Giữa tuần này, Tổng thống Mỹ Barack Obama tiến hành chuyến công du Châu Á kéo dài 10 ngày. Không chỉ nhằm nhấn mạnh cam kết của Washington đối với khu vực, chuyến công du Châu Á của ông Obama còn nhằm đảm bảo mối quan hệ tốt đẹp với các đồng minh và đối tác quan trọng trong bối cảnh quan hệ song phương ít nhiều đang trải qua thử thách.
Trong chuyến đi này, Tổng thống Mỹ Barack Obama sẽ thăm hai đồng minh quan trọng là Nhật Bản và Hàn Quốc, thăm đối tác Trung Quốc, Singapore và dự các hội nghị APEC và ASEAN - Mỹ. Với chặng dừng chân đầu tiên là Nhật Bản, ông Obama mong muốn đảm bảo một mối quan hệ hợp tác tốt đẹp với tân chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama cho dù hiện nay quan hệ giữa hai nước không phải không có bóng mây bao phủ. Đó là vấn đề liên quan đến thoả thuận tái cơ cấu lực lượng Mỹ tại tỉnh Okinawa.
Theo thỏa thuận mà Nhật Bản và Mỹ đạt được năm 2006, căn cứ không quân Futema sẽ được chuyển từ thị trấn Ginowan thuộc tỉnh Okinawa tới một khu vực thưa dân cư hơn ở Nago cũng thuộc tỉnh này vào năm 2014. Mặc dù vậy, việc thực hiện thỏa thuận này hiện rơi vào thế bế tắc do Chính phủ của Thủ tướng Yukio Hatoyama lại ủng hộ việc dời căn cứ Futema ra khỏi Okinawa và thậm chí ra khỏi lãnh thổ Nhật Bản, để giảm bớt sự hiện diện quân sự Mỹ tại đây, nhằm thực hiện điều cam kết khi ông Yukio Hatoyama tham gia chiến dịch tranh cử vào chiếc ghế Thủ tướng.
Tuy nhiên, vấn đề này sẽ không được Thủ tướng Yukio Hatoyama và Tổng thống B.Obama thảo luận sâu trong chuyến thăm này bởi nhiều lý do, trong đó lý do quan trọng nhất là “lấy đại cục” là củng cố nền tảng liên minh an ninh Mỹ - Nhật “làm trọng” và còn nhiều vấn đề lớn hơn phải bàn, như vai trò của Tokyo trong các vấn đề khu vực, nhất là vấn đề phi hạt nhân hoá bán đảo Triều Tiên, sự trợ giúp tái thiết Afghanistan.
Chuyến vượt Thái Bình Dương đầu tiên của Tổng thống Mỹ B.Obama tới Trung Quốc, đối tác kinh tế quan trọng bậc nhất khu vực của Mỹ cũng diễn ra trong giai đoạn hai nước lâm vào cuộc tranh chấp thương mại. Một tuần trước chuyến thăm, Mỹ và Trung Quốc đều đồng loạt tung ra các quyết định điều tra thương mại đối với một số mặt hàng của nhau. Nhưng có điều chắc chắn là cả ông B.Obama và Chủ tịch Hồ Cẩm Đào đều sẽ nhấn mạnh đến nhu cầu hợp tác không thể đảo ngược trong vấn đề kinh tế, trong việc đưa CHDCND Triều Tiên trở lại bàn đàm phán, cũng như hợp tác trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và tránh chọc giận nhau do những bất đồng thương mại đang sôi sục mà có thể khiến sự hợp tác đi đến thất bại. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ và Trung Quốc phụ thuộc lẫn nhau và Trung Quốc đã trở thành chủ nợ lớn nhất thế giới của Mỹ thông qua việc mua trái phiếu kho bạc Mỹ.
Tham dự hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và Hội nghị cấp cao ASEAN- Mỹ tại Singapore sau đó là đích quan trọng của chuyến thăm Châu Á của ông B.Obama. Hội nghị Cấp cao ASEAN - Mỹ tập trung thảo luận các chủ đề chính như không phổ biến vũ khí hạt nhân, cách xử lý thảm họa, kiểm soát dịch cúm A/H1N1, biến đổi khí hậu và chống khủng bố. ASEAN và Mỹ cũng sẽ thảo luận về Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) song phương do Thượng Nghị sỹ Mỹ Richard Lugar đề xuất hồi tháng trước.
Còn nhớ, Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN - Mỹ lần đầu tiên được lên kế hoạch vào tháng 9/2007, song Tổng thống Mỹ khi đó là George W. Bush đã tuyên bố hoãn hội nghị vào phút chót, viện dẫn kế hoạch làm việc bận rộn ở trong nước. Bởi vậy, sự có mặt của ông Barack Obama tại Hội nghị lần này biểu thị rằng Mỹ coi trọng mối quan hệ với ASEAN, có những cam kết sâu sắc đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, nhưng không phải với tư cách là một cường quốc bên ngoài mà là một thành viên đầy đủ.
Việc Tổng thống Mỹ quyết định đi thăm Châu Á trong 10 ngày mặc dù có chương trình nghị sự cấp thiết trong nước, và tại mỗi nước đồng minh, hay đối tác, chuyến đi mang nhiều cung bậc mục đích, nhưng trên hết ông B.Obama mong muốn tăng cường vai trò của Mỹ tại khu vực được coi là phát triển năng động nhất của thế giới./.
