Cứ vào dịp cuối năm, lượng hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng Hải Phòng lại trở nên sôi động. Công việc của những cán bộ hải quan vì thế cũng vất vả hơn.
Tại Chi cục Hải quan điện tử Hải Phòng những ngày này, người ra vào làm thủ tục mở tờ khai xuất nhập khẩu tấp nập. Nhưng công việc được tuần tự làm thủ tục rất nhanh gọn, mỗi người chỉ mất khoảng 10-15 phút là xong.
Nếu trước đây, làm thủ tục thông quan truyền thống, để làm xong thủ tục một bộ hồ sơ phải mất vài tiếng đồng hồ, thậm chí vài ngày; có những chồng hồ sơ lên đến cả mấy trăm trang giấy. Đến nay, những thủ tục đó đã được đơn giản đi rất nhiều, nhờ hệ thống hải quan điện tử.
Chị Đỗ Thị Hoa, nhân viên Công ty Cổ phần hóa chất nhựa Hải Phòng cho biết, mấy năm trước, mỗi lầm xuất hay nhập hàng về đều phải đi làm thủ tục khai báo hải quan cách đó cả nửa tháng, mất rất nhiều thời gian đến chi cục hải quan để làm các thủ tục khai báo, thậm chí nhiều lần còn phải thuê người làm thủ tục.
 |
| Bốc dỡ hàng hoá tại Cảng Chùa Vẽ (Hải Phòng) |
Từ đầu năm 2008, khi tham gia hải quan điện tử tại Chi cục hải quan điện tử Hải Phòng, công ty được cơ quan hải quan hỗ trợ các thủ tục như hỗ trợ đào tạo, cung cấp phần mềm và tư vấn miễn phí. Mỗi khi làm các thủ tục hải quan, có gì còn vướng mắc, cơ quan hải quan sẽ gửi lại phản hồi ngay mà không cần phải đến tận nơi. Bây giờ, việc khai báo hải quan điện tử đối với chị Hoa lại hết sức dễ dàng và thuận tiện. “Hiện nay, chúng tôi chủ động được trong việc khai báo hàng hóa. Khi chúng tôi biết chắc hàng hóa đã về trên chuyến tàu nào thì có thể chủ động mở tờ khai hàng hóa. Nếu hàng thuộc diện miễn kiểm thì chỉ việc đến lấy thủ tục mở hàng…” - chị Hoa cho biết.
Hải quan điện tử được xây dựng dựa trên công nghệ thông tin và quy trình nghiệp vụ đơn giản, thống nhất và phù hợp với chuẩn mực với thông lệ quốc tế. Doanh nghiệp tham gia hải quan điện tử sẽ giảm thời gian thông quan, giảm chi phí làm thủ tục khai báo hải quan. Đối với hàng hóa miễn kiểm tra, doanh nghiệp chỉ cần hoàn thành thủ tục thông quan qua mạng; đối với hàng hóa phải kiểm tra thực tế, thủ tục đơn giản, nhanh gọn hơn rất nhiều…
Bên cạnh đó, hải quan điện tử còn nhiều ưu điểm hơn so với thông quan thông thường như: hồ sơ lưu trữ dễ dàng kiểm tra, chủ động khai báo, nâng cao tính minh bạch, công bằng trong giải quyết thủ tục hải quan, giảm tiêu cực phát sinh. Ngoài ra, cơ quan hải quan và doanh nghiệp có thể dễ dàng kiểm soát toàn bộ quá trình luân chuyển của bộ hồ sơ cũng như việc thực hiện thủ tục hải quan của nhân viên cấp dưới.
Sau 4 năm thực hiện hải quan điện tử, đến nay đã có trên 650 doanh nghiệp đăng ký tham gia, trong đó có gần 400 doanh nghiệp thường xuyên làm thủ tục thông quan hàng hóa.
Tính đến hết ngày 22/12/2009, đã có 23.212 tờ khai hải quan được Chi cục Hải quan điện tử làm thủ tục thông quan, đạt kim ngạch 1,29 tỷ USD, tăng 68% so với năm 2008, nộp ngân sách nhà nước trên 2,6 tỷ đồng, tăng trên 170% so với năm 2008. Bước đầu đáp ứng tốt các yêu cầu hàng kinh doanh, gia công, đại lý hải quan…
Vẫn cần tiếp tục hoàn thiện
Nhiều doanh nghiệp khi làm thủ tục hải quan điện tử cũng thừa nhận những tiện ích và hiệu quả mà hải quan điện tử mang lại. Tuy vậy, hải quan điện tử còn bộc lộ một số hạn chế như: trong quy trình nghiệp vụ doanh nghiệp vẫn còn phải đi lại, chờ đợi; hệ thống mạng đôi lúc vẫn trục trặc, phần mềm ứng dụng triển khai còn chưa đồng bộ; hệ thống mạng của hải quan điện tử hiện nay chưa được kết nối với các tổ chức thương mại, cơ quan quản lý như: thuế, kho bạc, ngân hàng... nên nhiều khâu vẫn phải thực hiện theo phương pháp thủ công…
Còn một số lý do nữa mà hiện nay nhiều doanh nghiệp chưa thật mặn mà lắm với hải quan điện tử, đó là: chưa tiếp cận nhiều với công nghệ thông tin; doanh nghiệp lâu nay vốn quen làm thủ công, khai thủ tục hải quan trên giấy, khi chuyển sang khai báo điện tử cũng gặp khó khăn…
 |
| Ông Ðàm Minh Nghiệp |
Ông Ðàm Minh Nghiệp, Phó Chi cục trưởng Chi cục hải quan điện tử thành phố Hải Phòng cho biết: sau một thời gian “dò dẫm” đặt những viên gạch đầu tiên để xây dựng nền móng cho hải quan điện tử, đến nay những khó khăn cơ bản được khắc phục. Thời gian tới, Chi cục hải quan điện tử sẽ phối hợp với các cơ cơ quan như thuế, ngân hàng, kho bạc…xây dựng văn bản hướng dẫn chi tiết về nghiệp vụ thực hiện thủ tục hải quan điện tử; thu thập thông tin quản lý rủi ro, củng cố cơ sở vật chất, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu công việc; đồng thời kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định pháp lý hải quan điện tử, tạo thuận lợi cho thông quan. “Chúng tôi đang chuẩn bị đầu tư hệ thống máy soi container, hệ thống camera giám sát tại các kho bãi, khi các bước nghiệp vụ đó được triển khai một cách đồng bộ sẽ phát huy rất hiệu quả vai trò của HQĐT. Bên cạnh đó cũng cần phải đầu tư về đường truyền, máy chủ để triển khai thực hiện dữ liệu tập trung…” ông Đàm Minh Nghiệp cho biết.
Hội nhập kinh tế quốc tế, lượng hàng hóa xuất nhập khẩu ngày càng lớn, đòi hỏi hải quan phải ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng các kỹ thuật nghiệp vụ hải quan hiện đại mới có thể đáp ứng được yêu cầu. Do đó, đẩy mạnh thực hiện hải quan điện tử là xu thế tất yếu.
Hội nghị tổng kết công tác ngành Hải quan vừa qua cũng đã khẳng định, những kết quả đạt được tại Hải quan điện tử Hải Phòng và thành phố Hồ Chí Minh là rất đáng mừng. Thời gian tới, ngành hải quan sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình hải quan điện tử tại các địa phương. Thành công bước đầu tại chi cục hải quan điện tử Hải Phòng sẽ là điểm tựa để các địa phương áp dụng triển khai thực hiện hải quan điện tử trong tương lai./.
