Tuyên bố này (ngày 20/10) được cho là giải toả những quan ngại của Nga về việc Mỹ có thể bố trí hệ thống lá chắn tên lửa tại hai nước thuộc Liên Xô cũ là Gruzia và Ukraine. Tuy nhiên, người ta đang thấy những mập mờ của Mỹ đằng sau tuyên bố này khi Washington đang liên tục có những vận động hành lang để Gruzia có thể sớm được kết nạp vào Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Phát biểu với báo giới tại thủ đô Tbilisi của Gruzia, trợ lý Bộ truởng quốc phòng Mỹ Alexander Vershbow nhấn mạnh: "Mỹ không tham vấn với bất cứ quốc gia nào không thuộc NATO về vấn đề hệ thống lá chắn tên lửa, bởi vì Washington không dự định bố trí một phần bộ phận của hệ thống mới trên lãnh thổ các nước này". Ngoài ra, quan chức này còn cho biết Tổng thống Mỹ Obama đang tham vấn các quốc gia thành viên NATO sau khi Washington từ bỏ kế hoạch triển khai một phần NMD tại Ba Lan và Cộng hòa Séc, vốn bị Nga chỉ trích gay gắt.
Người ta đều thấy, Moscow đã rất hài lòng khi Tổng thống Mỹ Barack Obama hồi tháng trước thông báo quyết định từ bỏ kế hoạch lắp đặt lá chắn tên lửa ở hai nước Trung Âu là Ba Lan và Cộng hoà Séc của chính quyền tiền nhiệm Bush. Tuy nhiên, chưa kịp vui mừng về sự thay đổi bất ngờ của phía Mỹ thì gần đây Nga tỏ ra lo ngại trước những thông tin cho rằng Mỹ đang đàm phán để thiết lập hệ thống phòng thủ tên lửa mới ở Ukraine và Gruzia – 2 trong số những nước láng giềng khác của Nga.
Chính vì thế, tuyên bố mà ông Alexander Vershbow đưa ra được các nhà phân tích cho rằng để giải toả những lo ngại của Nga. Tuyên bố này nghe có vẻ rất có lý, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ đang muốn giữ “hoà khí” với Nga, với tư cách đối tác chiến lược, để câu những “con cá lớn”, như ký kết Hiệp ước cắt giảm vũ khí tiến công mới thay thế START 1, thúc đẩy hợp tác Mỹ - NATO - Nga, giải quyết những vấn đề phức tạp nhất ở Trung Đông, Afghanistan, Iraq, Iran...
Tuy nhiên, trong mỗi tuyên bố của Mỹ luôn ẩn chứa những toan tính nước đôi, vốn là điều người ta thường thấy trong các chính sách đối ngoại của Mỹ. Lần này cũng không phải ngoại lệ. Trong khi tuyên bố không triển khai hệ thống lá chắn tên lửa ở các nước ngoài NATO, tức là ám chỉ Gruzia và Ukraine, thì Mỹ cũng thừa nhận đang tích cực giúp Gruzia đẩy nhanh quá trình gia nhập tổ chức này. Theo đó, Washington sẽ giúp Tbilisi hiện đại hoá quốc phòng để đáp ứng các tiêu chuẩn của NATO, đào tạo lực lượng quân đội.
Đó còn chưa kể, Mỹ còn cam kết tiếp tục bán vũ khí và rót các khoản viện trợ trị giá hàng chục triệu USD cho Gruzia. Từ trước tới nay, NATO và Mỹ chưa khi nào từ bỏ kế hoạch mở rộng thêm thành viên, đặc biệt là nhằm vào những nước thành viên thuộc Liên Xô cũ, bất chấp sự phản ứng mạnh mẽ của Nga. Bởi mục tiêu cuối cùng của Phương Tây vẫn là mở rộng sự ảnh hưởng tạo gọng kìm an ninh ngày càng gần với Nga nhằm kiềm chế sức mạnh của Moscow.
Mặc dù chưa có một thời điểm cụ thể để Gruzia hay Ukraine ra nhập NATO, nhưng cũng khó ai đoán trước được liệu hai quốc gia này có gia nhập Khối quân sự Bắc Đại Tây Dương trước năm 2015 hay không? Và khi đó Mỹ hoàn toàn có thể thực hiện một kế hoạch mới về việc triển khai hệ thống lá chắn tên lửa trong nội bộ các nước thành viên NATO mà không lo ngại dư luận quốc tế đánh giá rằng “Lời nói không đi đôi với việc làm”.
Rõ ràng, việc điều chỉnh trong kế hoạch lá chắn tên lửa của Mỹ ở Châu Âu trong những ngày qua chỉ là một bước lùi nhỏ và hoàn toàn mang tính tạm thời. Mỹ sẽ vẫn luôn tìm cách duy trì ưu thế và đối trọng với Nga. Mỹ cũng không từ bỏ ý định sử dụng hệ thống lá chắn tên lửa như một quân bài mặc cả với Nga. Do đó, những tuyên bố lấy lòng Nga trong lúc này là dễ hiểu nhưng những hành động Mỹ thực hiện sau đó mới chính là điều người ta chờ đợi./.
