Đạt kỷ lục vẫn lo

Thua thiệt đổ đầu nông dân

Ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cho biết: Hiện tại, miền Bắc đã thu hoạch được 80% lúa mùa, miền Nam đã thu hoạch xong. Dự kiến, sản lượng lúa cả năm 2009 đạt 38,9 triệu tấn, tăng 200.000 tấn so với năm 2008. Xuất khẩu gạo cũng có khả năng đạt con số cao chưa từng thấy, khoảng 6 triệu tấn. “Thời điểm này, giá thóc tại đồng bằng sông Cửu Long đang ở mức 4.100-4.200 đồng/kg. Đây là mức giá rất có lợi cho nông dân, đảm bảo lãi trên 30%” - ông Ngọc nói.

Ông Nguyễn Thọ Trí, Phó chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho hay: Xuất khẩu gạo 10 tháng qua đạt trên 5,3 triệu tấn, kim ngạch đạt 2,17 tỷ USD, tăng 36% và là số cao nhất từ trước đến nay.

Giá xuất khẩu gạo thấp, nông dân là người chịu thiệt thòi

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người băn khoăn là hiệu quả xuất khẩu gạo của nước ta ngày càng kém hiệu quả. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, chúng ta mới chỉ tự hào xuất khẩu gạo đứng thứ 2 thế giới, nhưng tiếng nói của chúng ta đối với thị trường xuất khẩu gạo thế giới lại yếu ớt, đồng nghĩa với việc lợi ích của chúng ta chưa tương xứng. “Việt Nam có nên tiếp tục theo đuổi chỉ tiêu xuất khẩu hay không?”, bà Lan đặt vấn đề. Theo bà Lan, dường như chúng ta mới quan tâm nhiều đến khâu sản xuất, mà chưa quan tâm đến khâu thương mại. Ngay trong cung cách làm ăn, kinh doanh của ta thua hẳn Thái Lan. Thái Lan không phải gồng mình làm 3 vụ như ở Việt Nam, nhưng vẫn có lợi ích cao vì họ biết kinh doanh.

Liên quan tới vấn đề này, ông Nguyễn Đình Cung, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhận định: “Xuất khẩu nhiều hay ít không phải điều quan trọng. Mục tiêu cuối cùng là phải làm lợi cho nông dân, không cứ phải xuất khẩu nhiều là tốt, có khi chỉ cần xuất khẩu 3 - 4 triệu tấn nhưng đem lại lợi ích nhiều thì nên thực hiện”.

Thay đổi cách điều hành

Tại hội thảo “Điều hành xuất khẩu gạo: Thực trạng và giải pháp” do Báo Nông thôn ngày nay phối hợp với Hội Nông dân tổ chức ngày 3/11, ông Nguyễn Thọ Trí, cho rằng: “Từ năm 2006, việc điều hành xuất khẩu gạo được thực hiện theo chỉ tiêu định hướng của Chính phủ không có sự hạn chế, quota trong xuất khẩu. VFA chỉ là một thành viên trong Tổ điều hành xuất khẩu gạo của Chính phủ, có nhiệm vụ: Phải mua hết lúa gạo hàng hóa trong dân; Đảm bảo an ninh lương thực; Doanh nghiệp có lãi; Đảm bảo ổn định chỉ số tiêu dùng trong nước. VFA đã nhiều lần đề nghị giao việc điều hành chỉ tiêu xuất khẩu về Bộ Công thương, giá sàn về Bộ Tài chính, nhưng chưa được chấp thuận nên VFA vẫn đang phải gồng mình lên để điều hành. Thực chất bây giờ VFA đang được khoác chiếc áo quá lớn”.

Tuy nhiên, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng: “Việc điều hành xuất khẩu gạo hiện vẫn được thực hiện bằng mệnh lệnh hành chính, dẫn đến sự không công khai, minh bạch và bất đối xứng thông tin”. Theo ông Doanh, chúng ta cần tiến tới công khai, minh bạch toàn bộ các thông tin hợp đồng xuất khẩu, vì đây là lợi ích của hàng triệu nông dân.  TS. Nguyễn Đình Cung kiến nghị: “Chúng ta nên tách vấn đề an ninh lương thực với điều hành xuất khẩu gạo. Bởi, an ninh lương thực là mục tiêu của Nhà nước, Nhà nước muốn đảm bảo an ninh lương thực thì phải bỏ ra chi phí mua lương thực, chứ không không nên đẩy cho nông dân phải chịu chi phí cho mục tiêu đó”.