Thiếu khả năng hoạch định tương lai
Từ kết quả nghiên cứu “Nhận thức & thái độ của HS/SV về định hướng tương lai” được thực hiện trên 2.000 học sinh, sinh viên tại 4 thành phố lớn bao gồm TP HCM, Hà Nội, Đà Nẵng và Cần Thơ, TS. Nguyễn Kim Dung, Viện Nghiên cứu giáo dục cho biết: “Hơn 80% học sinh, sinh viên lạc quan và có nhiều ước mơ đẹp cho tương lai nhưng lại thiếu hẳn khả năng hoạch định tương lai, đặc biệt là kỹ năng mềm và thái độ dám dấn thân vào đời. Thay vào đó, các em vẫn mong muốn tiếp tục học lên (75,4%) hay du học (23,2%) như một cách để trang bị cho tương lai”. Thực tế ấy đã ảnh hưởng không ít đến việc phát huy tiềm năng, định hướng nghề nghiệp và thực hiện ước mơ của các em.
Để chuẩn bị cho sự nghiệp, các em còn nhận thức mơ hồ về các yêu cầu mà việc làm đòi hỏi; chỉ biết tập trung vào học các kiến thức chuyên môn mà chưa coi trọng các kỹ năng mềm. Kết quả cho thấy, hơn 83% học sinh, sinh viên cho biết dự định tương lai của mình là học giỏi các môn học tại trường, 91,6% cho biết cần học giỏi ngoại ngữ. Các em chưa đánh giá cao việc tham gia các câu lạc bộ đội nhóm hay những hoạt động xã hội giúp phát triển kỹ năng mềm quan trọng như: kỹ năng giao tiếp, tập trung trí tuệ, lập kế hoạch…
Cần sự hỗ trợ
Vấn đề đặt ra là để thành đạt trong đời, các học sinh, sinh viên cần gì? Ông Trương Nguyện Thành, Giáo sư cao cấp Đại học Utah (Mỹ) đã tổng kết từ chính đời mình và cho rằng có 3 yếu tố: năng lực - quyết tâm - cơ hội, trong đó quyết tâm quan trọng hơn năng lực! TS. Hồ Thiệu Hùng, Viện Nghiên cứu Giáo dục phân tích: “Các trường học của chúng ta trang bị năng lực là chính thông qua việc truyền đạt kiến thức khoảng 10 môn học và năng lực này được đánh giá bằng cách duy nhất là điểm số thông qua bài kiểm tra các môn học và thi cử. Điều này chứng tỏ trường chúng ta còn dạy thiếu một cái gì đó, cách đánh giá về trình độ học sinh còn có khiếm khuyết gì đó. Có thể là do mải trang bị năng lực mà chúng ta bỏ qua trang bị cho học sinh quyết tâm và cách tìm cơ hội”. Theo TS. Hồ Thiệu Hùng, đã đến lúc cần sự hỗ trợ và quan tâm đúng mức của toàn xã hội để thắp sáng ước mơ của các em bằng hành động cụ thể.
Theo kết quả nghiên cứu, phần lớn học sinh, sinh viên thừa nhận vai trò của nhà trường, giáo viên trong việc định hướng nghề nghiệp là rất ít. Chủ yếu các em chịu tác động từ gia đình. Theo ông Nguyễn Danh Du, Hiệu trưởng Trường THPT Bỉm Sơn, Thanh Hóa, hiện nay có một bộ phận không nhỏ bố mẹ cứ bắt ép con thi vào đại học. Trường có 443 em học sinh tốt nghiệp lớp 12 thì chỉ có 10 em đăng ký thi vào cao đẳng. Ông Nguyễn Tùng Lâm, Hiệu trưởng Trường THPT Đinh Tiên Hoàng cho hay: “Hệ thống tư vấn của các trường hiện nay rất kém, thậm chí chính giáo viên cũng không biết mình phải tư vấn gì cho các em. Vì vậy, trước tiên phải thay đổi từ người thầy, giáo viên phải được trang bị những kiến thức kỹ năng mềm và phải có các hoạt động cho học sinh, sinh viên cọ xát với thực tế, tham gia sinh hoạt trong cộng đồng chứ không phải là các bài giảng khô cứng, gây quá tải về kiến thức cho các em”.
Để khắc phục, TS. Nguyễn Kim Dung cho biết: Sắp tới, nhóm nghiên cứu sẽ tổ chức chương trình huấn luyện kỹ năng mềm bao gồm kỹ năng tập trung & định hướng nghề nghiệp cho hơn 8.000 em học sinh của 4 trường THPT tại Hà Nội. Đồng thời, cho ra mắt “Cẩm nang tập trung trí tuệ thực hiện ước mơ”./.
Nguyễn Thu (Báo TNVN)