Lâu lắm rồi mới về thăm bạn, nhà ở cái làng làm gà, buôn vịt nổi tiếng - Hà Vĩ. Vào nhà đúng lúc bạn đang lúi húi sổ sách tính toán. Sau phút hàn huyên, đến khi hỏi chuyện làm ăn – chuyện buôn gà, bán vịt, bạn mặt ỉu xìu, lắc đầu:
- Đang chết dở đây này. Nợ đìa ra, khách không chịu trả.
Nhìn bộ dạng bạn, tôi bật cười, nảy ra ý:
- Này! Ông muốn kinh doanh món này không? Bở lắm!
- Món gì. Gì tôi cũng kinh doanh, miễn là không phải anh hàng trắng.
- Yên tâm đi. Sạch sẽ, lãi lắm. Chấp luôn cả anh hàng trắng nhé.
- Thật không, món gì?
- Giải thưởng. Tổ chức buôn, treo giải thưởng cho cá nhân, tập thể...
- Ông thần kinh à. Không dưng lại ăn cơm nhà, đi thổi…
- Thì cứ để yên cho tôi giải thích đã. Làng ông nổi tiếng khoản buôn gà vịt phải không?. Bây giờ ông tổ chức thi, xét, trao giải thưởng gà vịt cho cả làng. Nhà nào được trao, thương hiệu lên vù vù, hàng bán như tôm tươi, sướng không? Giải thưởng thì thiếu gì, tỷ như: Vịt cỏ ta thuần chủng 100%; vịt ta sạch không lông; vịt ta tươi giãy đành đạch không bơm nước...
Cái gì? Ông lo không có tiền ư? Mỡ nó rán nó! đã không mất mỡ, còn được cả thịt nữa. Kinh nghiệm ở đâu? Tôi sẽ đưa ông vào Nam, học trung tâm vừa mới trao giải thưởng kia. Tôi chỉ nói cho ông nghe qua cái vụ kinh doanh giải thưởng này là ông sẽ sáng mắt ra.
Doanh nghiệp nộp tiền, hợp đồng làm ăn ký tá đoàng hoàng, ghi rõ, không trúng, không vào giải, trả lại tiền. Tính ra, 200 cái giải vừa qua, gồm cả cúp, lẫn bằng khen, trung tâm thu về cỡ ba tỷ rưỡi.
Không phải trung tâm vớ nguyên khoản ấy đâu. Thu thì cũng phải chi: Họp hành, đúc cúp nhôm, in ấn bằng khen; tiền hội đồng họp hành, chấm cháp xét thưởng; tiền phong bì cho lãnh đạo đến trao giải; phong bì cho nhà báo đưa tin; tiền loa đèn kèn trống… Vị chi, hết tỷ đồng. Hai tỷ rưỡi còn lại, thoải mái… chia nhau.
Một năm cứ làm lấy dăm cái giải, thậm chí là giải “độc” theo kiểu: giải hàng chất lượng đồng; giải doanh nghiệp trốn thuế mà làm ăn vẫn không lãi; giải sức khỏe yếu; giải… Không được ư? Thì đấy, đến cả cái anh doanh nghiệp gây ô nhiễm môi trường nổi tiếng cả nước, mà có tiền, thì vẫn cứ vinh danh đấy thôi!
Hay! Quá là hay. Chuyến này tôi sẽ nghe ông, mở doanh nghiệp “Buôn, trao giải thưởng” cá nhân, tập thể, làng, bản… Trao giải, vinh danh ráo!.../.