Lý giải cho nhận định của mình, Ngoại trưởng Clinton nói rằng, START – 2 sẽ không hạn chế những nỗ lực phòng thủ tên lửa của Mỹ, không ngăn cản việc hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của nước này. Ngược lại, theo bà Clinton, việc không thông qua hiệp ước này sẽ làm giảm khả năng của Mỹ trong việc giám sát chương trình hạt nhân chiến lược của Nga, dẫn tới sự mất ổn định và tình trạng không rõ ràng của an ninh thế giới.
START – 2 đang trở thành mục tiêu chỉ trích của Đảng Cộng hòa và sự việc đã dẫn tới chỗ, hôm đầu tháng, Ủy ban ngoại giao Thượng viện Mỹ đã quyết định hoãn cuộc bỏ phiếu thông qua START - 2 đến giữa tháng sau thay vì vào ngày 4/8 như dự định vì họ muốn tìm thêm sự ủng hộ của phe Cộng hòa.
 |
|
Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton cảnh báo việc hoãn thông qua Hiệp ước START - 2 sẽ làm xói mòn tình hình an ninh đất nước (Ảnh: AP)
|
Các vị nguyên thủ Nga và Mỹ đã đặt bút ký vào Hiệp ước mới này vào ngày mùng 8/4 năm nay, nhưng để nó có hiệu lực chính thức thì phải được Quốc hội của cả hai nước phê chuẩn.
Trong khi đó, càng tiến gần tới thời điểm phê chuẩn càng xuất hiện nhiều lời chỉ trích START - 2 cả từ phía các Nghị sỹ Nga và Nghị sỹ Mỹ. Một số Nghị sĩ Nga cho rằng, thỏa thuận sẽ tạo ưu thế cho các lực lượng chiến lược Mỹ trong việc sử dụng cái gọi là tiềm năng tái vận hành, đó là các đầu đạn được tháo dỡ từ bệ phóng và đưa vào kho lưu trữ. Còn một số Nghị sĩ Đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mỹ thì lại không hài lòng là bởi Hiệp ước dường như trói buộc START với Hệ thống phòng thủ tên lửa (NMD) được Mỹ dự kiến triển khai ở châu Âu.
Trên văn bản của START mới, yếu tố này chỉ được ghi rằng: “Nga có quyền rút khỏi Hiệp ước bất cứ lúc nào, nếu cảm thấy hành động của Hoa Kỳ đe dọa nền an ninh Nga”. Chỉ vậy thôi cũng đủ thấy Nga sẽ không thực thi START mới chừng nào Mỹ vẫn còn có những bước đi nhằm tiếp tục triển khai NMD ở châu Âu.
Trở lại với việc hoãn phê chuẩn của Thượng viện Mỹ, để Hiệp ước này chính thức được thông qua tại Thượng viện thì cần có ít nhất 67/100 phiếu. 59 nghị sỹ của Đảng Dân chủ trong Thượng viện đã ủng hộ đường lối của Tổng thống Mỹ, số còn lại là đảng viên Cộng hòa và các Thượng nghị sĩ độc lập mà hiện nhiều người không đồng tình với START mới. Bởi vậy khó khăn hiện nay là làm thế nào để thuyết phục được ít nhất 10 nghị sỹ nữa của Đảng Cộng hoà để họ đồng tình về ích lợi của Hiệp ước.
Trong khi đó Đảng Cộng hoà lại đang bằng mọi cách đấu tranh với Tổng thống Obama. Và như vậy khả năng chiến thắng hiện nay là rất mỏng manh nên Thượng viện không dám mạo hiểm để đưa Hiệp ước ra phê chuẩn vào lúc này.
Qua nội dung của START - 2 (sẽ thay thế START 1 đã hết hiệu lực vào tháng 12/2009 thì thấy rõ rằng, START - 2 nhằm cắt giảm 30% số đầu đạn hạt nhân, tức còn 1.550 đầu đạn ở mỗi nước trong vòng 7 năm tới. Có thể khẳng định rằng, việc START-2 được ký kết là phù hợp với lợi ích quốc gia của cả Nga và Mỹ, giúp cải thiện sự tin tưởng lẫn nhau giữa hai siêu cường.
Đối với Nga, đây là cơ hội để nước này gia tăng ảnh hưởng và giành lại thế cân bằng với Mỹ trên trường quốc tế.
Đối với Mỹ, lợi ích mà START mới mang lại là sự cải thiện quan hệ với Nga sau thời gian dài băng giá.
Hiệp ước mới được coi là đã phù hợp với lợi ích quốc gia của Nga, Mỹ và có lợi cho Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân của Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, nó sẽ chỉ có thể thực thi có hiệu quả khi hai bên Nga và Mỹ không chỉ dừng lại ở Hiệp ước mới mà phải tiếp tục thảo luận về những vấn đề có thể phát sinh ngay cả sau khi Hiệp ước mới được ký kết. Những mâu thuẫn mới nảy sinh chính là việc Thượng viện Mỹ chưa sẵn sàng phê chuẩn. Và nếu như vậy Duma Quốc gia Nga (tức Hạ viện Nga) cũng không phê chuẩn như đã tuyên bố thì những lợi ích vừa nêu sẽ thành “con số 0”.
Trên thực tế, Hiệp ước START mới không cho bất kỳ bên nào những lợi thế rõ ràng. Hơn thế, nó sẽ tăng cường sự ổn định chiến lược trên thế giới, ít nhất cho đến năm 2020. Vì vậy, có thể nói rằng, điều mà dư luận chung mong mỏi là, cuối cùng các luận cứ về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược sẽ sớm nhận được sự ủng hộ của phần lớn các Nghị sĩ Mỹ và Nga./.