Ngày 28/7, Mỹ bất ngờ tuyên bố đã sẵn sàng chuẩn bị để các cuộc đối thoại mới với Iran về chương trình hạt nhân. Tuyên bố này đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Iran Mahmoud Ahmadinejad ngỏ ý muốn quay trở lại đàm phán về việc trao đổi nguyên liệu hạt nhân. Tuy nhiên, có rất ít hy vọng cho thấy các cuộc đàm phán được nối lại có hiệu quả, bởi những khác biệt về quan điểm và đặc biệt, lòng tin vẫn là cản trở chính để Mỹ và Iran tìm được tiếng nói chung.
Việc Mỹ tuyên bố đã sẵn sàng cho các cuộc đàm phán với Iran không hẳn là một bất ngờ đối với cộng đồng quốc tế. Bởi ai cũng hiểu rằng, đối với Iran, Mỹ luôn sử dụng rất linh hoạt chính sách “cây gậy và củ cà rốt”. Nếu tháng trước, Mỹ khăng khăng tìm kiếm các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ nhất đối với Iran thì nay là lúc Mỹ đưa “củ cà rốt” ra cho Iran, nhất là trong bối cảnh Iran bắt đầu có những nhượng bộ mới về giải quyết chương trình hạt nhân gây tranh cãi.
Hồi đầu tuần này, Tổng thống Iran Ahmadinejad đã gửi thư lên Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế IAEA đề nghị tái khởi động lại các cuộc đàm phán về trao đổi nguyên liệu hạt nhân. Dư luận thế giới cho rằng, đã đến lúc vấn đề hạt nhân cần phải được khơi thông, mà quá trình này nên bắt đầu từ chính những người trong cuộc: tức là Mỹ và Iran.
Tuy nhiên, đối với Mỹ, từ lời nói đến hành động là cả một quãng đường dài. Cho dù tuyên bố “đã sẵn sàng đàm phán” nhưng Mỹ vẫn kèm theo đó các điều kiện răn đe. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ P.Crowley ngày 28/7 cho biết “để cuộc đối thoại có thể thực hiện, chúng tôi cần sự hợp tác của Iran để trả lời các câu hỏi mà Mỹ cũng như cộng đồng quốc tế quan tâm”.
Bên cạnh đó, EU cũng đã quyết định thực hiện các biện pháp trừng phạt riêng nhằm vào Tehran vừa đưa ra hôm 26/7. Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ thông báo về những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào các công ty bảo hiểm, các công ty dầu và vận tải biển liên quan đến chương trình hạt nhân hoặc tên lửa của Iran. Đây là những biện pháp trừng phạt riêng rẽ nhằm vào lĩnh vực năng lượng của nước Cộng hòa Hồi giáo này. Theo đánh giá của giới quan sát, các biện pháp trừng phạt này còn "nặng" hơn các biện pháp trừng phạt của Liên Hợp Quốc, sẽ ảnh hưởng tiêu cực, lâu dài hơn đối với ngành dầu mỏ và khí đốt của Iran.
Phản ứng trước những hành động của Mỹ và EU, ngày 27/7, Bộ Ngoại giao Nga cũng đã ra thông cáo bày tỏ quan điểm, các biện pháp trừng phạt đơn phương này là "không thể chấp nhận được", bởi nó vượt quá cơ chế trừng phạt của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Trong khi đó, Iran cũng ngay lập tức có phản ứng tiêu cực. Chỉ một ngày sau khi đại diện Iran tại Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), ông Ali Ashgar Soltanieh phát biểu, Tehran sẵn sàng quay lại các cuộc đàm phán về thỏa thuận trao đổi nhiên liệu hạt nhân một cách vô điều kiện, thì ngày 27/7, sau khi có lệnh trừng phạt mới của phương Tây, Tổng thống Ahmadinejad tuyên bố, nước này sẽ chỉ nối lại các cuộc thương lượng hạt nhân kèm theo những điều kiện nhất định.
Rõ ràng, điều mà cộng đồng quốc tế cần là thấy các biện pháp xây dựng lòng tin, điều mà Mỹ chưa khi nào thực hiện đối với Iran. Điều người ta thường thấy trong vấn đề của Iran là căng thẳng nối tiếp căng thẳng. Các biện pháp trừng phạt đang châm ngòi cho các biện pháp trả đũa từ Iran. Tất cả đang làm lu mờ những hy vọng giải quyết cuộc khủng hoảng hạt nhân Iran bằng biện pháp hòa bình./.
