Chiến thắng Điện Biên Phủ 7/5/1954 đánh dấu một mốc son chói lọi trong lịch sử Cách mạng dân tộc Việt Nam. Trong những ngày này, không chỉ người Việt Nam mà rất nhiều bạn bè quốc tế, cả những người Pháp từng tham chiến tại Việt Nam đến những người bạn đã cùng chung vai sát cánh cùng dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống lại thực dân Pháp cùng hồi tưởng và đánh giá cao ý nghĩa lịch sử của cuộc đấu tranh hào hùng ấy.
Trung sĩ Joachim Da Silva đã từng tham chiến trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đúng vào thời điểm cuộc chiến đang diễn ra ác liệt nhất. Vào tháng 4/1954, ông nằm trong số lực lượng lính dù được tăng cường cho Điện Biên Phủ. Nhưng không giống như những gì ông tưởng tượng, cảnh tưởng Điện Biên Phủ lúc đó đã khiến ông nghĩ đến sự thất bại lớn của nước Pháp.
Ông kể lại: “Tôi nhảy xuống và cảm tưởng rơi vào một mê cung. Tôi không thể nghĩ được gì. Khi tôi tiếp đất, tôi tự hỏi mình đang ở địa ngục nào. Rất nhiều người chết, binh lính Pháp và cả Việt Minh, và tôi ngửi thấy mùi kinh khủng. Không thể tưởng tượng được. Tôi đã đầu hàng Việt Minh và ở tù trong vòng 4 tháng. Rồi tôi được tự do. Đó là điều tôi cảm thấy hạnh phúc vì tôi đã đúng khi không tiếp tục tham chiến. Nước Pháp đã thua.”
Không chỉ những người lính Pháp và ngay cả những người đã từng chỉ huy quân đội Pháp thời điểm đó là Tướng Marcel Bigeard cũng thừa nhận những sai lầm của nước Pháp. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn Hãng tin AFP, Tướng Marcel đã nhìn nhận: “Tại Điện biên phủ, Bộ Tư lệnh đã bảo với chúng tôi rằng nếu quân Việt Minh tấn công, chúng ta sẽ bẻ gẫy họ. Nhưng thực tế, chính họ đã bẻ gẫy chúng ta. Thật xuẩn ngốc khi bỏ tất cả vào một lòng chảo”.
Ông cho biết thêm: “Tôi đã từng cảnh báo, nước Pháp không nên thực hiện cuộc chiến tranh này. Xét về khoảng cách địa lý, Pháp và Việt Nam quá xa để tạo cơ hội thành công. Tôi không muốn nói đến chuyện này một lần nữa. Nhưng rõ ràng chúng tôi đã thua. Đó là một bi kịch và là một thảm kịch mà ta không thể nào quên”.
Vị tướng này năm nay đã ngoài 90 tuổi và ký ức Điện Biên Phủ với ông vẫn còn tươi rói. Khi được hỏi ký ức đẹp nhất về Điện Biên Phủ với ông là gì, tướng Bigeard nói: "Nghe có vẻ ngô nghê nhưng đó là lúc bị bắt làm tù binh. Trong trại tôi được cử làm trưởng nhóm tù nhân. Lúc đó là mùa hè 1954. Tôi phải tìm cách lên dây cót tinh thần cho binh sĩ... Chúng tôi không bị đối xử tàn tệ, và cũng không bị tra tấn”.
Nếu đối với nhưng người trong cuộc, chiến thắng Điện Biên Phủ luôn là một bi kịch mỗi khi họ nhớ đến thì đối với những người Pháp yêu chuộng hoà bình, Điện Biên Phủ là một chiến công rất đáng tự hào. Nhà Việt Nam học nổi tiếng, Giáo sư Tiến sĩ Charles Fourniau là người Pháp cuối cùng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh trước ngày Người từ trần một tuần. Với cách nhìn rất sâu sắc về Việt Nam, ông cho rằng chiến thắng Điện Biên Phủ được giải thích trước hết bởi cuộc chiến đấu anh hùng của dân tộc Việt Nam, bởi sự tài tình trong chỉ huy chính trị và quân sự, bởi sự ủng hộ mang tính quốc tế của các lực lượng tiến bộ trên toàn thế giới. Nhưng theo ông có lý do về phía nước Pháp - đó là "sự mù quáng của thế giới thuộc địa muốn được áp đặt sức mạnh và lợi ích của nó đối với một dân tộc".
Cũng giống như tiến sỹ Fourniau, đạo diễn người Pháp Daniel Roussel, một nhà báo rất nổi tiếng đã từng làm rất nhiều phim tài liệu nói về Việt Nam với cái nhìn khách quan, nhiều chiều để thế giới hiểu rõ hơn về đất nước và con người Việt Nam. Sự kiện lịch sử Điện Biên Phủ được ông miêu tả qua bộ phim tài liệu “Điên Biên Phủ - cuộc chiến giữa hổ và voi” kể lại những diễn biến trên chiến trường Điện Biên, một trong những trận chiến vĩ đại của thế kỷ 20 và qua đó ca ngợi một con người, Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
 |
|
Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ (ảnh: Minh Hoà)
|
Nói về cảm nhận lần đầu được gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp và thực hiện bộ phim tâm đắc của mình, đạo diễn Daniel Roussel nói: “Tôi là một trong số ít đạo diễn đã có thời gian được trò chuyện cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tôi biết vào lúc đó, tôi đang nói chuyện với một nhân vật lịch sử, với một con người vĩ đại. Tôi biết là đang đứng trước mặt tôi là con người đã làm thay đổi lịch sử của dân tộc Việt Nam và cũng là một phần của thế giới. Chiến thắng ở Điện Biên Phủ là một sự kiện lịch sử có tầm vóc và Tướng Giáp là người đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng đó”.
Đại tướng Võ Nguyễn Giáp không chỉ là hình mẫu trong cuốn phim của đạo diễn Daniel Roussel mà còn là một nhân vật có công lao không thể phủ nhận trong chiến thắng Điện Biên Phủ. Trong cuốn sách “Việt Nam - Cuộc chiến 10000 ngày” nhà báo, đạo diễn người Canada M.Maclear đã phân tích sâu sắc và thuyết phục, đưa ra một bức tranh toàn cảnh chân thực, trong đó nêu ra một nguyên nhân thắng lợi của Việt Nam trong cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp: đó là do Việt Nam có một vị tổng chỉ huy tài ba.
M.Maclear viết: “Tướng Giáp là một chiến lược gia có tài, với chủ trương chạy đua với thời gian, trước mắt phải diệt tốt, có thời cơ mới diệt xe… Ông chẳng bao giờ thua trong một cuộc chiến tranh nào”. Điều đó cũng được tướng Nava, tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Pháp tại Việt Nam viết trong cuốn sách “Đông Dương hấp hối”, thể hiện rõ sự khâm phục đối với “đối thủ đáng kính trọng”, “một lãnh tụ chính trị duy nhất Hồ Chí Minh và một lãnh tụ quân sự duy nhất - Đại tướng Võ Nguyên Giáp”.
Trên bình diện chính trị, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 đã đi vào lịch sử không chỉ của Việt Nam mà còn lịch sử của toàn nhân loại ở thế kỷ 20, được bạn bè 5 châu biết đến và khâm phục. Nhà báo Nabin Zaki, năm nay đã ngoài 75 tuổi, nhưng ông vẫn nhớ như in khi được nghe về chiến thắng Điên biên phủ của Việt Nam. Ông kể lại: “Tôi rất khâm phục các bạn. Một đất nước nhỏ bé nhưng anh hùng, kiên cường chống lại một thế lực mạnh như Pháp. Chiến thắng Điên Biên Phủ đã nói lên điều đó. Tôi thật may mắn được gặp Tướng Giáp, đuợc nghe ông nói về chiến tranh, sự đoàn kết và kiên cường của người dân Việt Nam. Tôi vừa ngạc nhiên nhưng cũng đầy khâm phục”.
Còn đối với nhà ngoại giao Ai Cập Fakhry Labid, khi nói tới Việt Nam, ông nhớ đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, cuộc kháng chiến chống Pháp, chiến thắng Điện Biên Phủ, Đại tướng Võ Nguyên Giáp hay cuộc kháng chiến chống Mỹ trường kỳ của Việt Nam. Ông tâm sự: “Một đất nước nhỏ bé nhưng có thể thắng nhiều cường quốc lớn có vũ khí hiện đại. Chiến thắng Điện Biên Phủ, chiến thắng mùa Xuân năm 1975 của Việt Nam là ngọn cờ, là biểu tượng cho các dân tộc, đất nước bị áp bức, bị xâm lược trên toàn thế giới, trong đó có Ai Cập, châu Phi. Nhân dân Việt Nam đã cho thế giới thấy họ có thể đánh bại mọi kẻ thù xâm lược”.
Sự nhìn nhận, đánh giá của bạn bè quốc tế và của chính những người Pháp càng làm sáng tỏ và tôn lên ý nghĩa to lớn, giá trị trường tồn của chiến thắng Điện Biên Phủ. Chiến thắng ấy đã và đang trở thành một biểu tượng của sự khát vọng hoà bình, tự do của nhân loại trong đấu tránh xoá bỏ mọi sự xâm lược, áp bức và bất công trên toàn thế giới./.