Phiên đàm phán trực tiếp đầu tiên sau gần 2 năm đình trệ kết thúc chỉ bằng việc hai nhà lãnh đạo Israel và Palestine nhất trí họp trở lại vào hai ngày 14 và 15/9 tới ở Ai Cập, với sự tham gia của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton và Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông George Mitchell. Sau đó, các cuộc thương thuyết sẽ tiếp diễn hai lần một tuần trong vòng một năm để giải quyết những bất đồng. Kết quả này cho thấy, các bên đã tạm gác lại những điều kiện tiên quyết để có thể trực tiếp gặp nhau. Nhưng việc đạt được một thoả thuận hoà bình trong vòng một năm hay không thì không ai dám chắc.
Mặc dù, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố với báo giới rằng, chắc chắn sẽ có “những nhượng bộ khó khăn” từ cả hai phía, nhưng cho đến nay lập trường của hai bên vẫn chẳng có gì thay đổi. Một loạt vấn đề chủ chốt liên quan đến nhà nước Palestine tương lai, đường biên giới giữa hai nước, việc xây dựng các khu định cư Do Thái ở Bờ Tây, quy chế cuối cùng cho Jerusalem, quy chế cho người tị nạn Palestine… là những bất đồng vẫn chưa tháo gỡ được, dù chỉ một phần nhỏ sau 17 năm nỗ lực đàm phán.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố, bất cứ thỏa thuận hòa bình nào với Palestine đều phải dựa trên ba cấp độ chính, bao gồm an ninh thực sự cho Israel, công nhận Israel là nhà nước của người Do Thái và Nhà nước Palestine tương lai phải là nhà nước phi quân sự. Còn phía Palestine thì đặt vấn đề khôi phục đường biên giới như trước năm 1967, cũng như việc thành lập một nhà nước Palestine độc lập với Đông Jerusalem là thủ đô - điều mà Israel đến nay vẫn không chấp nhận.
 |
|
Cái bắt tay giữa Thủ tướng Israel Netanyahu và Tổng thống Palestine M.Abbas có giúp cho đàm phán phát triển?
|
Các cuộc gặp trực tiếp Israel - Palestine vừa khởi động đã vấp ngay phải một thách thức không nhỏ. Đó là lệnh tạm ngừng xây dựng các khu định cư của Israel hết hiệu lực vào ngày 26/9 - một thời điểm nhạy cảm bởi phía Palestine đã từng cảnh báo các cuộc đàm phán sẽ chết yểu ngay khi Israel thông báo tiếp tục xây dựng các khu định cư mới.
Thêm một tín hiệu đe dọa tiến trình đàm phán, đó là các cuộc pháo kích của Hamas từ Dải Gaza vào Israel và ngược lại, chỉ hai ngày sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas gặp nhau ở Washington. Phong trào Hamas hiện đang chiếm giữ Dải Gaza và những người định cư Do Thái trong nội bộ Israel ở Jerusalem và Bờ Tây đến nay vẫn là lực lượng chống phá đàm phán hòa bình.
Người phát ngôn Phong trào Hồi giáo Hamas, Sami Abu Zuhri ngày 2/9 tuyên bố sẽ tiếp tục các cuộc tấn công nhằm vào người Israel. Còn về phía nội bộ Israel, ông Naftali Bennett, Giám đốc Hội đồng YESHA của người định cư cho biết sẽ bắt đầu xây nhà và các công trình công cộng ở ít nhất 80 khu định cư ngay khi lệnh tạm ngừng xây dựng của Chính phủ Israel hết hiệu lực. Đây là những vấn đề nan giải khiến dư luận không khỏi lo ngại.
Tuy nhiên, vẫn còn 50% hy vọng bởi cả Israel và Palestine đều ý thức được rằng, cuộc đàm phán trực tiếp lần đầu tiên trong vòng 20 tháng qua với thời hạn chót là một năm để giải quyết vấn đề ở Trung Đông là một cơ hội hiếm có. Thủ tướng Israel Netanyahu, trong phát biểu với báo giới trước cuộc họp nội các hàng tuần, đã nói: “Để đàm phán thành công, Tel Aviv cần áp dụng lối suy nghĩ mới mẻ vượt ra ngoài khuôn khổ” và khẳng định, ông “sẵn sàng đạt được một thỏa hiệp lịch sử với Palestine, miễn là vẫn duy trì được các lợi ích dân tộc của Israel trong đó an ninh là yếu tố đầu tiên và trên hết”.
Còn chính quyền Palestine thì coi thắng lợi của các cuộc đàm phán trực tiếp sắp tới là nhân tố để củng cố vị trí lãnh đạo người Palestine của Tổng thống Abbas và phong trào FATA. Tổng thống Palestine M.Abbas khẳng định: “Nếu chỉ có 1% cơ hội để đạt được hòa bình, chúng tôi sẽ vẫn cố gắng”. Thêm nữa, Tổng thống Mỹ Barack Obama cũng rất cần một thắng lợi ngoại giao để khẳng định vai trò hàng đầu của Mỹ tại Trung Đông, cũng như cải thiện uy tín trong nước để giữ chiếc ghế cho nhiệm kỳ sau./.
