Vụ việc tranh chấp về giá thuê cột điện để treo cáp thông tin giữa Tập đoàn điện lực và Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam đã diễn ra từ hơn 1 năm qua. Người “châm ngòi” cho vụ việc này là Tập đoàn điện lực Việt Nam với quyết định tăng giá thuê cột điện để treo cáp thông tin mang tính gây sốc. Dù giá thuê cột điện không phải là loại giá nằm trong danh mục Nhà nước quản lý nhưng việc hai tập đoàn này không thống nhất được với nhau đã buộc cơ quan chức năng phải vào cuộc.
Chuyện bắt đầu từ đầu năm 2009 khi Tập đoàn điện lực EVN đề nghị giá sàn thuê cột bê tông để treo cáp thông tin đối với doanh nghiệp viễn thông tăng từ 4-8 lần. Mức giá cao ngất ngưởng này khiến các doanh nghiệp viễn thông bất ngờ vì… tăng quá mạnh và không đồng tình, trong bối cảnh VNPT đang sử dụng 1,1 triệu cột và Viettel 500.000 cột của ngành điện để treo cáp.
Suốt gấn một năm qua, Tập đoàn Bưu chính viễn thông và sau đó là Tập đoàn viễn thông Viettel đã nhiều lần đàm phán với EVN để đạt được thoả thuận về một mức giá “mềm” hơn nhưng không có kết quả.
Tới tháng 11/2009, Bộ Tài chính đã phải chủ trì cuộc hiệp thương giữa EVN và các doanh nghiệp viễn thông về vấn đề này nhưng mọi chuyện vẫn không ngã ngũ. Chuyện không dừng ở đó. Trong thời gian này, điện lực một số địa phương đã có kế hoạch tháo gỡ, cắt bỏ những cáp thông tin không rõ nguồn gốc, không có hợp đồng, treo không đúng qui định, gây ảnh hưởng lớn tới mạng viễn thông.
Theo lập luận của ngành điện, sự kiên quyết mạnh tay này với doanh nghiệp viễn thông là do hiện trạng treo cáp thông tin trên hệ thống cột điện hiện nay không đúng quy chuẩn kỹ thuật, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự vận hành an toàn của hệ thống điện, mất an toàn cho người dân và mỹ quan đô thị.
Trong lúc chờ đợi kết quả thương thảo giữa EVN và VNPT, Viettel đã quyết định “ra riêng” bằng việc tự đầu tư khoảng 1.000 tỷ đồng để xây dựng 250.000 cột treo cáp. Phản ứng này của doanh nghiệp viễn thông khiến người ta lo ngại về hội chứng cột treo cáp mọc lên khắp nơi, cộng với hệ thống cột, dây điện vốn đã chằng chịt khắp các khu dân cư tại các thành phố lớn.
Câu chuyện EVN đưa ra mức giá “trên trời” để ép các nhà mạng viễn thông thời gian qua làm người ta liên tưởng đến tới câu chuyện của chính VNPT cách đây chừng 5 năm khi doanh nghiệp này dùng thế độc quyền ép doanh nghiệp nhỏ thuê đường trục viễn thông khiến Bộ Bưu chính viễn thông lúc đó phải đứng ra làm trọng tài. Chỉ 5 năm sau, VNPT lại trở thành nạn nhân của hội chứng độc quyền khi họ phải đi “nhờ vả”.
Rõ ràng, trong thời điểm hiện nay khi Chính phủ đang kêu gọi các tập đoàn kinh tế Nhà nước hợp tác, đồng lòng vươn ra biển lớn thì những bất đồng này là việc không đáng có. Nhưng khi sự việc đã đến nước này thì nhất thiết phải có trọng tài phân giải. Ngày 25/1 vừa qua, cuộc họp liên bộ Tài chính- Công thương- Thông tin và truyền thông đã gia hạn cho 2 doanh nghiệp này phải đạt được thoả thuận về giá trước ngày 28/2 tới trên tinh thần “thuận mua vừa bán”. Trong vòng 1 tháng nữa, nếu không đạt được thoả thuận, các Bộ sẽ vào cuộc để xem xét giá cho thuê trên cơ sở giá thành. Giá thành này được tính trên cơ sở đầu tư, khấu hao, chi phí vận hành, bảo dưỡng cột, từ đó đưa ra mức giá áp dụng cho doanh nghiệp thuê hạ tầng.
Vụ việc này cho thấy câu chuyện không chỉ dừng lại ở cái cột điện treo cáp. Đó là sự “lãng quên” hay “cố tình quên” trách nhiệm với người tiêu dùng của 2 tập đoàn thuộc hàng lớn nhất Việt Nam. Suy cho cùng, cột điện hay cột treo cáp với chi phí xây dựng hàng triệu đồng chính là hạ tầng công cộng do đầu tư quốc gia nên cần phải được chia sẻ dùng chung để tránh lãng phí. Về lâu dài không thể thiếu hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh việc dùng chung hạ tầng kỹ thuật của các công trình công cộng trong đó có cáp thông tin.
Câu chuyện “mạnh ai nấy làm” này cũng đặt ra yêu cầu phải ngầm hoá hệ thống cáp viễn thông, cáp điện lực đáp ứng yêu cầu phát triển của những đô thị hiện đại. Công việc này không thể tách rời vai trò của các địa phương, bởi ngầm hoá đòi hỏi đầu tư kinh phí lớn. Với những khu xây dựng mới, chủ trương của Bộ Thông tin và truyền thông là sẽ tiến hành làm bài bản và có hệ thống cáp ngầm còn các khu vực cũ vẫn phải theo kiểu kinh phí đến đâu làm đến đó nhằm đảm bảo an toàn bảo dưỡng lưới điện, viễn thông và an toàn cho người dân. Quy hoạch này phải gắn với quy hoạch viễn thông quốc gia, quy hoạch địa phương và quy hoạch vùng. Vậy nên, câu chuyện đã không dừng ở… cái cột điện./.