Thông tư 32 của Bộ Giáo dục-Đào tạo ban hành vào tháng 10/2009. Về nội dung đánh giá trong thông tư này có thể tóm tắt một cách ngắn gọn và dễ hiểu như sau: Học sinh tiểu học được đánh giá dựa vào kết quả của một kỳ thi cuối năm. Có thể hiểu rằng đây là kỳ thi học kỳ II. Kết quả thi học kỳ I và các đợt kiểm tra định kỳ không được tính để đánh giá học sinh (hay nói cách khác là để xét lên lớp hay ở lại lớp). Cách đánh giá mới này gây được sự chú ý trong giáo giới và dư luận.
Thông tư 32 (quy định đánh giá và xếp loại học sinh tiểu học) được ban hành vào giữa học kỳ I của năm học này. Kể từ khi ban hành cho đến khi nó về các địa phương để giáo viên và cán bộ quản lý lĩnh hội cũng mất một khoảng thời gian.
Như vậy có thể nói rằng việc ban hành văn bản tương đối chậm. Tại sao những vấn đề lớn, liên quan đến bậc học này, lại không được phổ biến trong hội nghị tổng kết và bàn phương hướng năm học mới? Không những thế, sau hội nghị tổng kết này, Bộ Giáo dục-Đào tạo còn có một hội nghị riêng để triển khai nhiệm vụ năm học cho từng bậc học, nhưng cũng chưa thấy bàn tới.
Người ta có thể lý giải: “Không hề gì, học kỳ I vẫn chưa kết thúc, quan trọng là ở kỳ thi cuối năm”.
Dẫu sao thì việc ban hành văn bản chậm như thế cũng thể hiện cách làm việc thiếu chuyên nghiệp và khá “đỏng đảnh” theo kiểu trên bảo gì dưới phải nghe nấy.
Nếu tìm hiểu Quyết định 30 (cũng về nội dung đánh giá học sinh tiểu học) ban hành cách nay hơn 3 năm thì thấy “tinh thần” của Thông tư 32 không có gì mới.
Quyết định 30 yêu cầu các trường (khi đánh giá) chỉ lấy điểm thi học kỳ rồi chia trung bình, không tính các điểm kiểm tra định kỳ. Thông tư 32 không tính điểm thi học kỳ I, chỉ lấy điểm thi học kỳ II. Như vậy là Thông tư 32 đi tiếp thêm một bước nữa quyết liệt hơn.
Lý giải của Bộ khi đưa ra Thông tư 32 là để giảm áp lực cho học sinh. Một sự giải thích xem ra hợp lý và được ủng hộ trong bối cảnh hiện tại. Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, cũng chưa có một nghiên cứu khoa học đầy đủ nào xác định nguyên nhân gây áp lực học tập cho học sinh.
Những người có trách nhiệm trong việc ban hành Thông tư 32 cho rằng ở bậc tiểu học, “chỉ cần căn cứ vào kết quả cuối cùng. Kết quả cuối cùng phản ánh quá trình học tập của học sinh. Không em nào học kém mà cuối năm lại thi đạt kết quả tốt được”.
Tuy nhiên, giáo viên ở các trường lại đặt vấn đề ngược lại: Học sinh trong quá trình học tốt, nhưng buổi kiểm tra cuối năm, vì một lý do nào đó, thi không tốt thì sao? Không tính điểm thi học kỳ I nhưng các em vẫn phải kiểm tra. Dồn vào một kỳ thi duy nhất liệu có tăng thêm căng thẳng cho học sinh và giáo viên?
Thông tư 32 quy định: nếu kết quả thi có sự chệnh lệnh với học lực của học sinh thì cho phép kiểm tra lại. Song, nhiều giáo viên cho biết việc này không khả thi. Bởi “sự chênh lệch” đó là bao nhiêu điểm? Chỉ hơn kém 1 - 2 điểm liệu có kiểm tra lại? Đó là chưa nói đến việc lợi dụng để làm chuyện tiêu cực.
Thông tư 32 về bản chất không khác mấy Quyết định 30 ban hành cách đây 3 năm. Người quan tâm đến giáo dục hẳn còn nhớ khi ban hành Quyết định 30 cũng đã có nhiều ý kiến khác nhau trong phụ huynh và trong đội ngũ giáo viên.
Trong bối cảnh đó, không biết Bộ Giáo dục-Đào tạo có tổng kết 3 năm thực hiện cách đánh giá mới trước khi ban hành Thông tư 32? Một số giáo viên tiểu học ở Hà Nội xác nhận họ không thấy Phòng Giáo dục nói gì đến việc tổng kết này cũng như không được đóng góp ý kiến cho Thông tư 32.
Cuối cùng thì mọi quyết định của cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục cũng phải được cơ sở giáo dục chấp hành. Song, rõ ràng đã có sự chưa thống nhất trong quan điểm đánh giá giữa cơ quan ban hành chính sách và nơi thực thi./.