Cần chấn chỉnh hoạt động các trung tâm giới thiệu việc làm

Loại hình dịch vụ môi giới, giới thiệu việc làm ra đời trong giai đoạn đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường. Từ đó đến nay, các Trung tâm giới thiệu việc làm đã góp phần giúp cho hàng trăm ngàn người lao động tìm được việc làm. Tuy nhiên, thời gian gần đây, khi số người cần việc ngày càng tăng cao, thì số các trung tâm giới thiệu việc làm hoạt động theo lối chụp giật, thậm chí lừa đảo, sau khi thu phí thì bỏ rơi người lao động… ngày càng nhiều.

Theo thống kê của Sở Lao động- Thương binh- xã hội Hà Nội, hiện tại trên địa bàn thành phố có gần 700 đơn vị có chức năng hoạt động dịch vụ việc làm. Trong đó, có 11 trung tâm của các đoàn thể xã hội hoạt động theo đúng quy định của Nhà nước. Trong số các đơn vị còn lại, chỉ khoảng 3-5% thực sự hoạt động có hiệu quả.

Đa số các trung tâm chỉ tập trung giới thiệu việc làm qua nguồn thông tin tuyển dụng lượm lặt được trên các báo, đài hoặc niêm yết của các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có nhu cầu tuyển dụng lao động thực sự. Bên cạnh đó còn phổ biến tình trạng các trung tâm lấy lại thông tin việc làm của các đơn vị dịch vụ việc làm khác, rồi tự ý khai thác, coi như nguồn việc làm của mình. Nhiều trung tâm thu lệ phí và giới thiệu người lao động đến những nơi có nhu cầu tuyển dụng mà không cần thỏa thuận trao đổi trước với đơn vị tuyển dụng lao động. Vì thế, khi người lao động tìm đến được nơi giới thiệu thì được biết vị trí đó đã có người làm; hoặc bị từ chối tiếp xúc, làm mất thời gian, công sức, tiền của, nhiều khi tạo ra tranh chấp mà thiệt hại thuộc về người đang cần việc làm.  

Các trung tâm giới thiệu việc làm "ma" đều ký “hợp đồng” với người lao động, nhưng thực chất đó chỉ là các bản hợp đồng không có giá trị pháp lý, không soạn theo quy định của Luật Lao động; như: phần ghi của bên A (trung tâm giới thiệu việc làm) thường chỉ có tên công ty và tên người đại diện đứng ra ký, không có địa chỉ, số điện thoại, fax hay tài khoản; công việc phải làm của bên B (người lao động) được ghi chung chung; các điều khoản trong hợp đồng đều có lợi cho phía môi giới.

Lợi dụng sự hoạt động dễ dãi của các trung tâm giới thiệu việc làm và nhu cầu tìm việc của các cô gái trẻ, có không ít trường hợp những kẻ tội phạm buôn bán phụ nữ đã thực hiện hành vi lừa đảo thông qua trung tâm giới thiệu việc làm. Trong khoảng thời gian tháng 8 và 9/2006, Đội chống tệ nạn Phòng Cảnh sát điểu tra tội phạm về trật tự xã hội- Công an Hà Nội đã triệt phá 2 đường dây buôn bán phụ nữ sang Trung Quốc mà trong đó các đối tượng phạm tội đã dùng thủ đoạn này. Hai đối tượng có tên Vân và Viên, từ Lạng Sơn về Hà Nội, chúng mua báo để tìm địa chỉ trung tâm cần tuyển người. Đoạn chúng đến trung tâm giới thiệu việc làm ấy, nói rằng cần tuyển 2 phụ nữ trẻ về chăm sóc người già và trẻ nhỏ ở Bắc Ninh. Giám đốc trung tâm việc làm này- Nguyễn Thị Lý (sinh 1980) đã giới thiệu 2 cô gái trẻ (14 tuổi và 17 tuổi) quê ở Vĩnh Phúc. Ngay trong ngày, bọn tội phạm đưa 2 em gái này lên lên Lạng Sơn, bán sang Trung Quốc với giá từ 4.500- 5.000 nhân dân tệ.

Mới đây, cơ quan Công an còn phát hiện trung tâm việc làm ở số 25 ngõ 377 đường Giải Phóng (Hà Nội) do Phí Thị Kiều Ngân đứng đầu- hoạt động lừa đảo. Từ tháng 10/2005 đến nay, Ngân đã nhận 100 hồ sơ xin việc làm, thu mỗi hồ sơ hàng triệu đồng và chiếm dụng số tiền đó, nhưng hầu như không hề tìm việc làm cho người lao động.

Để chấn chỉnh hoạt động của các trung tâm giới thiệu việc làm, từ cách đây gần 2 năm, ngày 28/02/2005, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2005/NĐ-CP quy định về điều kiện, thủ tục thành lập và hoạt động của tổ chức giới thiệu việc làm. Theo đó, Trung tâm việc làm được phép thu phí tư vấn, giới thiệu, cung ứng lao động, cung cấp thông tin lao động - việc làm và thu học phí theo quy định của pháp luật. Đơn vị muốn thành lập trung tâm việc làm phải ký quỹ 300 triệu đồng tại Ngân hàng để giải quyết các rủi ro và các khoản phải đền bù có thể xảy ra trong quá trình hoạt động… (Nhưng thực tế ở nhiều trung tâm ngay tại các thành phố lớn, nếu tính cả quỹ lương, cả giá trị thiết bị văn phòng cũng chưa tới 100 triệu đồng). Trung tâm có nghĩa vụ phải theo dõi tình trạng việc làm của người lao động trong thời gian một năm (đối với trường hợp thực hiện hợp đồng lao động từ 12 tháng trở lên) hoặc trong thời gian thực hiện hợp đồng lao động (nếu dưới 12 tháng)… Trung tâm giới thiệu việc làm phải có ít nhất 5 cán bộ tốt nghiệp cao đẳng kinh tế, pháp luật, ngoại ngữ. Các doanh nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm thành lập trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành mà không đủ điều kiện theo quy định thì phải chấm dứt hoạt động. Trung tâm dịch vụ việc làm sẽ bị thu hồi giấy phép nếu có hành vi lừa đảo, gian lận đối với người lao động. Nếu bị xử phạt hành chính do vi phạm pháp luật lao động 3 lần/năm hoặc 1 hành vi bị xử phạt 3 lần, trung tâm cũng sẽ bị thu hồi giấy phép…

Nếu theo đúng những điều kiện đưa ra thì tại thanh phố Hồ Chí Minh, chỉ có chưa đầy 30 trong tổng số 2.500 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lao động đủ điều kiện được cấp giấy phép. Mặc dù Sở Lao động- thương binh- xã hội thành phố đã tuyên bố sẽ xử lý mạnh các đơn vị hoạt động “chui” (không có giấy phép), nhưng đến nay hầu hết các doanh nghiệp hoạt động trái quy định vẫn cứ tồn tại. Việc kiểm tra cũng được tiến hành thường xuyên, nhưng sau mỗi đợt kiểm tra, tình hình lại trở về nguyên trạng; mà nguyên nhân là do chưa có cơ chế phối hợp quản lý giữa các ngành chức năng nên công tác kiểm tra, xử phạt chưa thực sự hiệu quả.

Gần 2 năm kể từ sau khi có nghị định 100, các trung tâm giới thiệu việc làm không đảm bảo chất lượng vẫn tồn tại bên cạnh một số không nhiều các trung tâm hoạt động thực chất, hiệu quả. Quy định đã có, nhưng cần được rõ ràng, cụ thể hơn về trách nhiệm của các trung tâm khi giới thiệu việc làm cho người lao động. Cần tiến hành một cách có hiệu quả việc kiểm tra hoạt động và xử lý vi phạm của các trung tâm, để làm sao chỉ còn lại những trung tâm thực sự làm đúng chức năng của mình, thúc đẩy giải quyết việc làm cho người lao động./.