiến nhiều nghệ sĩ làm “trò lố”, vì phông văn hóa thấp kém. Điều ấy cũng như một cô gái rất muốn làm đẹp, nhưng lại dốt nát về mặt thẩm mỹ. Thật đáng sợ!”./.

Trần Đăng Khoa/VOV

 

Danh sách ý kiến

Sắp xếp theo:
  • Luu huy linh
    Trần Đăng Khoa nêu và phân tích rất đúng, nếu thi vào khối A thì bỏ môn văn thì được. còn thi vào khối văn hóa nghệ thuật mà bỏ thi môn văn thì học sinh thi khối đó sao nhãng và thậm chí không học văn nữa- nếu không học văn thì còn gì gọi là văn hóa nghệ thuật nữa- họa sĩ, điêu khắc, ca sỹ, nhạc sỹ ,nhà văn, nhà thơ cũng rất cần văn - văn là tinh hoa của một dân tộc bằng từ ngữ để diễn tả, truyền tải mà qua đó ta biết đẹp, xấu, tốt, hư,mất và được, cao và thấp, rộng và dài của cái tự sẵn có hiển nhiên tồn tại và truyền thống được tạo dựng bởi một dân tộc, một đất nước, một châu lục và thế giới cả về hữu hình và vô hình .... vậy các nhà sư phạm ở bộ GD và ĐT đã đồng ý bỏ đi thì thật là đáng ngạc nhiên và như vây ta khỏi phải trách vì sao giáo dục cứ luẩn quẩn, cú chậm tiến hàngba chục năm rồi vì cứ nhắm mắt cũng ký được công văn, quyết định, không nghĩ đến tác hại về sau cho xã hội cho nền văn hóa nghệ thuật nước nhà ,sau chữ ký, sau công văn là suy thoái về văn hóa bắt đầu từ bỏ một môn thi . người làm quản lý giáo duvj cần suy nghẫm...
  • Thanh Trí
    Bác ơi, học văn bây giờ là nguyên mẫu, y như phải lấy của người ta "chấp vá" cho mình. Học văn bây giờ chẳng phải là học làm người, bây giờ học như máy móc chả khác mấy so với các môn khoa học tự nhiên đâu Bác ạ!. Cháu nghĩ đến nền giáo dục Tây mà Bác hay bàn mà thèm.
  • Vũ Ngọc Huyền
    Việc ưu tiên tuyển thẳng các em học sinh tốt nghiệp THPT loại khá giỏi có thành tích xuất sắc trong các kỳ thi học sinh giỏi Quốc gia đoạt giải ba trở lên vào các trường Đại học Cao đăng theo khối thi ngành thi là một việc cần thiết, đúng đắn, có tác dụng khuyến học khuyến tài...Nếu giải thưởng đó được đánh giá khách quan trung thực, thành tích đó là thành tích thật do kết quả thi thật và điểm thi đạt được là điểm thật (không phải xin, cho, mua bán)... Để đoạt được giải thưởng nhất nhì ba...trong các kỳ thi học sinh giỏi Quốc gia các em phải lao tâm khổ tứ, “nung kinh nấu sử”. Thậm chí còn phải bỏ các môn học khác và các sở thích đam mê ngày thường, để tập trung cho môn chuyên. Nếu không có chính sách ưu tiên chắc chắn là chẳng ai quan tâm đến thi cử và không thu hút được tài năng.
    - Riêng về thi tuyển vào các trường thuộc ngành văn hóa nghệ thuật miễn thi môn văn nghe có vẻ hài hước và vô lý... Học văn hóa nhưng không thi môn văn. Có lẽ những người giỏi văn sẽ không đi theo ngề văn hóa vì tài năng không được thi thố sẽ vô cùng bất công và không được ghi nhận đánh giá một cách công bằng và chính xác. Suy cho cùng những người giỏi văn sẽ không bao giờ chấp nhận một sự cạnh tranh không có đối thủ. Người có văn hóa sẽ không chấp nhận những việc làm vô văn hóa như ăn mặc hở hang phản cảm trên sân khấu....
  • Đạt Vinh
    Bỏ thi văn thì có mà nguy
    Nếu chỉ biết toán thiếu văn thì... rất buồn. Rồi địa lý, Lịch Sử...những môn xã hội khác sẽ đi vào lịch sử. Nếu thiếu văn con người sẽ thành cái máy đó là điều may mắn. Nếu rủi hơn sẽ rất nhiều người có tài mà vô đức.
    Không biết người xướng ra chuyện bỏ môn văn khi thi vào các trường chuyên nghiệp ngày xưa học văn thế nào nhỉ? Chắc ông ghét cô giáo dạy văn lắm. Đất nước ta không thể làm theo các nước khác được vì điều kiện chưa cho phép. Nói chính xác là tính tự giác chưa cao. Rồi môn văn sẽ có những con điểm cao ngất trời khi kiểm tra chất lượng cho mà coi. Nhưng không thực chất.
  • Việt An
    @TĐ Khoa!
    Trẻ em bây giờ toàn đọc truyện tranh siêu nhân, kiếm hiệp. Ngôn ngữ toàn là "ùng, oàng, huỵch, hự..." thì cần gì học văn cho nhiều? Ngay từ nhỏ các em đã tiếp xúc, và quen dần với kiểu văn hóa chôm chỉa, trí trá, nhí nhố rồi, thì khó mà học văn. Chuyện làm hư thanh thiếu nên lại thuộc về người lớn.
    Ví dụ 1 việc: Mỗi năm hàng ngàn tỉ đồng của người tiêu dùng bị mất vào các tin nhắn rác, mang tính lừa đảo trên hệ thống điện thoại di dộng. Từ chuyện tải nhạc, đến chuyện bói toán, dự thưởng, tặng quà, tặng bài hát… cho đến việc tải hình ảnh khiêu dâm, phim sex. Các tin nhắn rác mời gọi người dùng nhắn tin vào 1 đầu số dịch vụ nào đó, và thế là tài khoản người dùng bị trừ tiền, hoặc bị tính nợ cước (thuê bao trả sau). Người thực hiện thu, hoặc trừ trong tài khoản của người dùng, chính là các nhà cung cấp dịch vụ điện thoại di dộng thực hiện. Nếu không có sự bắt tay của các nhà cung cấp dịch vụ điện thoại di động như Vietel, mobiphone, vinaphone…với các đối tác khác, thì người dùng, nhất là thanh thiếu niên đã không bị móc túi như vậy. Đây là kiểu kinh doanh có văn hóa chôm chỉa. Khi chôm chỉa trở thành văn hóa, trở thành thói quen, thì chẳng cần học văn nữa. Người lớn, doanh nghiệp lớn, lãnh đạo trong đó cũng là các Đảng viên lớn, mà còn làm ăn như thế…thì mấy ai dạy văn cho được?
  • Ngô Xuân Tiếu
    Học văn là học làm người! Bỏ thi môn văn trong tuyển sinh vào bất cứ việc gì đều sai lầm nghiêm trọng. Tôi hoàn toàn ủng hộ quan điểm của Trần đăng Khoa. Những bài viết phản biện như thế này, tôi nghĩ bộ giáo giục cần xem lại mình.
  • Phạm Tâm An
    Đọc một loạt bài viết về giáo dục của nhà thơ em thấy giáo dục nước nhà càng ngày càng ...thê thảm!!!
    Mong tiếng nói của các bậc trí thức như anh TĐK sẽ thấu tai những người có quyền và trách nhiệm trong hệ thống chính trị và giáo dục của chúng ta để hy vọng một sự "đổi mới" thực sự hữu hiệu!
    Năm mới sắp đến, em chân thành gửi tới nhà thơ TĐK cùng gia đình lời chúc tốt lành nhất!
  • Hòa Hạ
    Đúng là "một việc làm liều lĩnh và dại dột" bác Khoa ạ.
    Tôi thấy một số cử nhân, kỹ sư ra trường đi làm viết một cái đơn xin hết tập sự không xong.
    Lại còn cái nạn viết sai chính tả, viết tối nghĩa trên báo mạng nữa . Nếu bỏ thi môn Văn ử các trường VHNT thì đúng là thảm hoạ
  • Duy Ben
    Đọc bài này của Trần Đăng Khoa lại nhớ bài thơ ĐƯỜNG TẮT của Đặng Chân Nhận .Vì đi đường tắt không vất vả lại nhanh chóng đạt mục đích danh vọng nên chúng ta có số tiến sĩ vào dạng cao của khu vực mà phát minh khoa học lại thấp nhất .Đã có chuyện ở trường đại học công nghệ cao giữa thanh thiên bạch nhật không tấm vải che thân ,nhại những bài hát đã thấm máu một cách trơ trẽn .Đấy là văn hóa hay là gì vậy ?
    Học để làm người hay học làm rối cạn .Đào tạo ra thợ hát dẫu có hát hay đến đâu mà trần văn hóa thấp thì thật buồn ...
    Cám ơn Trần Đăng Khoa
  • Nguyễn Ngọc Chiến
    Bài viết nào của anh cũng sâu sắc, mang tính phát hiện, đề xuất, đặc biệt là những bài viết trong lĩnh vực giáo dục gần đây mà anh đã liên tục giới thiệu trên blog của mình