Đối mặt với hạn hán khắc nghiệt nhất

Các tỉnh miền Bắc đang đối mặt với đợt hạn hán khắc nghiệt nhất trong khoảng hơn 100 năm qua. Biên tập viên Chương trình Đối thoại cuối tuần (Đài TNVN) phỏng vấn ông Đặng Duy Hiển, Trưởng phòng quản lý tưới tiêu, Cục Thủy lợi, về việc chuẩn bị nguồn nước để phục vụ cho vụ đông xuân…

PV: Thưa ông, trước tình hình hạn hán năm nay, các hồ thủy điện cần xả bao nhiêu m3 nước mới đảm bảo đủ nguồn nước để gieo trồng trong vụ đông xuân?

Ông Đặng Duy Hiển: Vụ đông xuân năm nay, các tỉnh đồng bằng Bắc bộ sẽ gieo cấy khoảng 627.000ha, trong đó có khoảng 100.000ha có thể tưới từ các hồ thủy lợi, số 527.000ha còn lại lấy nước tưới từ nước sông. Năm nay, do hạn hán kéo dài, mực ở các sông thấp nên chỉ có 34.000ha đất vùng trũng, vùng ngoài bờ sông được tưới tiêu nhờ các trạm bơm tự chảy, còn lại 493.000ha lấy nước từ các trạm bơm bơm lên.

Để phục vụ cho vụ đông xuân năm nay, lượng nước đổ ải cho 1ha cần khoảng 2.200 - 2.500m3 để tưới tại mặt ruộng, như vậy với 527.000ha cần khoảng 1,2 - 1,3 tỉ m3 nước để tưới tại mặt ruộng. Để có được lượng nước này, các trạm bơm và các cống phải lấy từ các sông khoảng 1,8 - 2 tỉ m3, tức là các hồ: Hòa Bình, Thác Bà, Tuyên Quang phải xả khoảng 2 - 2,5 tỉ m3 nước. Nếu mực nước tại các sông quá thấp, máy bơm sẽ không hoạt động được và mực nước ngầm dưới ngưỡng cống thì nước cũng không chạy vào trong đồng được.

Như vậy, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Bộ NN&PTNT phải điều tiết mức nước tại Hà Nội từ 2,2m trở lên, đảm bảo đủ điều kiện cho các công trình thủy điện lấy nước tưới.

PV: Ngày 26/1, chúng ta tiến hành xả nước đợt 1, Cục Thủy lợi chỉ đạo các địa phương như thế nào qua các đợt xả nước?

Ông Đặng Duy Hiển: Thông thường, các công trình thủy lợi sẽ lấy nước muộn hơn 2 ngày so với thời điểm các hồ thủy lợi xả nước. Năm nay, Bộ NN&PTNT đã thống nhất với EVN có 3 đợt xả nước, với tổng thời gian là 19 ngày. Năm nay, hồ Hòa Bình xả trước, mực nước về hạ lưu nhanh nên các địa phương phải theo dõi sát sao, thấy có nước là phải lập tức huy động đủ mọi phương tiện lấy, trữ nước trong hệ thống.

Ngày 18/1, Cục Thủy lợi đã có văn bản số 32 chỉ đạo các địa phương nhanh chóng hoàn thiện việc nạo vét, lắp đặt các trạm bơm dã chiến, dùng mọi phương tiện để lấy, tích nước. Năm nay, do kế hoạch xả nước sớm nên công việc chuẩn bị của các địa phương phải gấp rút hơn, kết thúc ngày 21/1 là các địa phương đã phải hoàn thiện mọi công đoạn sẵn sàng lấy nước. Ngày 21/1, Cục Thủy lợi có thêm Công điện số 01 chỉ đạo các công ty thủy nông, các huyện, thị xã tổ chức lực lượng bắt đầu lấy nước từ 5 giờ sáng ngày đầu tiên kéo dài đến 18 giờ các ngày cuối cùng của các đợt xả.

PV: Ông có lưu ý gì với người dân, các sở NN&PTNT trong việc lấy nước và tích trữ nước một cách hiệu quả, tiết kiệm nhất?

Ông Đặng Duy Hiển: Các công ty khai thác thủy lợi phải bố trí đủ lực lượng vận hành công trình để lấy nước tối đa, trữ vào các vùng trũng, vùng thấp, ao đầm và hệ thống kênh. Cần thiết thì phải tổ chức bơm truyền nhiều bậc, đảm bảo bơm nước cho cả các khu vực có địa thế cao.

Bà con nông dân cũng cần bám sát đồng ruộng, sử dụng mọi phương tiện đưa nước vào ruộng, tổ chức làm đất và gieo cấy ngay sau khi ruộng có nước, đồng thời cũng phải chú trọng việc quản lý nước, thường xuyên đắp bờ giữ nước. Vì vậy, bà con nông dân phải bám sát lịch cấp nước ở địa phương mình, đến lịch, bà con phải đồng loạt ra quân để lấy nước.

Các Sở NN&PTNT phải tổ chức ngay các đợt đi kiểm tra, đôn đốc các huyện, thị xã tổ chức việc lấy nước và chỉ đạo đợt phân phối hợp lý giữa các vùng, tháo gỡ kịp thời vướng mắc từ cơ sở, không để xảy ra tranh chấp nước. Các địa phương cũng phải phối hợp chặt chẽ với các đài truyền hình, phát thanh các cấp thường xuyên để thông tin diễn biến của nước, lịch lấy nước đến bà con nông dân, đảm bảo hiệu quả lấy nước cao nhất.

PV: Nhiều người dân cho rằng, lấy nước ban đêm sẽ hiệu quả hơn ban ngày, vậy lấy nước vào thời điểm nào là tốt nhất, thưa ông?

Ông Đặng Duy Hiển: Năm nay, do điều kiện hạn hán, khi tiến hành các đợt xả nước, các trạm bơm tại các địa phương phải tổ chức bơm liên tục không vì sự chênh lệch giữa giá điện ban ngày và giá điện ban đêm mà chỉ bơm vào ban đêm. Những năm trước, một số công ty thủy nông còn có tâm lý chờ nước tự chảy để tiết kiệm điện và tiết kiệm chi phí. Vì vậy, đề nghị sở NN&PTNT các địa phương kiểm tra, nhắc nhở các địa phương không để xảy ra tình trạng đó.

PV: Thưa ông, ở miền Bắc vừa có đợt mưa nhỏ kéo dài trong nhiều ngày có tác dụng làm ẩm mặt ruộng, điều này có làm giảm áp lực nguồn nước các hồ cần phải cung cấp cho đồng ruộng không?

Ông Đặng Duy Hiển: Lượng mưa mấy ngày qua bổ sung một lượng nhỏ về các hồ chứa nước, tăng nguồn nước cho các kênh tiêu vùng thấp. Ngày 26/1 chúng ta bắt đầu xả đợt 1, nếu không có đợt mưa vừa rồi thì lượng nước cần để bão hòa đất là rất lớn nhưng lượng mưa đã góp phần làm ẩm mặt ruộng nên nguồn nước cần phải cung cấp sẽ giảm đi.

Tuy nhiên, bà con vẫn phải quán triệt tinh thần, thời tiết ngày càng khắc nghiệt thì việc sử dụng nước ngày càng phải tiết kiệm.

PV: Xin cảm ơn ông!

Mực nước sông Hồng có thời điểm đã xuống thấp đến mức kỷ lục

Ông Đặng Hoàng An, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN): Đảm bảo đủ nguồn điện cho các trạm bơm nước

Áp lực cung cấp điện cho mùa khô từ tháng 1 - 6 hàng năm rất lớn, nếu sử dụng nước không tiết kiệm thì vào giai đoạn cuối mùa khô, tức là cuối tháng 5, tháng 6, mực nước các hồ thủy điện xuống dưới mức chết, ảnh hưởng tới sản xuất điện, gây sức ép đến cân đối cung cầu. Dù vậy, chúng tôi cũng cố gắng điều tiết nguồn điện bằng các phương án khác như đưa điện từ miền Nam ra miền Bắc, sửa chữa, đẩy nhanh các công trình xây dựng các nhà máy điện để vừa đảm bảo đủ nguồn điện cung cấp cho mùa khô vừa đảm bảo ở mức cao nhất lượng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trong 3 đợt xả nước, EVN sẽ đảm bảo nguồn điện cung cấp cho các địa phương bơm nước cả ngày lẫn đêm. Các công ty điện lực đã chủ động xây dựng các phương án đảm bảo cấp điện cho các công trình thuỷ nông đầu mối như: Cống Xuân Quan, trạm bơm Văn Giang (Hưng Yên); trạm bơm Cổ Am (Nam Định); trạm bơm Quế (Hà Nam); trạm La Khê (Hà Đông, Hà Nội); trạm Liêm Mạc (Sơn Tây, Hà Nội)…

Nhiều địa phương “khát” nước

Mặc dù những ngày vừa qua, các tỉnh miền Bắc có mưa nhỏ nhưng lượng mưa không đáng kể. Tại một số tỉnh thành khu vực Đồng bằng châu thổ sông Hồng, các hồ ao cạn nước, đồng ruộng nứt nẻ. Hầu hết các trạm bơm đều không hoạt động và mức nước ở dưới ngưỡng cho phép.

Hay ở huyện Kim Bảng (Hà Nam), nhiều năm nay do khô hạn kéo dài không đủ nước phục vụ cho việc cấy lúa, địa phương này đã phải chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giảm diện tích trồng lúa, chuyển sang trồng ngô, trồng đỗ. Hiện nay, các tỉnh đồng bằng trung du Bắc bộ đang chờ nước xả từ các hồ thủy điện để bơm nước vào đồng.

Ông Vũ Mạnh Thắng, chuyên viên Phòng Quản lý nước và công trình, Công ty Khai thác công trình thủy lợi Kim Bảng (Hà Nam) cho biết, mực nước sông Đáy lên cao một chút là chúng tôi tận dụng bơm ngay. Hiện nay, chúng tôi cũng đã sẵn sàng nhân lực và phương tiện đợi hồ Hòa Bình xả nước là tiến hành bơm, trữ nước phục vụ bà con gieo cấy vụ Đông Xuân.

Ông Đoàn Danh Khởi, Phó Giám đốc Công ty khai thác Công trình thủy lợi Hưng Yên cũng cho biết: “Chúng tôi đã nạo vét kênh mương, kiểm tra máy móc, nối dài ống hút để khi mực nước ở các sông lên cao là huy động toàn bộ lực lượng và máy móc bơm với công suất cao nhất, kể cả giờ cao điểm, để phục vụ nhu cầu nước cho bà con nông dân”./.