Sai lầm trong việc xây dựng một chế độ dinh dưỡng hợp lý cho người đái tháo đường (ĐTĐ) không riêng của người bệnh mà trong lịch sử cho thấy người thầy thuốc cũng phải trả giá khá nhiều. Trong những thế kỷ đầu sau Công nguyên, do chưa hiểu chính xác về nguyên nhân và bệnh sinh của bệnh ĐTĐ, người bệnh ĐTĐ được thầy thuốc khuyến cáo sử dụng các thức ăn ngọt, rượu ngọt để bù vào lượng đường bị mất của cơ thể. Rồi tiếp đến là giai đoạn hạn chế tối đa chế độ ăn bột đường. Và đến nay, chế độ ăn bột đường được xem như một thành phần đóng vai trò quan trọng, chiếm 50 –60% nguồn cung năng lượng cho bệnh nhân.
Khi bị đái tháo đường phần lớn người bệnh lo lắng và hoang mang, có người sau khi biết mình bị đái tháo đường liền tự bỏ hoàn toàn chế độ ăn cơm bằng hoàn toàn bắp, hay các loại thực phẩm khác như xôi, bún gạo, nấu ăn chắt nước nhiều lần… Tất cả các việc làm đó gần như không chính xác, và không giúp nhiều cho việc kiểm soát đường huyết.
Sở dĩ người bệnh có quan niệm thay thế hoàn toàn cơm bằng các loại thực phẩm khác vì cho rằng ăn cơm là thủ phạm gây tăng đường huyết hoặc chính ăn đường là nguyên nhân gây ĐTĐ. Đó là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Cần phải nhớ rằng cơm là thành phần carbonhydrate như các loại thực phẩm khác. Nó đóng vai trò cung cấp hơn một nửa năng lượng cho cơ thể chúng ta hoạt động hàng ngày. Biết sử dụng đúng các thành phần trong bữa ăn, đặc biệt thành phần bột đường sẽ giúp kiểm soát tốt đường huyết.
Các thành phần bột đường được chứa trong các loại thực phẩm khác nhau khi ăn cùng một khối lượng có thể làm thay đổi mức đường huyết khác nhau. Chính điều đó đã được Giáo sư Davis Jenkin đưa ra từ thập niên 1980 và gọi là khái niệm chỉ số đường huyết của các loại thức ăn (Glycemie index – hay được viết tắt là GI).
Vậy chỉ số đường huyết là gì? Chỉ số đường huyết được hiểu đơn giản là mức độ tăng đường huyết của một loại thực phẩm tương đương có chứa 50g carbonhydrate được tính chuẩn sau khi loại trừ các chất xơ, so sánh với mức tăng đường huyết của 50g glucose hay ăn khối lượng bánh mỳ trắng được tính chứa 50g carbonhydrate với chỉ số đường huyết là 100.
Người ta phân loại thực phẩm ở 3 mức độ của chỉ số tăng đường huyết:
- Loại thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (GI > 70) như: gạo đã lấy cám, khoai tây, cà rốt, bánh mỳ trắng, bắp nổ, mật ong, bia…
- Các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết trung bình (GI 56 –69) như: các thức uống qua chế biến như nước cam, thơm, đường cát, các trái cây như chuối, đu đủ…
- Loại thực phẩm có chỉ số đường thấp (GI <55) như các loại đậu, đậu trắng, đậu nành, đậu hoà lan, ngũ cốc nguyên cám, khoai lang, rau cải, táo, nước táo…
Nên nhớ rằng, chỉ số đường huyết của các loại thực phẩm có thể thay đổi theo cách chế biến.
Giá trị của các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp giúp cho: Tránh tăng đường huyết nhiều sau ăn, giúp ổn định cân nặng, có thể hạn chế tình trạng mau đói trên người bệnh ĐTĐ, cải thiện được tình trạng rối loạn mỡ máu.
Như vậy để kiểm soát mức đường huyết tốt hơn, nâng cao hiệu quả điều trị tối ưu, người bệnh ĐTĐ nên biết chọn sử dụng các thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp cũng như những loại thực phẩm chứa các loại đường phức hấp thu chậm nhằm giúp tránh được tình trạng đường tăng cao nhanh sau bữa ăn. Các loại sữa cho người bệnh ĐTĐ luôn tuân theo các nguyên tắc này trong các công thức nhằm giúp ổn định đường huyết./.
