Tuyên bố của người đứng đầu thể chế thương mại lớn nhất toàn cầu cũng nhắc nhở thế giới khi đối phó với các cuộc khủng hoảng kinh tế, không được lãng quên và nhất là không được gây hại đến các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ mà thế giới đang hướng tới. Về phần mình, Tổ chức Thương mại thế giới cũng ý thức được nguy cơ có thể suy giảm vai trò trong thúc đẩy buôn bán đa phương nếu sao nhãng các mục tiêu cơ bản đó.
Báo cáo mới nhất của WTO cho thấy, tình hình trao đổi thương mại trong năm 2009 rơi xuống mức tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại suy thoái những năm 1930. Thực trạng này không lạ, bởi khi xảy ra khủng hoảng, các nền kinh tế lớn nhỏ đều co cụm lại, hướng vào thị trường trong nước. Không ít quốc gia đã dựng lên các rào cản thương mại để thúc đẩy thương mại nội địa. Bóng ma bảo hộ mậu dịch lại che phủ, đe doạ các nỗ lực tự do thương mại, thương mại công bằng mà thế giới hướng tới.
Trong tuyên bố mới nhất, Tổng giám đốc WTO Pascal Lamy đã nhắc đến 2 vấn đề lớn mà cơ quan này phải đóng vai trò quan trọng là: tăng cường hệ thống buôn bán đa phương và đảm bảo tính bền vững trong phục hồi thương mại toàn cầu. Cụ thể, WTO sẽ tập trung nỗ lực nhằm kết thúc vòng đàm phán Doha đang bế tắc, hỗ trợ buôn bán và ngăn chặn chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Sự phục hồi mong manh hiện nay cùng với nạn thất nghiệp và nợ công cao của nhiều nền kinh tế không chỉ là thách thức đối với nền kinh tế toàn cầu mà còn là thách thức nghiêm trọng đối với hệ thống buôn bán đa phương. Ông Pascal Lamy cũng nhấn mạnh, trong khi các nỗ lực hỗ trợ buôn bán được thúc đẩy khá tốt trong thời gian khủng hoảng, cộng đồng quốc tế cần nỗ lực để đảm bảo tiến trình này phát triển bền vững.
Không phải ngẫu nhiên vấn đề “trọng trách” của WTO được ông Pascal Lamy tập trung nhắc đến. Tình trạng bế tắc kéo dài của vòng đàm phán Doha, các cuộc tranh cãi nảy lửa giữa các nền kinh tế lớn điển hình là mâu thuẫn thương mại Mỹ- Trung... đã phần nào làm suy giảm uy tín và vai trò của WTO - thể chế thương mại lớn nhất toàn cầu. Thậm chí có ý kiến còn cho rằng, cơ quan này đã không thể điều phối được thương mại toàn cầu bị rối loạn trong bối cảnh khủng hoảng tài chính rồi khủng hoảng nợ công.
Cũng thật trùng hợp khi biết rằng vào tháng 9/2010, 192 thành viên LHQ sẽ tiến hành họp kiểm điểm tiến trình thực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ. Trong khi đó, lần đầu tiên, G20- nhóm các nền kinh tế mới nổi trên thế giới- đã không nhắc đến các thời hạn đàm phán Doha như thông lệ trong thông cáo chung kết thúc cuộc họp của nhóm mới đây. Điều này là một tín hiệu “đánh động” rằng các nước đang phát triển- những nước chịu thiệt thòi nhất lẽ ra cần được hỗ trợ nhiều như đã nêu trong các Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ- có thể tự tìm lối thoát riêng bên ngoài khuôn khổ không mấy hiệu quả của WTO.
Ngoài ra, các hội nghị khu vực và toàn cầu trong 6 tháng đầu năm nay như hội nghị các quan chức cấp cao APEC, Cộng đồng Caribean, Liên minh châu Phi... đều kêu gọi thúc đẩy các dự án khu vực về hỗ trợ buôn bán nhằm đẩy nhanh tiến trình thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ./.
