Năm 2009 - một năm nhiều khó khăn thử thách với kinh tế cả nước nói chung và vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nói riêng. Song nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp của Chính phủ, các tỉnh trong khu vực đã từng bước đẩy lùi được suy giảm, duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, góp phần cùng cả nước ổn định kinh tế- xã hội; thực hiện thắng lợi một số chỉ tiêu quan trọng.
Những thành tựu khích lệ
Kết thúc năm 2009, một trong những tín hiệu lạc quan là các tỉnh trong vùng ĐBSCL vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hơn 10,8% (cả nước là 5,2%). GDP bình quân đầu người trong vùng nhờ vậy vẫn đạt 973 USD, tăng hơn 9,3% so với năm 2008.
Một thành tựu nổi bật khác là năm nay, mặc dù chịu tác động của suy thoái kinh tế, nhưng sản xuất nông nghiệp trong vùng vẫn thắng lợi lớn. Theo đó, sản lượng lúa toàn vùng đạt hơn 20,6 triệu tấn, tăng 1,6 triệu tấn so với năm 2008; đưa nước ta lần đầu tiên đạt mức kỷ lục xuất khẩu gần 6 triệu tấn gạo.
Cùng với nông nghiệp, ngư dân trong vùng vẫn bám biển, đẩy mạnh nghề nuôi trồng thủy hải sản. Nhờ vậy sản lượng thủy hải sản ước đạt hơn 2,64 triệu tấn, tăng gần 15% so với năm trước.
Có được kết quả nổi bật vừa nêu, cùng với sự trợ giúp kịp thời của Nhà nước với các giải pháp đồng bộ, cụ thể như cho vay vốn mua máy móc, vật tư nông nghiệp, điều chỉnh linh hoạt giá gạo xuất khẩu, mỗi nông dân trong vùng cũng tự vươn lên bằng cách làm sáng tạo của mình.
Ông Lê Văn Chòi ở xã Sơn Kiên, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang, có 7 ha đất trồng lúa. Tận dụng hệ thống thủy lợi khép kín, ông đã chủ động trồng các giống lúa cao sản, chất lượng cao; áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nên năm rồi ông thu lãi hơn 200 triệu đồng từ tiền bán lúa.
Ông Lê Văn Chòi cho biết kinh nghiệm làm giàu của bản thân: "Mình phải suy nghĩ để làm đâu trúng đó. Mặt khác phải biết áp dụng khoa học, biết nhiều món trong nghề nông mới giàu được".
Điều đáng nói là cũng trong năm qua, một trong những khâu được coi là khó khăn nhất ở ĐBSCL là cơ sở hạ tầng cũng đã từng bước được hoàn thiện. Sân bay quốc tế Cần Thơ được đưa vào khai thác đã đem lại hiệu quả lớn nối các tỉnh, thành trong khu vực với Hà Nội và cả nước bằng đường hàng không. Các công trình cầu Rạch Miễu, bắc ngang sông Tiền; Nhà máy nhiệt điện Cà Mau, Ô Môn 1 được đưa vao sử dụng; việc mở rộng, nâng cấp tuyến quốc lộ 1A; các tuyến đường bộ dọc, ngang trong vùng là những cơ sở quan trọng thúc đẩy kinh tế- xã hội vùng ĐBSCL phát triển.
Cũng trong năm, nhiều công trình mang tính động lực của vùng cũng được triển khai như khởi công giai đoạn 2 sân bay quốc tế Cần Thơ, sân bay quốc tế Dương Tơ, Phú Quốc; đường cao tốc Trung Lương- Mỹ Thuận; đào tắt kênh Quan Chánh Bố để đưa tàu có trọng tải dưới 20.000 tấn vào sông Hậu, nhà máy nhiệt điện Long Phú, Sóc Trăng.
Nhiều công trình cũng đang được gấp rút thi công để hoàn thành trong nay mai như cầu Cần Thơ, tuyến Quản lộ Phụng Hiệp, đường Nam sông Hậu. Đây là điều kiện thuận lợi để các tỉnh trong vùng bứt phá vươn lên.
Đánh giá về hiệu quả khi dự án đào tắt kênh Quan Chánh Bố được khởi công, ông Nguyễn Thanh Bình, Bí thư Tỉnh ủy Trà Vinh cho rằng, đây là cơ hội cho ĐBSCL và Trà Vinh phát triển, thu hút các nhà đầu tư đến địa phương.
Không chỉ có kinh tế phát triển, lĩnh vực văn hóa, xã hội, y tế giáo dục trong vùng có nhiều điểm sáng quan trọng. Hơn 80% trạm y tế xã có bác sĩ, cao hơn bình quân của cả nước; tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đạt hơn 30%. Đời sống của đại bộ phận nhân dân, trong đó có đồng bào ở vùng sâu, vùng xa, bà con dân tộc thiểu số không ngừng được cải thiện; tỷ lệ hộ nghèo giảm 1,7% so với năm trước, hiện còn hơn 9,4%. Quốc phòng an ninh trong vùng cũng được đảm bảo.
Và còn không ít khó khăn
Bên cạnh những thành tựu nổi bật, ĐBSCL cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn thử thách mới. Đó là sự biến đổi của khí hậu toàn cầu đang tác động mạnh đến đời sống và sản xuất của nhân dân như tình trạng xâm nhập mặn sâu vào đất liền; thiên tai, dịch bệnh thường xuyên xảy ra; sản xuất nông nghiệp vẫn chưa bền vững, tình trạng được mùa mất giá, vẫn còn xảy ra ở từng thời điểm đối với nhiều loại cây trồng, vật nuôi. Điều kiện cơ sở hạ tầng mặc dù được mở rộng song vẫn còn nhiều hạn chế so với yêu cầu của một vùng đất được coi là vựa lúa, vựa cá của cả nước. Trình độ dân trí vẫn chưa theo kịp mặt bằng chung của cả nước vv…
Năm 2010, được coi là năm cuối để thực hiện kế hoạch 5 năm (2006-2010) và hướng tới năm 2015 của cả nước và các tỉnh trong khu vực. Do vậy, các tỉnh trong vùng phải nỗ lực tìm các giải pháp cụ thể để tìm hướng đi cho mình. Theo đó, các tỉnh cần tổ chức lại quy hoạch sản xuất cho phù hợp; có sự liên kết chặt chẽ, đồng bộ; đẩy mạnh công tác xóa đói giảm nghèo; trong đó chú trọng công tác đào tạo nghề cho người lao động; thực hiện thí điểm các mô hình nông nghiệp công nghệ cao; tập trung xây dựng theo tiêu chí nông thôn mới; phát triển công nghiệp chế biến gắn chặt với bảo vệ môi trường sinh thái; có kế hoạch để triển khai chống tình trạng nước biển dâng. Về một số công việc cụ thể để ĐBSCL phát triển, Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Sinh Hùng, Trưởng Ban chỉ đạo Tây Nam bộ cho rằng: các địa phương cần rà lại các Nghị quyết của Trung ương về nông nghiệp nông thôn, nông dân; Đầu tư cho đường nông thôn, trạm xá trường học. Đi liền đến đó là đào tạo nguồn nhân lực.
Với tất cả sức vóc của vùng đất chín rồng, tin rằng trong năm 2010, ĐBSCL sẽ lại bứt phá đi lên trong sự đổi mới cách nghĩ và hành động, góp phần cùng cả nước làm cho đời sống của người dân châu thổ Cửu Long và nhân dân cả nước ngày càng ấm no, hạnh phúc./.