Trần Đăng Khoa: Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ

(VOV) -Mọi giá trị đều bị thời gian sàng lọc, đào thải và chắt lọc lại

Ảnh chụp bài báo của Brinkley bị "ném đá"

Cái tên như chân lý, có tính cảnh báo sắc lẹm này, không phải do tôi nghĩ ra đâu. Làm sao một “gã thợ cày không có trâu” lại sâu sắc thâm thúy được đến như thế. Đó là kinh nghiệm đúc kết từ ngàn đời mà ông bà, cụ kỵ truyền lại cho chúng ta đấy. Các cụ bảo: “Trăm năm bia đá thì mòn - Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ”. Khiếp không? Cứ tưởng chạm trổ dấu ấn của mình lên bảng vàng, bia đá thì sẽ vĩnh cửu. Chả phải. Mọi giá trị đều bị thời gian sàng lọc, đào thải và chắt lại. Nhưng cũng có những dấu vết không làm sao xóa được, nhất là khi nó đã thành “bia miệng” của thế gian. Đến cái nỗi ấy, thì chả có “cái cống” nào để mà tẩu thoát.

Đấy là hai trường hợp, hai “tiêu điểm” nổi cộm, gây bất bình lớn trong dư luận xã hội. Một ông Tây và một ông Ta. Ông Tây là ngài Giáo sư Joel Brinkley và ông Ta là ngài nghị sĩ Quốc hội Hoàng Hữu Phước. Cả hai ông này có tuổi tác khác nhau, hình dáng khác nhau, số phận khác nhau, ở hai vùng văn hóa hoàn toàn khác biệt nhau, vậy mà lại giống nhau đến kỳ lạ: Đều phải hứng chịu những trận mưa đá của đông đảo công chúng và cộng đồng mạng. Đều ngỡ ngàng, kinh ngạc vì không ngờ bài viết của mình lại bị dư luận phản ứng dữ dội đến như thế.

Và điều thú vị giống nhau nữa: Những người nổi giận, đòi sa thải hai ông, đều không phải là những đối tượng bị các ông chỉ trích, lăng mạ, mà  toàn là những người ngoài. Đấy là những tiếng nói trung thực và khách quan. Sự nổi giận có phần thái quá này cũng là điều dễ hiểu. Tôi gọi đó là sự nổi giận của văn hóa trước những hành vi thiếu văn hóa.

Vậy sự thực thế nào? Đầu đuôi ra làm sao mà hai ông phải “chịu trận” khủng khiếp đến như vậy?

Cứ như thông tin trên công luận, thì mới đây, giáo sư Joel Brinkley đã đăng một bài báo viết về Việt Nam: “Dù ngày càng giàu có, nhưng khẩu vị của người Việt chẳng giống ai”, kể lại những gì vị giáo sư “quan sát”, “nghe ngóng” trong 10 ngày ông ta du lịch tại Việt Nam. Ngay lập tức, bài báo đã cuộn lên những làn sóng phẫn nộ không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Ông ta viết: “Ở Việt Nam, bạn dễ dàng nhận thấy những điều bất thường. Bạn không nghe tiếng chim hót, không thấy sóc leo cây hay chuột lục lọi trong những đống rác. Thậm chí, cũng chẳng có con chó nào chạy rông. Thực tế, hầu như bạn không thấy được một con thú hoang hay thú nuôi nào cả. Chúng đi đâu cả rồi? Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng: Chúng đều bị ăn thịt cả…”.

Chưa dừng lại ở đấy, ông Giáo sư này còn cho rằng, vì ăn nhiều thịt, nên Việt Nam luôn là một quốc gia hung hãn”.

Thật kỳ cục và bậy bạ. Rất nhiều học giả viết về Việt Nam. Nhưng tôi không thấy có tác giả nào lại thiển cận, ấu trĩ và trẻ con như cái ông Giáo sư này. Đã thế, ông ta lại rất tự tin, cứ phán khơi khơi về những điều ông ta chẳng hiểu gì cả. Đến Việt Nam mà ông ta lại cứ muốn xem chó hay súc vật chạy rông ở ngoài đường thì đúng là một gã say xỉn.

Xin mời ông hãy nghe chính một người nước ngoài, bà Naomi Doak, làm ở tổ chức bảo vệ động vật Traffic: “Tôi không đồng ý với nhiều ý kiến của Joel Brinkley, vì ông toàn nhầm lẫn cả. Ở Việt Nam, chim, chó hay nhiều động vật, hầu hết đều là vật nuôi. Họ không thả rông, vì chúng có chỗ của chúng ở những nơi quy định”. Nói người Việt ăn nhiều thịt, ông “không hề thấy bóng dáng của loài động vật nào ở Việt Nam vì người Việt đã ăn thịt hết cả” là một võ đoán điên rồ của gã say rượu. Thực chất, trong tư duy người Việt không có thịt. Món ăn chính, thông dụng của người Việt là: Cơm – Rau – Cá. “Lậy giời mưa xuống. Lấy nước tôi uống. Lấy ruộng tôi cày. Lấy bát cơm đầy. Một khúc cá kho.” Đấy là khấn trời của người Việt. Khúc cá là mơ ước từ ngàn đời của người Việt. “Có cá đổ vạ cho cơm”.

Trong đồng dao, ngay cả một đứa trẻ, khi bị khói ngột ngạt, muốn xua khói, cũng lại mang cá ra để dỗ dành: “Khói về đằng kia ăn cơm với cá. Khói về đằng này lấy lá dập đầu”. Rồi đây nữa: “Anh đi anh nhớ quê nhà. Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương”. Cà thì cũng vẫn là một loại rau thôi. Trong món ngon đến tuyệt đỉnh của cặp uyên ương cũng không thấy có thịt: “Canh tôm nấu với ruột bầu. Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”. Đến cả sản vật quý dâng biếu bố mẹ cũng vẫn là …rau: “Có con mà gả chồng gần. Có bát canh cần nó cũng đem cho”.

Có thể liệt kê hàng trăm câu ca dao, tục ngữ ngạn ngữ tương tự như vậy. Trong tư duy văn hóa người Việt, có hơi hám thịt đâu. Thậm chí, thịt còn là nỗi bất an: “Ăn cơm với cáy thì ngáy o o. Ăn cơm thịt bò thì lo ngay ngáy”. Tôi cũng đã có lần kể về ông bạn Tây Ivan Navichxki của tôi bàn về bữa ăn của người Việt: “Cậu trông cái bàn ăn có sinh động không? Đúng là hai quốc gia riêng biệt nhé. Tớ thì đĩa và dao rĩa. Còn cậu thì bát và đũa. Đũa là biểu tượng của cái gậy chọc lỗ gieo hạt. Tớ có xem một bộ phim tư liệu khoa học của người Thuỵ Điển về Việt Nam. Trong phim có một anh chàng vừa hát, vừa chọc gậy! Mọi cái tồn tại đều có lý của nó. Cái rĩa trên đĩa tớ kia nó mang dáng của mũi lao phóng thú. Người Nga thích săn bắn lắm. Mà nói chung, người phương Tây đều thích săn bắn cả. Họ vốn quen ăn thịt. Còn các cậu lại chỉ ăn rau. Trông mâm cơm cứ xanh lè. Đũa thích hợp với việc cặp rau. Chẳng ai dùng dao, rĩa để xiên cắt rau cả".

Người nước ngoài thường hiểu Việt Nam như thế đấy. Bởi vậy mà họ đã nổi khùng trước bài báo  võ đoán thiếu thiện chí của Giáo sư Joel Brinkley. Họ cho đó là "thiếu thông tin, đầy cảm tính, hồ đồ, trịch thượng và phân biệt chủng tộc". Học giả Graeme Nye không giấu được nỗi bất bình: “Tôi là một người Anh đang sống ở Việt Nam. Tôi từng là nhà nghiên cứu ở Hạ nghị viện và Quốc hội Canada. Quan điểm của Joel Brinkley thật thiển cận và hoàn toàn không có tư duy của người nghiên cứu khoa học”.

Pamela McElwee, người đã sống ở Việt Nam 5 năm , hiện đang làm trợ lý về lĩnh vực hệ sinh thái con người tại Đại học Rutgers và là chuyên gia về bảo tồn động vật hoang dã ở Việt Nam chứng minh: “Lịch sử của Đông Nam Á là hầu hết mọi quốc gia đều đã trải qua chiến tranh. Nước Mỹ có dân số ăn thịt lớn thứ hai thế giới tính theo trung bình đầu người”.

Joshua Woerthwein, một công dân ở thành phố Norwalk, Hoa Kỳ thì bức xúc. “Không thể hình dung được đấy lại là một bài viết của một giáo sư từng giành được giải thưởng Pulitzer. Tôi cũng không hiểu sao một người như thế lại được cấp phép để “dạy dỗ” những đứa trẻ tại trường đại học?”. Và giận dữ hơn, cộng đồng mạng đang kêu gọi ký vào một lá đơn yêu cầu Đại học Stanford, Hoa Kỳ, sa thải vị giáo sư vì đã phỉ báng người dân Việt Nam.

Lá đơn đòi đuổi việc Joel Brinkley được Mark Nelson, công dân Mỹ ở thành phố Boston khởi thảo. Lá đơn công bố trên Change viết: "Giáo sư mà thiếu hiểu biết như thế này không thể có chỗ tại Stanford hoặc bất kỳ trường đại học nào khác trên thế giới. Brinkley phải xin lỗi công khai và yêu cầu các chuyên gia về Việt Nam sửa sai lầm của ông ta. Nếu không, Stanford cần phải sa thải ngay ông ta".

Cho đến thời điểm này, lá đơn yêu cầu sa thải giáo sư Joel Brinkley đã có gần 1000 chữ kí đến từ khắp nơi trên thế giới. Điều thú vị là, tất cả những người “nổi giận” ấy, đều không phải người Việt Nam. Đó là những tiếng nói khách quan của lương tri nhân loại. Điều ấy, cũng cho thấy cái thời bưng bít đã qua rồi. Không thể cứ nhắm mắt mà nói càn hay làm càn được. Gieo gió thì ắt sẽ gặt bão. Quy luật ấy không ngoại trừ bất kỳ một ai, cũng không phân biệt bất cứ quốc gia hay một đảng phái nào….                                    Còn tiếp)

Trần Đăng Khoa/VOV

 

Danh sách ý kiến

Sắp xếp theo:
  • Phạm Công Lí
    Tôi không hiẻu vị giáo sư áy là người nước nào ,học vị ra sao nhưng giáo sư mang " tầm hiểu biét" của mình để nhận xét một quốc gia mà thế giới ai cũng biết như thế thì thật buồn cho cái gọi là giáo sư mang trong mình cái hiểu biết hàn lâm để để dào tạo , truyền thụ kiến thức có tính chất "hàn lâm" cho mọi người . Bài viết của lão Khoa - tên thân mật đành cho Trần Đăng Khoa - không lên tiéng phản đối gì mà chi liệt kê nhưng sự phản ứng của các học giả đã nhết những gì thiếu hiểu biết và phiến diện có tính chất xuyên tạc của vị giáo sư rồi
  • thanhvov
    Ông tây chê VN!
    Đúng là các côn trùng,súc vật ở VN mà ông tây quan sát được là ngày càng ít đi! Xong không phải chỉ do con người hay ăn thịt chúng gây ra đâu! Đúng là ăn thịt thì tính cách hung hăng, nhưng không phải chê người VN hung hăng do ăn thịt đâu,mà tính hiếu chiến còn do nhiều nguyên nhân khác nữa...!
    Ôi miệng lưỡi thiên hạ ,đúng là nghìn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ...! Phải kg anh Khoa?
  • Lê huy Thảo
    Tục ngữ, ca dao dân gian Việt Nam qua bút ông Khoa thật là vũ khí lợi hại. Xem ông chiến đấu mà lại thấy Nồm Nam hây hẩy dưới lũy tre làng. thế này thì chác cái "Dồng hồ Tây" phải hỏng...
  • Lê huy Thảo
    Tục ngữ, ca dao dân gian Việt Nam qua bút ông Khoa quả lợi hại không gì bằng.Kiểu này thì cái " Đồng hồ Tây" có hiện đại mấy cũng phải hỏng...
  • Bình Nguyên
    Tại sao mấy chú mấy bác lại xoáy sâu vào thói quen ăn uống của nước ta vậy. Còn thịt chó. Tôi còn nhớ lúc trước cầu thủ Pak Ji Sung (Hàn Quốc) còn nói "lúc nhỏ thường hay ăn thịt chó nên bây giờ mới có thể lực tốt như vậy"... Vậy ăn thịt chó ko riêng gì Việt Nam đâu, mấy bác đừng có chỉ trích kiểu như vậy nữa....
  • VŨ MAI
    Có thể thông cảm nhưng không ai bênh vực cho Joel Brinkley cả.
    Dân tộc Việt nam đúng là nhân hậu, yêu hòa bình. Nói ăn thịt nhiều hung hăng hiếu chiến là không đúng.
    Người ta không nói xấu bôi nhọ dân tộc VN mà nói thực trạng hiện nay ở VN: Không dám đấu tranh với những thói xấu, tham nhũng cường quyền. Ấu trĩ kém hiểu biết về thời cuộc, đớn hèn ngậm miệng ăn tiền hay an phận thủ thường cũng là một hội một phường với nhau mà thôi. Những thói hư tật xấu lối chơi ngông của NHIỀU NGƯỜI VIỆT hiện nay phải nói là khá phổ biến. Cái trào lưu chỉ thích hơn người, chơi ngông của không ít kẻ mang danh người Việt đã được xếp vào hàng TOP của thế giới trong khi đại bộ phận dân nghèo người lao đông đang phải còng lưng làm việc và gánh chịu hàng vạn thứ thuế phí mà đới sống vẫn bấp bênh, nếu như bệnh tật mà phải vào viện thì tiêu luôn. Những kẻ có quyền chức thì LƯƠNG cao LẬU nhiều. chỉ tính riêng lương 1 tháng của 1 giám đốc bằng cả mấy năm làm việc của một kỹ sư bình thường (500~600 triệu so vớ 5 triệu?).
    Người Việt không thích ăn thịt chó ư? Thế thì giải thích sao khi chỉ ngay Hà nội thôi dọc đường đê Lạc Long Quân, Yên Phụ với bao hàng thịt chó đặc biệt, gia truyền... mà từ lâu người ta lấy cả tên diễn viên nghệ sỹ Anh Tú để đặt tên cho cửa hiệu. Không thiếu gì lần gặp cảnh chuột, chim bồ câu, chim cút bị vặt sạch lông buộc từng chùm lủng lẳng. Rồi các quán tiểu hổ mọc lên như nấm, các nhà hàng đặc sản thịt rắn nữa chứ. Đến ngay chó nhật, chó Bắc Kinh ngày xưa chỉ để làm cảnh mà 10 năm gần đây cũng đã bị lên bàn nhậu rồi. Tôi quả quyết số đàn ông lên trang mạng này có ai chuộng rượu mà lại không quá 1 lần thưởng thức những món ăn đó. Nạn săn bắt thú rừng không thương tiếc thì khỏi phải bàn vì ngay các phương tiện truyền thông chính thống cũng đã nói nhiều rồi.
    Tôi không được đi nhiều nước trên thế giới, nhưng cũng đã thấy tận mắt người ta yêu quý và bảo vệ động vật, môi trường như thế nào rồi. Cũng có trường hợp có thể coi là quá lố VD như cách đây vài năm ở Mỹ người ta tổ chức một cuộc cứu hộ rầm rộ tốn kém chỉ để giải cứu một con chó mắc nạn.
    Thật xấu hổ khi mà tư tưởng làm ăn kiểu chụp giật bằng mọi cách mọi giá phổ biến mọi nơi mọi miền mọi ngành mọi tầng lớp khi mà khắp thế giới người ta đề cao và tôn trọng văn minh văn hóa trong công việc. Cũng chính vì vậy mà "Chất Xám" chân chính đều muốn làm việc cho nước ngoài hoặc các công ty nước ngoài vì họ chỉ muốn chuyên tâm vào công việc mà không muốn bị cuốn vào vòng đấu đá giành giật nhau. Vì người ta muốn khẳng định năng lực thực sự của bản thân chứ không muốn giữ chỗ giữ ghế kiểu "Cha truyền con nối" hay "Sống lâu lên lão làng".
    Nên nhớ rằng nói người Việt không phải là nói dân tộc Việt. Phải thấy một sự quá thấp kém về nhận thức và văn hóa và một sự quản lý có quá nhiều bất cập khi mà trong thời đại văn minh ngày nay lại để cho người ta có thể viết một cảm nhận như vậy mặc dù còn có những điều chưa chính xác.
    Có nơi nào như ở VN mà nhà nước quy định gửi xe máy ban ngày là 2 ngàn đồng nhưng tự thu đến 20, 40 ngàn? Đặt quanh gánh lên vai khách du lịch nước ngoài bắt chụp ảnh để chặt chém?... Vậy mà không ai sử lý, cơ quan quản lý ở đâu?
    Chúng ta đang trong giai đoạn chấn chỉnh đổi mới theo nghị quyết TW 4. Đang chuẩn bị lấy ý kiến của dân vào bản sửa đổi hiến pháp. Sự việc giữa 2 ông nghị mới chỉ có thể là bước khởi đầu cho một quá trình đổi mới đấu tranh trong nghị trường. Điều này không có nghĩa là xấu vì nghị viện của VN từ trước đến nay quá trầm lắng. Các đại biểu của dân phải thực sự có tinh thần và trách nhiệm lắng nghe nguyện vọng của dân, dám đấu tranh cho lẽ phải công bằng và vì một nước VN thực sự hòa bình dân chủ và tự do hạnh phúc chứ không phải chỉ co đầu rụt cổ như con rùa, chỉ bo bo lợi ích riêng mình.
    Làm sao để bất kỳ người nước ngoài nào, bất kỳ một dân tộc nào muốn bôi nhọ dân tộc Việt cũng không được. Làm sao để người VN có thể ngẩng cao đầu mà tự hào về dân tộc mình trước thế giới mới là điều đáng quan tâm. Còn cứ khư khư bảo thủ, tự ái và che dấu hoặc bao che tự biện minh hành động thấp kém của mình thì không bao giờ có thể ngóc đầu lên được.
  • Trang Thu
    Chào anh Trần Đăng Khoa ...Vô tình vào VOV lại được gặp TĐK và đọc một loạt bài anh viết thật hay và sâu sắc ...Mong anh hãy viết nhiều bài để em được qua đọc...Một ngày an lành ...
  • Lưu Quốc Hòa
    Tệ hại hơn nữa là những kẻ vong quốc còn quay lại chửi bới ông cha chúng. Tôi tát một thằng Việt kiều Đài Loan 2 cái khi nó chửi một ông già VN là đồ con lợn. Ông ngồi cạnh nó ăn bánh cuốn và rây mắm lên giầy nó. Tôi bị giam 2 ngày tại đồn. Ngày đó tôi mới 32 và chưa viết văn. Nếu không có các cụ lão thành biểu tình phản đối việc bắt tôi có lẽ phiền phức.
  • Người qua đường
    Có lẽ một số người còn trẻ không được sống trong những năm 60 của thế kỷ trước. Cái thời mà tuy cái gì cũng phải tem phiếu thiếu thốn, nhưng tình đồng bào đồng chí chan hòa bao la. Người ta sẵn sàng nhường cơm sẻ áo cho nhau, chung sức chung lòng trong công việc. Cái thời mà đi đêm không sợ ma, xe để ngoài đường cả tháng không mất, nhà đi chơi đi làm không cần khóa, tình người như bát nước đầy. Cái thời mà lòng tin đầy ắp trong mỗi con người, tin Đảng, tin chính phủ, tin tưởng lẫn nhau, đoàn kết một lòng trên dưới.v.v. kể sao cho hết. Và chính vì lẽ đó mới có sự hy sinh lớn lao của những người con Việt, mới đánh thắng được giặc ngoại xâm hùng mạnh.
    Thời đó cũng đã có những thói hư tật xấu mà ta thường gọi là tiêu cực, nhưng nó bị bài trừ bị lên án và không có đất để phát triển.

    Còn bây giờ thì sao?
    Người thân trong gia đình còn nghi ngờ chém giết lẫn nhau. Không phải đào tường khoét ngạch nữa mà nổ mìn phá nhà, phá khóa bằng kìm cộng lực phá két bằng hàn xì...Nạn mãi lộ tràn lan. Tham nhũng ở "Một bộ phận không nhỏ". Đạo đức suy đồi. Con giết cha mẹ, cha mẹ giết con....Rồi lừa phụ nữ trẻ em bán vào động mại dâm và nước ngoài. Nạn đút lót, hối lộ phổ biến mọi ngành mọi cấp. Sẵn sàng giết người chỉ vì vài chục ngàn. Dùng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích bất chấp tất cả. Hút hít đĩ điếm tràn lan.v.v.Còn nhiều lắm kể đến muôn đời không hết. Tất cả chỉ vì tiền và những ham muốn dục vọng thấp hèn mà ra.
    Một đất nước không còn kỷ cương, văn minh văn hóa trong giao tiếp giao thông. Kẻ nào cũng muốn nhoi lên, muốn hơn người khác, khoe khoang của cải, ăn chơi ngông cuồng thác loạn.
    Cho nên nói như Joel Brinkley còn phiến diện.
  • Ngô Xuân Tiếu
    Không ngờ giáo sư Joelbrinkley lại viết lách bậy bạ, võ đoán, hỗn láo, nói xấu ta đến thế. Đại biểu trí thức đây. Thật đau đớn cho giới học giả Mỹ!
    -Còn ông Hoàng hữu Phước, do ta chọn nhầm bầu vòa Q H. Cái ngữ này bãi miễn sớm đi thôi. Cảm ơn Trần Đăng Khoa đã có bài viết sắc sảo.