51 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, người lính quân hàm xanh đã trở thành hình ảnh quen thuộc nơi biên giới hải đảo xa xôi của Tổ quốc. Cùng với sự phát triển của cách mạng Việt Nam, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã trải qua nhiều chặng đường vẻ vang, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó, góp phần vào thắng lợi vẻ vang của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước.
Chiếc xe u-oát của bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Nam lao đi trong màn mưa dày đặc. Trên xe, điện thoại cầm tay của Phó Chỉ huy trưởng phụ trách tham mưu, Thượng tá Nguyễn Quang Nam liên tục reo. Xe qua cầu Bà Dụ tới xã Bình Minh rồi khu vực Cửa Đại, Hội An. Tới mỗi địa điểm trọng yếu, Thượng tá Nguyễn Quang Nam lại cùng Trung tá Đặng Ngọc Minh, trợ lý trực tiếp bàn bạc, điện thoại chỉ đạo các đơn vị cơ sở. Mỗi lần gió bão rung tới là một lần gương mặt các vị chỉ huy hiện rõ nét lo lắng. Đó là hình ảnh chúng tôi thường xuyên chứng kiến ở các tỉnh miền Trung trong những ngày nơi đây chịu ảnh hưởng trực tiếp cơn bão số 9.
Trong những ngày tham gia đoàn công tác của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, không ít lần chúng tôi vượt khó cùng các anh: những bữa cơm nấu vội, những bữa mỳ tôm ăn sáng cùng ăn trưa, những đêm thức trắng… Bởi ngoài kia là gió bão, là biển gầm gào, là tính mạng tài sản của nhân dân đang bị đe doạ. Không bao giờ quên được hình ảnh cán bộ chiến sĩ biên phòng lợp lại mái cho những hộ gia đình bị bão tàn phá, sửa chữa các đoạn đê, vùng thấp, bảo vệ nguồn nước, vệ sinh môi trường…. Chúng tôi đã thấy xuất hiện khắp nơi lực lượng thường trực cơ động, kiên quyết di dời các hộ dân khỏi khu vực nguy hiểm, cung cấp lượng xăng dầu, thuốc men, lương thực thực phẩm; thông tin liên lạc thông suốt. Dù ở bộ phận nào, cán bộ chiến sĩ biên phòng cũng nêu cao tinh thần trách nhiệm trước dân, như lời của Thiếu tướng Nguyễn Cảnh Hiền, Phó Tư lệnh BĐBP: nếu để 1 người dân trên địa bàn biên phòng phụ trách đói, rét thì trước hết trách nhiệm thuộc về đồn biên phòng đóng quân ở đó và bộ chỉ huy biên phòng tỉnh đó.
Không chỉ là lực lượng thường trực cứu hộ cứu nạn, BĐBP còn là đội quân xung kích trong phòng chống tội phạm. Chiến công bắt gọn và xóa sổ những đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy lớn, đặc biệt trên tuyến biên giới phía tây Việt – Lào trong năm 2009 đã góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự ở khu vực biên giới, đồng thời đảm bảo lực lượng an toàn tuyệt đối. Trong bóng đêm lạnh buốt, những bước chân tuần tra vẫn nhanh như cắt triển khai đội hình, vẫn lương khô mì gói “ăn trực nằm chờ” tội phạm ló mặt phục kích bắt gọn cả đường dây. Thiếu thốn, gian khổ, thậm chí có cả đổ máu, hy sinh, nhưng nơi địa đầu Tổ quốc, người lính biên phòng vẫn hiên ngang đầu súng, giữ gìn bình yên cho quê hương Tổ quốc…
Càng trong những lúc khó khăn, người lính quân hàm xanh càng thể hiện là lực lượng xung kích trước nhân dân. Tại lễ thành lập Công an Nhân dân Vũ trang (tiền thân của lực lượng BĐBP) ngày 28/3/1959, Hồ Chủ Tịch đã căn dặn: “Một vạn công an chỉ có hai vạn tai, hai vạn mắt, hai vạn tay chân, nhưng nhân dân có hàng triệu tai, hàng triệu mắt, hàng triệu tay chân. Cho nên chúng ta phải dựa vào dân để hoạt động. Khi tổ chức được nhân dân, đoàn kết được dân thì việc gì cũng làm được”.
Điều này thực sự có ý nghĩa khi phát động Ngày Biên phòng toàn dân trong cả nước. Tới nay, qua 21 năm thực hiện, đã nhận được sự phối hợp rất hiệu quả của các ban ngành, đoàn thể ở địa phương, đã xuất hiện nhiều điển hình tham gia phong trào quần chúng tự quản đường biên, cột mốc và giữ gìn an ninh trật tự thôn, bản. Ngày càng có nhiều mô hình xây dựng bảo vệ biên giới hiệu quả như: “Thanh niên xung kích bảo vệ đường biên” ở Lào Cai, Hà Tĩnh, An Giang; phong trào “Người phụ nữ vì biên giới” ở Quảng Bình, Quảng Nam, Kon Tum; phong trào “Tàu thuyền, bến bãi an toàn” ở Đà Nẵng, Phú Yên, Kiên Giang, Vũng Tàu…
Cũng bởi gắn bó với nhân dân mà trong hai đợt vận động “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới hải đảo” vừa qua, bộ đội biên phòng cả nước đã hoàn thành và bàn giao 1.067 căn nhà cho người nghèo. Trên địa bàn các vùng biên giới, từ Tây Bắc, Tây Nam Bộ tới Tây Nguyên, hàng nghìn hộ gia đình đã yên tâm định cư, tạo thành “phòng tuyến nhân dân” vững chắc, bảo vệ biên giới lâu dài.
Với đồng bào dân tộc thiểu số, chỉ có hiệu quả việc làm thực sự mới lấy được lòng tin yêu của bà con. Theo đó, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo mỗi đơn vị lựa chọn một mô hình giúp dân cụ thể, với tiêu chí chung là lấy kết quả nâng cao đời sống của đồng bào làm thước đo, không chạy theo số lượng. Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh nhận giúp đỡ, phát triển toàn diện một xã, các đồn biên phòng tập trung củng cố, nâng cao chất lượng cơ sở chính trị, gắn với phát triển kinh tế hộ gia đình ở các bản biên giới.
Dưới sự chỉ đạo tập trung ấy, bao mô hình giúp dân xoá đói giảm nghèo đã đi vào cuộc sống. BĐBP Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện mô hình "Con đường và mái nhà cho dân", vận động các doanh nghiệp hỗ trợ hơn 500 triệu đồng, làm đường, xây cầu bê tông; sửa 21 căn nhà cho người nghèo ở ấp Thiềng Liềng (Thạnh An, Cần Giờ), tạo sự phát triển rõ nét cho vùng quê này. Dự án "Ngân hàng bò" của BĐBP Quảng Nam đã dùng nguồn vốn 950 triệu đồng của UBND tỉnh, mua 280 con bò cho 280 hộ tại 12 xã biên giới, cử cán bộ, chiến sĩ đến từng gia đình hướng dẫn kinh nghiệm nuôi bò sinh sản. Kết quả sau 5 năm, 280 con bò mẹ đã sinh được 226 con bê. Khi bê trưởng thành, BĐBP tỉnh lại chuyển bò mẹ cho gia đình khác mượn để khắc phục tình trạng thiếu vốn, thiếu sức kéo...
Với tổng số vốn chỉ có 530 triệu đồng, 4 đồn biên phòng ở các xã biển thuộc tỉnh Cà Mau đã bám sát từng hộ, luân chuyển cho vay theo kiểu cơ động vốn từng tháng, nên đã thực hiện hiệu quả dự án hỗ trợ việc làm, giúp 138 hộ thoát nghèo. Ở xã biển Ngư Lộc- Hậu Lộc, Thanh Hóa, cán bộ biên phòng đã vận động xây dựng phong trào "Tổ tiết kiệm giúp nhau làm kinh tế gia đình". Từ chỗ "tay không", đến nay Ngư Lộc đã xây dựng được 111 nhóm vốn quay vòng gồm 720 triệu đồng, mua được 620 ngư cụ cho ngư dân, giải quyết việc làm cho gần 3.000 người. Bộ đội Biên phòng tỉnh Hà Giang phối hợp với Hội nông dân xây dựng mô hình "Một mái nhà, một con bò, một bể nước", giúp nông dân các dân tộc thoát khỏi đói nghèo. Mô hình này đã giúp cho hàng trăm gia đình có "Bể nước biên phòng", nhiều bản người Mông được hạ sơn, cuộc sống của các gia đình khó khăn dần ổn định. Hội nông dân và bộ đội Biên phòng Bình Định vận động cho vay vốn, giúp đỡ ngư dân đóng mới nhiều tàu thuyền, trang bị đủ điều kiện để đánh bắt xa bờ, nuôi trồng thủy sản, giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho hơn 4.500 người.
Trên toàn tuyến biên giới, từng ngày, từng ngày, cán bộ chiến sĩ biên phòng triển khai thực hiện các dự án định canh định cư, nước sạch, giao thông, thủy lợi, trạm xá... trị giá hàng trăm tỷ đồng, góp phần xóa đói giảm nghèo cho nông dân các dân tộc. Nổi bật là đã ổn định cuộc sống cho gần 25.000 gia đình, trong đó có nhiều hộ đồng bào Brâu, Rơ-măm ở Kon Tum; Arem, Rục ở Quảng Bình; đồng bào Chứt ở Hà Tĩnh... giúp khai hoang ruộng nước, đào giếng nước sạch, mương máng thủy lợi...
Đặc biệt, ở Đồn biên phòng 493 (Pù Nhi, Mường Lát, Thanh Hóa), bộ đội tập trung khai hoang, xây dựng mô hình "vườn- ao - chuồng - ruộng", trồng ngô hai vụ, xen canh rau đậu, đào ao thả cá, chăn nuôi dê, bò, tổ chức cho đồng bào trên địa bàn đến tham quan và hướng dẫn quy trình, kỹ thuật để người dân làm theo. Đến nay, đồng bào đã xóa bỏ được tập quán canh tác cũ, chuyển sang làm ăn theo mô hình của BĐBP, năng suất gấp hai gấp ba lần, đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể.
Hơn 50 năm qua, phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức đoàn thể, nhân dân, Bộ đội Biên phòng đã giữ vững chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và an ninh biên giới Quốc gia, đảm bảo nhiệm vụ phát triển kinh tế - văn hoá - xã hội, xoá đói giảm nghèo. Hai lần được tuyên dương anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, huân chương sao vàng; huân chương Hồ Chí Minh, huân chương độc lập, 2 huân chương quân công… chính là sự vinh danh cao quý mà Đảng và Nhà nước dành tặng lực lượng BĐBP./.