Ngày 7/9/1945, Đài TNVN phát bản tin thời sự đầu tiên, dõng dạc truyền đi toàn thế giới sự ra đời của một nước Việt Nam mới: nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Những bản tin tiếng Việt sau đó được dịch sang tiếng Pháp và tiếng Anh và phát đi. Như vậy, ngay từ những ngày đầu thành lập, Đài TNVN đã xác định cho mình hai nhiệm vụ trọng tâm “Đối nội” và “Đối ngoại” và từ đó, không ngừng vươn xa trên đôi cánh của mình.
Vào đúng dịp kỷ niệm lần thứ 65 Quốc khánh 2/9 và lần thứ 65 ngày thành lập Đài TNVN, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đến dự và khai trương hai cơ quan thường trú mới của Đài TNVN ở nước ngoài: một tại Thủ đô Vientian của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào, một tại Phnom Penh, Thủ đô Vương quốc Campuchia. Đây là niềm vinh dự và cũng là tự hào của những người làm báo phát thanh Việt Nam. 65 năm, một chặng đường dài trong lịch sử Đài TNVN. Nhưng cũng là ngắn, nếu tính đến những năm tháng chiến tranh gian khổ, ác liệt mà Đài TNVN trải qua cùng dân tộc. 65 năm ấy, cùng với phát huy nội lực, sự giúp đỡ chân tình của bạn bè quốc tế là một trong những yếu tố giúp Đài TNVN phát triển.
Từ hai bản tin tiếng Pháp và tiếng Anh đầu tiên, đến nay, Hệ phát thanh Đối ngoại Đài TNVN đã có 11 chương trình phát thanh bằng các thứ tiếng khác nhau, với 50 giờ phát sóng mỗi ngày. Với 9 cơ quan thường trú tại Bắc Kinh (Trung Quốc), Bangkok (Thái Lan), Vientian (Lào), Phnom Penh (Campuchia), Moscow (Nga), Tokyo (Nhật Bản), Cairo (Ai Cập), Washington (Mỹ), Paris (Pháp), Đài TNVN đã nâng cao tầm hoạt động nghiệp vụ của mình, trở thành một kênh thông tin Đối ngoại quan trọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam.
Tính chuyên nghiệp ngày càng được nâng cao
Trong một thời gian dài, phóng viên Đài TNVN (VOV) có rất ít các hoạt động tác nghiệp ở nước ngoài. Thường chỉ là những chuyến đi thăm - học tập nghiệp vụ. Thi thoảng mới có người viết bài về những chuyến đi ấy. Phương tiện kỹ thuật thì không thua kém bạn bè quốc tế. Nhưng về khả năng độc lập tác chiến, hoạt động như một nhà báo quốc tế thì còn ít. Phải đến những năm 1990 của thế kỷ trước, khi quan hệ giữa Việt Nam với thế giới được mở rộng, hoạt động của phóng viên VOV ở nước ngoài mới được tăng cường và sau đó được duy trì thường xuyên với sự thành lập các cơ quan thường trú ở nước ngoài.
Phóng viên VOV từ Pari đã sang Geneva (Thụy Sĩ) đưa tin và tường thuật trực tiếp sự kiện Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) thông qua và kết nạp Việt Nam là thành viên thứ 150.
Phóng viên VOV từ Moscow đã từ Liên bang Nga mở rộng địa bàn hoạt động sang một số nước thuộc Liên Xô trước đây.
Phóng viên VOV từ Cairo đã tiến hành các hoạt động nghiệp vụ ở một số nước Trung Đông, trở thành một kênh thông tin quan trọng cho các Doanh nghiệp Việt Nam muốn làm ăn ở Trung Đông.
Phóng viên VOV từ Bắc Kinh đã hoạt động ở nhiều khu vực trên lãnh thổ Trung Quốc, khiến cho những tin tức Thời sự từ Trung Quốc cập nhật hơn, nóng hổi hơn.
Phóng viên VOV từ Washington đã có những hoạt động nghiệp vụ năng nổ ở một địa bàn được coi là có hoạt động báo chí sôi nổi nhất thế giới: nước Mỹ và trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York.
Phóng viên VOV từ Tokyo đã trở thành cầu nối giữa Việt Nam với những công dân Nhật Bản, các doanh nghiệp Nhật Bản có cảm tình với Việt Nam.
Đặc biệt, có thời gian phóng viên VOV tại Bangkok đã hoạt động như một phóng viên chiến trường, phản ánh trực tiếp trên sóng phát thanh nhiều vụ việc diễn ra ở Thái Lan, trở thành một kênh thông tin quan trọng cho các đồng nghiệp ở Thái Lan và trong nước.
 |
| Phóng viên VOV tác nghiệp tại Thái Lan |
Cùng với phóng viên các cơ quan thường trú ngoài nước, nhiều phóng viên VOV đã từ Việt Nam ra nước ngoài tác nghiệp. Gần đây nhất, hai phóng viên VOV của Trung tâm Tin đã sang Nam Phi, phản ánh trực tiếp không khí sống động của giải vô địch bóng đá thế giới 2010.
Việc mở rộng các hoạt động báo chí Đối ngoại của VOV đã giúp tạo điều kiện trưởng thành một lớp phóng viên VOV trẻ trung, năng động, có kiến thức, có kỹ năng nghề nghiệp có thể hoạt động nghiệp vụ ở bất cứ nơi nào trên thế giới.
Soi vào bạn - Dựa vào bạn
Soi vào bạn để thấy mình lớn lên. Dựa vào bạn để giúp mình trưởng thành. Đó là bài học rút ra qua 65 năm xây dựng và phát triển của Đài TNVN.
Từ một làn sóng phát thanh nhỏ nhoi, yếu ớt, được phát từ những trang thiết bị chắp vá, sau cuộc kháng chiến chống Pháp, Đài TNVN đã có sự lớn mạnh nhanh chóng. Cánh sóng TNVN đã hoàn thành xuất sắc là “đường Hồ Chí Minh trên không” trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Chính trong những giờ phút bom B52 rải thảm khu vực đài phát sóng Mễ Trì, Tiếng nói Việt Nam vẫn cất lên dõng dạc. Nhìn vào sự đánh giá của bạn bè quốc tế đối với Tiếng nói Việt Nam lúc ấy, mới thấy hết được vị thế của Tiếng nói Việt Nam trên trường quốc tế.
Liên Xô, Trung Quốc và một số nước XHCN khác đã giúp TNVN trang thiết bị kỹ thuật, đào tạo nghiệp vụ cho phóng viên, biên tập viên và kỹ thuật viên. Đảng, Nhà nước và nhân dân Cuba đã giành hẳn một kênh phát thanh để TNVN phát sang đất Mỹ. Ân tình ấy không thể nào quên.
Trong điều kiện cả nước thực hiện sự nghiệp CNH-HĐH, Đài TNVN nhanh chóng nắm bắt thời cơ, vươn lên phát triển, trở thành một cơ quan báo chí lớn của Đảng và Chính phủ, có đủ 4 loại hình báo chí: phát thanh, báo viết, báo điện tử và báo hình. Đặc biệt, VOV đã trở thành một trong số ít những Đài Phát thanh quốc gia “truyền hình hóa phát thanh”, xây dựng "Hệ phát thanh có hình" với thời gian “phát hình trực tiếp” ngày càng nhiều.
Hoạt động hợp tác quốc tế đã giúp nâng cao vị thế, hiện đại hóa Đài TNVN, giúp Đài TNVN đạt được những thành tựu lớn lao như vậy. Đến nay, Đài TNVN có quan hệ với hầu hết các đài phát thanh lớn trên thế giới, rải khắp 5 châu, có quan hệ hợp tác với nhiều hiệp hội và tổ chức phát thanh quốc tế và tranh thủ được sự giúp đỡ nhiều mặt của bạn. Các bạn bè quốc tế tham dự Hội nghị các đài phát thanh truyền hình có sử dụng tiếng Pháp (CIRTEF) tại Hà Nội tháng 4/2009 đã bày tỏ vinh dự lớn khi được Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam Nguyễn Minh Triết tiếp thân mật. Một điều hiếm xảy ra khi Hội nghị được tổ chức ở các nước khác.
Trong những năm qua, Đài TNVN đã tích cực tham gia vào các hoạt động của Viện Phát triển Phát thanh - truyền hình châu Á - Thái Bình Dương (AIDB) và Hiệp hội Phát thanh - truyền hình châu Á - Thái Bình Dương (ABU). Tháng 5/2011, Đài TNVN đăng cai tổ chức Hội nghị báo chí cấp cao châu Á lần thứ 8 (gọi tắt là AMS). Đây sẽ là sự kiện truyền thông lớn nhất từ trước tới nay mà Đài TNVN đăng cai tổ chức.
65 năm. Một chặng đường dài. Từ những thiết bị thông tin, từ hang đá Chùa Trầm, Ba Bể, Đài TNVN đã trở thành một trung tâm hoạt động báo chí lớn của cả nước, với một đội ngũ gần 700 PV, BTV… với trang thiết bị kỹ thuật hiện đại, phủ sóng hầu hết lãnh thổ, phủ sóng biển Đông.
Bay lên bằng đôi cánh của mình, Tiếng nói Việt Nam ngày càng vươn cao, vươn xa.
Vào ngày 18/5/2006, tại Đài Phát thanh quốc tế Thụy Sĩ ở Thủ đô Bern, nhóm cán bộ, phóng viên Đài TNVN đã tự hào giới thiệu với các bạn đồng nghiệp Thụy Sĩ việc Đài TNVN đưa lên mạng Internet toàn bộ các chương trình phát thanh của mình.
Lúc đó là 18h chiều, giờ Việt Nam, và tất cả chúng tôi đều đã cùng vỗ tay khi chiếc loa gắn trên màn hình cất tiếng: “Đây là TNVN, phát thanh từ Hà Nội, Thủ đô nước Cộng hòa XHCN Việt Nam”.
Lại nhớ những buổi đầu phát sóng, phát thanh viên VOV đã cố tình ngắt giọng để khẳng định vị thế của nước Việt Nam mới: “Đây… là TNVN”.
Bây giờ, “Đây là TNVN” mới uyển chuyển và mạnh mẽ làm sao.
Đó là nhờ 65 năm qua, TNVN đã bay lên nhờ vào sức mạnh của dân tộc mình./.