Sẽ là khắt khe nếu xét đoán khả năng điều hành của một Chính phủ mới sau thời gian quá ngắn ngủi là 3 tuần nhưng trước tâm lý nóng lòng mong đợi thay đổi của cử tri Nhật Bản, giới phân tích vẫn theo dõi sát sao và mổ xẻ những điểm được và chưa được của đảng Dân chủ Nhật Bản trong cương vị lãnh đạo Chính phủ. Khách quan mà nói, Chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama đã thực hịên những nỗ lực toàn diện trong mọi vấn đề họ đã hứa hẹn. Đó là về đối nội, lập kế hoạch xem xét lại các dự án để từ đó cắt giảm hợp lý các khoản bị coi là lãng phí, đặc biệt là các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng công cộng, để dành ngân sách cho các cam kết tăng trợ cấp cho người dân. Về cam kết loại bỏ một chế độ quan liêu, Chính phủ Nhật Bản đã xoá bỏ quy định cũ cho phép các quan chức Chính phủ về hưu có thể tiếp quản các vị trí chủ chốt trong những doanh nghiệp mà họ đã quản lý thời còn đương chức; việc bổ nhiệm các chức vụ quan trọng ở các doanh nghiệp lớn được mở ra công khai. Về đối ngoại, Chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama đã có những hành động thực sự để cân bằng quan hệ với Mỹ và tích cực thúc đẩy ý tưởng thành lập Cộng đồng Đông Á. Đặc biệt, ông Yukio Hatoyama đã thể hiện là một nhà lãnh “dám nghĩ, dám làm” khi ngay lập tức đáp ứng niềm bức xúc của người dân, cho thành lập uỷ ban điều tra các thoả thuận quân sự bí mật mà Nhật Bản từng ký kết với Mỹ. Một bầu không khí mới cũng lan toả trên chính trường Nhật Bản với sự có mặt của đông đảo 56 nghị sỹ nữ tại Quốc hội và 2 nữ Bộ trưởng trong nội các, làm dịu bớt vấn đề bất bình đẳng giới còn rất nặng nề ở đất nước Mặt trời mọc.
Với những hành động, kế hoạch cụ thể, Chính phủ mới tại Nhật Bản cho thấy họ không “nói suông” tại cuộc vận động tranh cử để lấy lòng người dân mà thực sự mong muốn tạo nên thay đổi lịch sử cho đất nước này. Chính vì thế, trong cuộc thăm dò được tiến hành với hơn 1100 người, có tới 71% người được hỏi bày tỏ hy vọng vào những bước đi mới của tân Chính phủ. Đáng chú ý, 75% người được hỏi ủng hộ mục tiêu cắt giảm 25% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính vào năm 2020 mà Chính phủ Thủ tướng Hatoyama đề ra. Thêm vào đó, chỉ số lòng tin của giới doanh nghiệp Nhật Bản đã tăng quý thứ hai liên tiếp, cho thấy sự tin tưởng và lạc quan vào Chính phủ mới.
Tuy nhiên, nhìn thấy trước con đường đầy chông gai đối với đảng Dân chủ Nhật Bản để đi đến thực hiện thành công các cam kết “đầy tham vọng” đã đưa ra. Và Chính phủ mới của Thủ tướng Yukio Hatoyama đang ngày càng phải trải nghiệm những khó khăn. Chính phủ mới đã không hoàn thành việc xem xét lại ngân sách bổ sung trước thời hạn ngày 2/10 và ngân sách bổ sung lần hai cho năm tài khoá 2009 sẽ được đệ trình trong kỳ họp thường niên của quốc hội, dự kiến sẽ bắt đầu vào tháng 1/2010, thay vì vào cuối tháng này. Rõ ràng việc xem xét và cơ cấu lại chi tiêu ngân sách của Chính phủ là điều không hề đơn giản, buộc đảng Dân chủ Nhật Bản phải dành nhiều thời gian cân nhắc chứ không thể vội vàng. Thêm vào đó, một rắc rối mới nảy sinh với Chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama khi văn phòng Thủ tướng đang bị điều tra về hoạt động gây quỹ trong quá trình vận động tranh cử. Mặc dù ông Yukio Hatoyama đã chính thức thừa nhận để xảy ra một số sai sót, song 71% người được hỏi trong cuộc thăm dò vừa rồi cho biết không thỏa mãn với giải thích của Thủ tướng. Cuộc điều tra về hoạt động gây quỹ của Chính phủ mới diễn ra đúng vào thời điểm cựu Bộ trưởng Tài chính Shoichi Nakagawa chết đột ngột tại nhà riêng đã làm phức tạp thêm tình hình chính trường Nhật Bản.
Tiến trình chuyển giao quyền lực ở Nhật Bản đã diễn ra khá thuận lợi trong vòng 3 tuần qua khi đảng Dân chủ Nhật Bản đã có những bước đi khởi đầu để thực hiện những cam kết với cử tri. Tuy nhiên, con đường phía trước đối với Chính phủ mới hoàn toàn không “trải hoa hồng”. Đảng Dân chủ Nhật Bản phải có nhiều nỗ lực lớn hơn, nếu thực sự muốn tạo “cơn gió mới mát lành” trên chính trường Nhật Bản./.
