Có thể nói lời xin lỗi của Thủ tướng Naoto Kan mang “nhiều” tính chính thức hơn so với những người tiền nhiệm. Trong thông điệp gửi đến người dân Hàn Quốc, Thủ tướng Naoto Kan cho biết ông "hết sức lấy làm tiếc và thành thật xin lỗi" người dân về những tổn thất mà quốc gia này phải chịu đựng trong 35 năm chiếm đóng Hàn Quốc. Ngoài ra, cũng sẽ trao trả cho những di vật lịch sử đã bị lấy đi trong quá trình xâm chiếm Hàn Quốc.
Đây không phải lần đầu tiên một nhà lãnh đạo lên tiếng xin lỗi về những tổn thất mà Tokyo gây ra cho trong thời kỳ Tokyo chiếm đóng bán đảo Triều Tiên. Lật lại lịch sử, từ lời xin lỗi đầu tiên năm 1995 của cựu Thủ tướng Toiimichi Murayama, đến nay đã có nhiều nhà lãnh đạo lên tiếng xin lỗi về những gì xảy ra trong quá khứ. Song, vì sao đã có nhiều lời xin lỗi như vậy mà chuyện quá khứ vẫn ám ảnh mối quan hệ giữa hai quốc gia, lại là điều khiến dư luận quốc tế quan tâm.
 |
|
Lời xin lỗi của Thủ tướng Naoto Kan được đánh giá là mang “nhiều” tính chính thức hơn so với những người tiền nhiệm.
|
Thời gian gần đây, việc công nhận “trách nhiệm lịch sử” đối với các nước châu Á không còn là đề tài cấm kỵ đối với các Chính phủ Nhật Bản, nhưng nó ít nhiều vẫn luôn là đề tài gây sóng gió trên chính trường và trong các mối quan hệ đối ngoại của Nhật Bản.
Cách đây 10 năm, cựu Thủ tướng Junichiro Koizumi đã từng xin lỗi chuyện quá khứ, nhưng ngay sau đó việc ông Koizumi tới thăm Đền Yasukuni, nơi thờ 2,5 triệu nạn nhân chết trong Chiến tranh Thế giới II, trong đó có 14 tội phạm chiến tranh, đã khiến cử chỉ này trở nên vô tác dụng và khiến cho quan hệ Nhật-Hàn căng thẳng.
Hơn nữa, việc đại diện Chính phủ vẫn thường xuyên thăm ngôi Đền Yasukuni và những tranh cãi về tính xác thực trong các sách giáo khoa lịch sử khiến quan hệ của Nhật Bản với một số nước, đặc biệt là Trung Quốc, CHDCND Triều Tiên liên tục gặp sóng gió.
Vì thế, việc Thủ tướng Naoto Kan ngay sau khi lên nắm quyền đã lên tiếng xin lỗi, đồng thời cam kết chính quyền mới và bản thân ông sẽ không viếng Đền Yasukuni trong thời gian đương nhiệm, được coi là tín hiệu tích cực, thể hiện tinh thần hòa giải cùng hướng tới tương lai.
Giới phân tích cho rằng đây là cách tiếp cận khách quan và cầu thị, có thể tạo nên nền tảng tin cậy và vững chắc cho quan hệ giữa với các nước trong khu vực.
Xét về lý thuyết là như vậy, nhưng thực tế còn phải tính đến nhiều yếu tố. Thứ nhất là những phản ứng từ phía Hàn Quốc. Tuy hoan nghênh động thái này, nhưng Chính phủ Hàn Quốc vẫn tỏ ra khá thận trọng, nếu không muốn nói là không quá vồ vập.
Trong một tuyên bố trước báo chí, Bộ Ngoại giao cho biết Seoul "chú ý" đến lập trường của Nhật Bản. Sự thận trọng này phản ánh một thực tế cần những bước đi cụ thể, chứ không phải là những lời nói suông.
Hôm 10/8, hãng tin Tân Hoa xã (Trung Quốc) dẫn các nguồn tin cho biết Tổng thống Lee Myung-pak đã có cuộc hội đàm ngắn với Thủ tướng Naoto Kan, khẳng định “ghi nhận” những nỗ lực của nhằm hàn gắn lại lịch sử. Tại cuộc gặp này, người đứng đầu Chính phủ Hàn Quốc bóng gió nói đến chuyện thiện ý cần được chứng minh bằng “hành động”.
Về phía người dân Hàn Quốc, họ có phần thờ ơ trước các thông tin vừa nêu. Chị Hwang Jung-won, một viên chức nhận định: “Một lời xin lỗi còn tốt hơn là không có gì. Nhưng nếu họ xin lỗi thật, họ nên bồi hoàn cho các nạn nhân đã bị xâm hại trong lịch sử”.
Một chi tiết có lẽ cũng cần phải lưu ý, đó là “sự bỏ qua” CHDCND Triều Tiên trong lời xin lỗi của Thủ tướng Naoto Kan đối với Hàn Quốc. Chưa rõ là vô tình hay hữu ý, nhưng theo giới phân tích, động thái này có thể gợi lên mâu thuẫn 3 bên Nhật Bản-Hàn Quốc-CHDCND Triều Tiên, khi Bình Nhưỡng hết sức giận dữ trước việc bị Tokyo gạt ra rìa.
Theo quan điểm của CHDCND Triều Tiên, động thái trên của Nhật Bản là “muốn chia rẽ bán đảo Triều Tiên”. Trong khi đó, giới chính trị cũng tỏ ra nghi ngại về quyết định này vì rất có thể ái đó sẽ sử dụng chính lời xin lỗi này để gây áp lực đối với Nhật Bản. Có ý kiến cho rằng, "bán đảo Triều Tiên đang ở rất gần, nhưng cũng đang ở rất xa Nhật Bản”. Rõ ràng, để giải quyết những tồn tại lịch sử, chỉ một lời xin lỗi có lẽ vẫn chưa đủ!./.
