Đại hội Thể thao Đông Nam Á (còn gọi là SEA Games hay South East Asian Games) là sự kiện thể thao được tổ chức hai năm một lần với sự tham gia của các VĐV thuộc 11 quốc gia khu vực Đông Nam Á. Những môn thể thao tổ chức tại một kỳ đại hội do Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á quyết định, đặt dưới sự giám sát của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) và Hội đồng Olympic châu Á.
 |
|
Logo của Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á
|
I. Lịch sử SEA Games
Ngày 22/5/1958, các nước Đông Nam Á tham dự Đại hội Thể thao châu Á lần thứ III ở Tokyo, Nhật Bản. Phó Chủ tịch Ủy ban Olympic Thái Lan khi đó là Laung Sukhumnaipradit đã đề xuất và được các nước Đông Nam Á nhất trí thành lập một tổ chức thể thao của Đông Nam Á với tên gọi ban đầu là Liên đoàn Thể thao Bán đảo Đông Nam Á (The South East Asian Peninsular Games Federation hay SEAP Games Federation). Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á sẽ tổ chức hai năm một lần vào năm lẻ một đại hội thể thao khu vực nhằm mục đích:
1. Tăng cường tình hữu nghị, tình đoàn kết và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các nước trong khu vực ASEAN.
2. Nâng cao không ngừng thành tích, kỹ thuật, chiến thuật các môn thể thao cho vận động viên để có cơ sở tham gia Đại hội Thể thao Á châu và Olympic.
Thái Lan, Miến Điện (ngày nay là Myanmar), Mã Lai (nay là Malaysia), Lào, Việt Nam Cộng hòa trước đây và Campuchia (Singapore thêm vào sau đó khi tách ra khỏi Malaysia để trở thành quốc gia độc lập vào ngày 9/5/1965) là các nước sáng lập.
Ủy ban Liên đoàn SEAP Games được thành lập vào tháng 6/1959 tại Bangkok- thủ đô Thái Lan. Các nước sáng lập đã thông qua điều lệ của Liên đoàn và bầu ra Ban chấp hành. Ông Parahat Saruxatiara, Chủ tịch Uỷ ban Olympic Thái Lan, được bầu làm Chủ tịch Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á đầu tiên.
SEAP Games đầu tiên được tổ chức tại Bangkok từ 12-17/12/1959 với hơn 527 vận động viên và quan chức thể thao đến từ Thái Lan, Miến Điện, Mã Lai, Singapore, Việt Nam và Lào tham dự trong 12 môn thể thao.
Tại SEAP Games lần thứ 8 tổ chức vào năm 1975, Liên đoàn SEAP đã xem xét kết nạp thêm Indonesia và Philippines. Hai nước này chính thức được kết nạp năm 1977, cùng năm đó Liên đoàn SEAP đổi tên thành Liên đoàn Thể thao Đông Nam Á (South East Asian Games Federation, SEAGF), và sự kiện thể thao này cũng đổi tên theo thành Đại hội Thể thao Đông Nam Á (SEA Games). Brunei được kết nạp vào SEA Games thứ 10 tại Jakarta, Indonesia, và Đông Timor được kết nạp tại SEA Games thứ 22 tại Hà Nội, Việt Nam.
II. Các kỳ SEA Games
1. SEAP Games lần thứ nhất (1959)
Đại hội thể thao Bán Đảo Đông Nam Á (khi đó được gọi tắt là SEAP Games) lần đầu tiên được tổ chức từ ngày 12-17/12/1959 tại Bangkok, Thái Lan.
Làng SEAP Games đầu tiên là khu biệt thự Rajuthi - một trường học dành cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn thuộc Bộ Phúc lợi xã hội Thái Lan. Trường này đã là mái nhà chung của 527 Vận động viên và quan chức Thể thao của 6 nước Campuchia, Lào, Myanmar, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Tại SEAP Games lần đầu tiên có 12 môn được đưa vào chương trình thi đấu chính thức là: Điền kinh, cầu lông, bóng rổ, quyền anh, xe đạp, bóng đá, bắn súng, bơi, bóng bàn, quần vợt, bóng chuyền và cử tạ. Nước chủ nhà Thái Lan dẫn đầu với 35 HCV, 26 HCB, 16 HCĐ tiếp đến là Miến Điện, Singapore và Việt Nam với 5 HCV, 5 HCB, 5 HCĐ.
3 nước dẫn đầu toàn đoàn là Thái Lan 35 HCV-26 HCB-16 HCĐ; Myanmar: 11 HCV- 15 HCB- 15 HCĐ.
2. SEAP Games lần thứ 2 (1961)
SEAP Games lần thứ 2 được tổ chức từ 11-16/12/1961 tại Rangoon, Myanmar với 13 môn thi đấu chính thức.
Myanmar dẫn đầu toàn đoàn với 35 HCV- 26 HCB- 43 HCĐ, tiếp đó đến Thái Lan (21 HCV- 18 HCB-22 HCĐ), Malaysia (16 HCV-24 HCB-39 HCĐ). Miền Nam Việt Nam xếp thứ 4 (9 HCV-5 HCB-8 HCĐ).
3. SEAP Games lần thứ 3 (1965)
Theo dự kiến, SEAP Games lần thứ 3 sẽ tổ chức tại Campuchia năm 1963, nhưng cuối cùng đã bị hoãn và chuyển sang tổ chức tại Kuala Lumpur, Malaysia từ ngày 14-21/9/1965 với 14 môn thi đấu chính thức.
Thái Lan đứng đầu toàn đoàn (38 HCV- 33 HCB-35 HCĐ), tiếp đến là Malaysia (33 HCV- 36 HCB-28 HCĐ), Singapore (18 HCV-14 HCB- 16 HCĐ) và Miền Nam Việt Nam (5 HCV-7 HCB-7 HCĐ)
4. SEAP Games lần thứ 4 (1967)
SEAP Games lần thứ tư tổ chức từ ngày 9-16/12/1967 tại Bangkok, Thái Lan. Số môn thi đấu được nâng lên 16 và chủ nhà Thái Lan tỏ ra vượt trội với số HCV gần gấp 2,5 lần so với nước đứng thứ 2 là Malaysia.
3 đoàn dẫn đầu là Thái Lan (77 HCV-48 HCB-40 HCĐ), Singapore (28 HCV-31 HCB-28 HCĐ), Malaysia (23 HCV-29 HCB-43 HCĐ). Miền Nam Việt Nam xếp thứ 5 với 6 HCV-10 HCB-17 HCĐ
5. SEAP Games lần thứ 5 (1969)
SEAP Games lần này được tổ chức từ ngày 6-13/12/1969 tại Rangoon, Myanmar với 15 môn thi đấu chính thức.
Myanmar xếp đầu toàn đoàn với 57 HCV-46 HCB-46 HCĐ, tiếp đến là Thái Lan (32 HCV-32 HCB-45 HCĐ), Singapore (31 HCV-39 HCB-23 HCĐ). Đoàn Việt Nam vẫn xếp thứ 5 với 9 HCV-5 HCB-8 HCĐ
6. SEAP Games lần thứ 6 (1971)
Đại hội lần này được tổ chức từ ngày 11-18/12/1971 tại Kuala Lumpur, Malaysia. Số môn thi đấu vẫn được giữ nguyên như kỳ Đại hội lần 5. Campuchia lần đầu tiên tham gia và thể hiện sức mạnh khi giành tới 17 HCV của Đại hội.
Xếp đầu toàn đoàn là Thái Lan (44 HCV-27 HCB-38 HCB), tiếp đến là Malaysia (41 HCV-43 HCB-55 HCĐ) và Singapore (32 HCV-33 HCB-31 HCĐ). Thành tích của đoàn Miền Nam Việt Nam vẫn không được cải thiện khi chỉ xếp trên Lào, với 3 HCV-6 HCB-9 HCĐ.
7. SEAP Games lần thứ 7 (1973)
Lần đầu tiên SEAP Games được tổ chức tại Singapore từ ngày 1-8/9/1973. Số môn thi đấu là 16.
Tổng sắp huy chương toàn, Thái Lan đứng đầu với 47 HCV-25 HCB-27 HCĐ, Singapore đứng thứ hai với 45 HCV-50 HCB-45 HCĐ; tiếp đến là Malaysia (30 HCV-35 HCB-50 HCĐ). Đoàn Miền Nam Việt Nam xếp thứ 6 với 2HCV-13HCB-10HCĐ.
8. SEAP Games lần thứ 8 (1975)
Được tổ chức từ ngày 9-16/12/1975 tại Bangkok, Thái Lan. Số môn thi đấu được tăng lên 18. Đây cũng là kỳ đại hội có ít quốc gia tham dự nhất. Ba nước Đông Dương là Việt Nam, Lào, Campuchia không tham gia do chiến tranh.
Thái Lan dẫn đầu toàn đoàn (80 HCV-42 HCB-49 HCĐ), tiếp đến Singapore (38 HCV-33 HCB-31 HCĐ) và Myanmar (28 HCV-35 HCB-33 HCĐ).
9. SEA Games lần thứ 9 (1977)
SEAP Games đổi tên thành SEA Games, kết nạp thêm Brunei, Indonesia và Philippines. Đại hội lần thứ 9 được tổ chức tại Kuala Lumpur, Malaysia từ 19-26/12/1977 với 18 môn thi.
Đứng đầu toàn đoàn là Indonesia (62 HCV-41 HCB-34 HCB), tiếp đến là Thái Lan (37 HCV-35 HCB-33 HCĐ) và Philippines (55 HCV-55 HCB-77 HCĐ).
10. SEA Games lần thứ 10 (1979)
Lần đầu tiên Indonesia đăng cai một kỳ đại hội. SEA Games lần 10 được tổ chức từ 21-30/9/1979 tại Jakarta, Indonesia với 16 môn thi đấu.
Ở kỳ SEA Games này, Indonesia xếp đầu toàn đoàn (92 HCV-78 HCB-52 HCĐ), sau đó là Thái Lan (50 HCV-46 HCB-29 HCĐ) và Myanmar (26 HCV-26 HCB-24 HCĐ).
11. SEA Games lần thứ 11 (1981)
Được tổ chức từ ngày 6-15/12/1981 tại Manila, Philippines với 18 môn thi.
Ba đoàn dẫn đầu là Indonesia (85 HCV-73 HCB-56 HCĐ), Thái Lan (62 HCV-45 HCB-41 HCĐ), Philippines (55 HCV-55 HCB-77 HCĐ)
12. SEA Games lần thứ 12 (1983)
Được tổ chức từ ngày 28/5-6/6/1983 tại Singapore với 18 môn thi. Campuchia quay lại đại hội sau 4 kỳ vắng mặt.
Indonesia dẫn đầu toàn đoàn với 64 HCV-67 HCB-54 HCĐ, tiếp đến là Philippines với 49 HCV-48 HCB-53 HCĐ và Thái Lan là 49 HCV-40 HCB-38 HCĐ.
13. SEA Games lần thứ 13 (1985)
Được tổ chức từ ngày 8-17/12/1985 tại Bangkok, Thái Lan với 18 môn thi. Được về sân nhà, Thái Lan giành lại ngôi toàn đoàn với 92 HCV-66 HCB-59 HCĐ, tiếp đến là Indonesia 62 HCV-73 HCB-76 HCĐ và Philippines 43 HCV-54 HCB-32 HCĐ.
xem tiếp...
