Vụ nuôi tôm sú năm 2009 ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được đánh giá là ổn định và thuận lợi nhất trong vài năm qua, diện tích tôm nuôi bị thiệt hại ít, giá tôm nguyên liệu tương đối ổn định. Tuy nhiên, phần lớn các hộ sau khi thu hoạch thì lợi nhuận rất ít, thậm chí có hộ thua lỗ.
Hơn 40% hộ lấy công làm lãi
Những năm đầu thập niên 90 thế kỷ trước, các tỉnh ĐBSCL đã phát triển nghề nuôi tôm với mô hình luân canh lúa - tôm sú bền vững, năng suất tôm chỉ đạt khoảng 250kg/ha. Đến nay, mô hình này không còn phù hợp vì tôm nuôi thường cho thu hoạch sớm, còn sản xuất lúa luôn mất mùa do nước mặn kéo dài cây lúa sống èo uột. Vì thế, người dân đã phát triển nghề nuôi tôm theo mô hình bán thâm canh công nghiệp (diện tích này không nhiều) và quảng canh cải tiến ít thay nước.
Anh Đặng Văn Tổng ở xã Gia Hoà, huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng, địa phương trước đây khá thành công mô hình luân canh lúa - tôm sú bức xúc nói: “Mười năm trước đây, khi môi trường nước ổn định, bà con nơi đây đến vụ nuôi tôm đầu tư cải tạo không nhiều, chỉ việc mua con giống về thả, cho thức ăn viên chế biến loại rẻ tiền sau 3 - 4 tháng nuôi cho thu hoạch tôm đạt trọng lượng cao. Còn hiện nay thả tôm nuôi hơn 6 tháng mà cỡ tôm chỉ còn bằng nửa. Tính toán chi phí từ lúc đầu tư đến thu hoạch, giá thành 1kg tôm sú thương phẩm không dưới 70.000 đồng. Trong khi đó, cỡ tôm trên bán cho thương lái khoảng 45-50 nghìn đồng/kg. Như vậy, chưa thu hoạch đã biết chắc lỗ”.
 |
|
Nuôi tôm sú công nghiệp đang gặp nhiều rủi ro.
|
Ông Trần Quốc Hương, xã Tạ An Khương, Đầm Dơi, Cà Mau cho hay: “Vụ tôm sú năm nay, tôi thả 200.000 con giống trên diện tích 1ha. Đầu vụ thời tiết khá thuận lợi, hy vọng năm nay sẽ trúng mùa nhằm gỡ gạc lại những năm trước. Nhưng mừng chưa được bao lâu thì tôm phát bệnh liên tục. Bao nhiêu tiền bạc đổ vào ao nuôi tôm sú, sau 6 tháng nuôi tôm không lớn, thu hoạch gần 2 tấn, trừ chi phí lỗ 35 triệu đồng”.
Theo Sở NN&PTNT Sóc Trăng, diện tích thả tôm sú giống toàn tỉnh năm 2009 khoảng 48.000ha, trong đó hơn 22.000 ha nuôi theo mô hình công nghiệp và bán công nghiệp, còn lại là quảng canh cải tiến. Đến nay, có hơn 95% diện tích đã thu hoạch xong, năng suất bình quân cho mô hình cải tiến là 580kg/ha, còn mô hình công nghiệp và bán công nghiệp bình quân là 3-3,5 tấn/ha và chỉ có từ 15-18% hộ nuôi bị lỗ vốn, còn lại từ hòa đến lãi.
Số liệu báo cáo từ các tỉnh ven biển ĐBSCL cho thấy, tình hình nuôi tôm sú năm nay chuyển biến theo hướng tích cực, diện tích tôm nuôi thiệt hại ở mức khá thấp chiếm từ 15 đến 25%; chỉ có 15-20% hộ nuôi lỗ vốn và hơn 40% hộ lấy công làm lãi.
70% diện tích nuôi tôm chậm lớn
Người nuôi tôm sú các tỉnh ven biển ĐBSCL sau một vụ nuôi thu hoạch được từ 30-50 triệu đồng gọi là trúng mùa. Nhưng tính lại chi phí đầu tư, con giống, thức ăn, lãi vay ngân hàng… còn lại chẳng là bao. Việc tái đầu tư của người nuôi tôm sú không còn, chưa kể môi trường nước, thời tiết thay đổi, con giống chất lượng kém, dịch bệnh, chi phí sinh hoạt… nếu thất bại đành mang nợ. Họ lại tiếp tục cái vòng luẩn quẩn chạy đôn chạy đáo tìm ngân hàng hay tiếp cận nguồn vay ngoài để tiếp tục nuôi tôm, lại thiếu vốn, thiếu kiến thức khoa học - kỹ thuật… nên hiệu quả từ nuôi tôm sú không cao. Khi tiếp xúc với người nuôi tôm, chúng tôi được nghe nói hơn 70% diện tích tôm nuôi chậm lớn do môi trường bị ô nhiễm, đất nuôi tôm bị khai thác quá mức nên bị chai, tôm giống chất lượng không cao…
Ở ĐBSCL, có đến hơn 80% hộ nuôi được tiếp cận nguồn vốn từ các ngân hàng thương mại trên địa bàn, trong số đó cũng có tỷ lệ nợ quá hạn chiếm khá cao. Nguyên nhân những hộ “chây lỳ” cố tình không trả nợ ngân hàng rất ít mà chính là do thất mùa tôm liên tục hoặc có lãi chẳng là bao. Trước tình hình này, nhiều chuyên gia cho rằng cần có những giải pháp mạnh để tạo sự phát triển bền vững cho nghề nuôi tôm sú ở các tỉnh ven biển Tây Nam bộ. Khẩn trương rà soát quy hoạch phát triển nuôi tôm sú kết hợp với lập các dự án đầu tư cụ thể, gắn với quy hoạch phát triển thủy lợi đồng bộ, đào tạo nghề, phát triển hệ thống cung ứng giống sạch bảo đảm chất lượng, thức ăn, chế biến và thị trường… Có như thế người nuôi tôm sú mới an tâm vươn lên làm giàu chính đáng, chứ không thể chỉ xóa đói, giảm nghèo như hiện nay..../.