Hồi ấy, khu nhà tập thể 5 tầng của Đài TNVN ở 128C Đại La được tiếng là khang trang của Hà Nội. Căn hộ của gia đình tôi ở tầng hai, còn gia đình cụ Nguyễn Cung ở tầng trệt nhà A5. Cụ kiệm lời nên tôi phải đưa đẩy câu chuyện từ xa xưa của Đài Phát thanh Quốc gia. Cụ bảo sự việc đã qua bốn chục năm rồi, có điều nhớ, nhiều điều quên, nhưng cái gì đã nhớ, đã tự hào thì như khắc vào tâm can.
Rót cho tôi chén chè xuân nóng hổi, cụ Nguyễn Cung kể lại: Ngày 10/10/1954, từ chiến khu Việt Bắc, Đài về lại Thủ đô, anh chị em vui mừng khôn xiết. Trong ngày vui ngập tràn ấy, chúng tôi vẫn canh cánh nỗi lo làm sao vừa khôi phục Đài Phát sóng Bạch Mai vừa xây dựng nhanh nhất đài phát sóng mới to hơn, hiện đại hơn. Được Liên Xô giúp đỡ xây dựng Đài phát sóng phát thanh cỡ lớn, chúng tôi hối hả tiến hành mọi công việc chuẩn bị. Tháng 10/1956, chuyên gia Liên Xô và bộ sách thiết kế đài phát sóng phát thanh 150kW về đến Hà Nội. Làng Mễ Trì, huyện Từ Liêm được chọn làm địa điểm xây dựng.
Ngày 6/9/1958, Đài phát sóng phát thanh Quốc gia trên đất Mễ Trì được hoàn thành. Chủ tịch Quốc hội Trường Chinh cắt băng khánh thành và bấm nút cao tần cho lần đầu tiên làn sóng trung Đài TNVN phát lên không trung với tần số 1010KHz, làn sóng 297m. Từ đây, lời xướng Đài Phát thanh Quốc gia có thêm tín hiệu mới: “Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội - Thủ đô nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, truyền thanh trên các làn sóng điện: 19, 25, 31, 63 và 297m”.
Đài Phát sóng Mễ Trì ra đời là con đẻ đầu tiên của Phát thanh Quốc gia trong thời kỳ khôi phục đất nước sau 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, là niềm tự hào với nhiều cái mới, nhiều cái “lần đầu tiên”. Lần đầu tiên ta xây dựng đài phát sóng hiện đại theo “kiểu” thiết bị toàn bộ, không sửa chữa, đắp đổi, chắp vá như Điện đài Bạch Mai. Lần đầu tiên ta có đài phát sóng phát thanh 150kW, to nhất, hiện đại nhất khu vực Đông Nam á thời bấy giờ. Lần đầu tiên Đài TNVN có làn sóng trung - sóng 297m - phủ dài từ Hà Nội đến đất mũi Cà Mau rất đỗi quen thân với thính giả cả nước. Và cũng nhờ có Đài Phát sóng Mễ Trì mà lần đầu tiên, Đài TNVN có hai hệ đối nội và đối ngoại tách bạch.
Giọng kể của cụ Nguyễn Cung lắng đọng: "Nói về ý nghĩa của đứa con kỹ thuật phát thanh đầu lòng của một thời thì nhiều lắm. ấy là sau này nhớ lại và suy nghĩ, chứ lúc bấy giờ, trong lòng anh chị em kỹ thuật chỉ tâm đắc là sau ngày giải phóng Thủ đô mùng 10/10 thì đây là công trình có ý nghĩa nhất, nên chọn tần số 1010KHz”. Không hẹn mà gặp, đó cũng là năm Vua Lý Thái Tổ hạ chiếu dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La “nơi trung tâm trời đất: được thế rồng cuộn hổ ngồi” (Chiếu dời đô - bản dịch của Nguyễn Đức Vân). Chúng tôi gọi 1010 là làn sóng phát thanh mừng ngày giải phóng Thủ đô và chờ đón nghìn năm Thăng Long - Hà Nội. Lúc bấy giờ… tính đến ngày lễ trọng còn nửa thế kỷ có dư, phía trước là chiến tranh, bom rơi đạn nổ, ai mà biết được trong chúng tôi, người nào được hưởng niềm vui hạnh phúc nghìn năm?
Cụ Nguyễn Cung, một trong những người kiến tạo làn sóng phát thanh mang tên “Nghìn năm Thăng Long” đã về với tổ tiên 18 năm nay, sau 60 năm cống hiến cho sự nghiệp phát thanh nước nhà. Anh thợ máy nổ Nhữ Quang Thành độ tuổi “tam thập” to béo, tiếng nói khàn khàn vì thuốc lào, hay chở vợ trên chiếc xe đạp Phượng Hoàng khi mỗi lần thay ca đã hy sinh để bảo vệ làn sóng 297 cũng đã 37 lần giỗ. ấy là sáng 19/12/1972, từng đàn máy bay B.52 của Mỹ đã trút bom rải thảm xuống Đài Phát sóng phát thanh Mễ Trì, nhà máy phát sóng 1010KHz bị phá sập, sóng 297m ngưng 9 phút như bóp nghẹt hàng triệu con tim dân Việt. Nhữ Quang Thành hy sinh ngay trước cổng Đài Phát sóng.
Nhớ về Đài Mễ Trì một thời oanh liệt trong ngày hội non sông mừng nghìn năm Thăng Long - Hà Nội không có cụ Nguyễn Cung, không có anh Nhữ Quang Thành, nhưng có nhiều, rất nhiều người làm phát thanh cùng thế hệ và thế hệ con cháu đang làm việc xứng đáng, phấn đấu ngang tầm với Tiếng nói Việt Nam, rạng danh Nghìn năm Thăng Long - Hà Nội./.
