>> Arab chấp thuận đàm phán trực tiếp với Israel
Israel và Palestine đang tiến hành đàm phán gián tiếp qua trung gian Mỹ. Tuy nhiên, đây không phải là cuộc đàm phán gián tiếp đầu tiên giữa hai bên kể từ sau cuộc chiến tranh Trung Đông năm 1967. Phần lớn người Arab không tin rằng cuộc đàm phán sẽ thành công khi Israel là đồng minh chiến lược của Mỹ ở Trung Đông và đặc biệt khi Mỹ chỉ nói mà không hành động.
Ngay sau khi lên nhậm chức, Tổng thống Obama đã tuyên bố ủng hộ giải pháp hai nhà nước Israel và Palestine sống bên cạnh nhau trong hoà bình. Tuy nhiên, phải sau hơn một năm lên nắm quyền, Tổng thống Obama mới thúc đẩy được Israel và Palestine nối lại đàm phán gián tiếp. Nhưng khi cuộc đàm phán vẫn chưa có gì tiến triển thì Mỹ lại gây sức ép với chính quyền Palestine chuyển sang đàm phán trực tiếp vào trước tháng 10 tới.
Một quan chức cao cấp của Palestine nói rằng, chính quyền Mỹ và một số nước EU đang gây sức ép với Tổng thống Abbas để chuyển sang đàm phán trực tiếp. Tổng thống Mỹ cho rằng đó là cách duy nhất để hỗ trợ người Palestine xây dựng nhà nước độc lập. Quan chức này cho biết, ông Obama đã đưa cho Tổng thống Abbas hai sự lựa chọn, hoặc là đàm phán trực tiếp với sự hỗ trợ của Mỹ để xây dựng nhà nước Palestine độc lập, hoặc là Mỹ rút khỏi vai trò trung gian đàm phán. Đặc phái viên của Tổng thống Obama George Mitchell đã chuyển lời cảnh báo này tới ông Abbas trong cuộc gặp tại Ramallah mới đây.
Trong bài phát biểu trước Hội đồng phong trào Fatah tuần trước, Tổng thống Abbas cũng nói rằng, ông đang chịu sức ép mạnh mẽ để đàm phán trực tiếp. Tuy nhiên, ông cam kết sẽ chống lại sức ép đó một cách “hoà bình”. Tổng thống khẳng định sẵn sàng đàm phán trực tiếp với Israel sau khi có các thoả thuận, tham chiếu rõ ràng và cụ thể, như có sự đảm bảo trong việc ngừng xây dựng các khu định cư ở đông Jerusalem, vấn đề đường biên giới năm 1967 và an ninh.
Về phía các nước Arab và Liên đoàn Arab, nhìn chung các nước đều muốn đàm phán với Israel dù gián tiếp hay trực tiếp, tuy nhiên phải có điều kiện. Đó là sáng kiến hoà bình Arab, ngừng xây dựng các khu định cư và vấn đề đường biên giới năm 1967. Nhưng những điều kiện này sẽ khó được Israel chấp thuận. Thủ tướng Netanyahu nói rằng, Israel sẵn sàng đàm phán trực tiếp ngay lập tức với Palestine không điều kiện, đồng thời chỉ trích chính quyền Palestine “chạy trốn” cuộc đàm phán trực tiếp.
Còn Bộ trưởng Quốc phòng Israel Ehud Barak phủ nhận đã đưa ra các cam kết với phía Mỹ để bắt đầu cuộc đàm phán trực tiếp với người Palestine. Ông Barak nói rằng, Israel không phải đưa ra bất kỳ cam kết nào như vấn đề an ninh, đường biên giới và các vấn đề khác. Ông cho đây là thời điểm rất quan trọng để đạt được thoả thuận bởi Israel đủ mạnh và có sự tự tin cần thiết để tham gia vào cuộc đàm phán hoà bình. Ông Barak tin rằng tham gia vào cuộc đàm phán trực tiếp và nghiêm túc sẽ dễ dàng trong thảo luận về việc ngừng xây dựng khu định cư.
Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Abbas hồi đầu tháng này, Tổng thống Obama cam kết sẽ làm tất cả những gì có thể cho việc thành lập một Nhà nước Palestine độc lập sống trong hòa bình và ổn định bên cạnh Israel.
Vậy điều gì sẽ xảy ra đối với tiến trình hòa bình khi ông Obama nói trong cuộc gặp với Thủ tướng Israel mới đây rằng, sẽ có bước đột phá trong quá trình này trước cuối năm nay? Theo ông Yusuf Munir, Giám đốc Quỹ Jerusalem và Trung tâm Palestine ở Washington: “Chúng tôi đã nghe về những lời hứa, chẳng hạn như thành lập một nhà nước Palestine cách đây 20 năm. Cố Tổng thống Arafat trong năm 1998 nói rằng ông đã nhìn thấy một nhà nước Palestine sau 2 năm và bây giờ đang sắp kết thúc năm 2010, và vẫn còn nghe thấy những lời hứa tương tự. Ông Obama không thể hoàn thành lời hứa của mình trong hoàn cảnh hiện tại. Ông biết khả năng của mình có hạn. Người Israel cũng nhận thức được điều đó”.
Ngay sau tuyên bố Cairo hồi tháng 6/2009 của Tổng thống Obama về thực hiện giải pháp hai nhà nước và thúc đẩy hoà bình Trung Đông, phần lớn người dân khu vực này đều hoài nghi. Họ biết chắc rằng Mỹ không bao giờ để phần thiệt cho đồng minh của mình, và Mỹ cũng không thể một mình thay đổi cục diện vấn đề khi chính quyền Israel vẫn mạnh và cứng rắn.
Sau hơn hai tháng tiến hành đàm phán gián tiếp, nhưng Israel và Palestine vẫn chưa đạt được tiến triển nào trong vấn đề đường biên giới, an ninh và khu định cư. Do đó, khả năng tiến tới đàm phán trực tiếp là rất thấp. Nếu cuộc đàm phán trực tiếp có diễn ra thì thành công cũng chỉ được ghi nhận cho Tổng thống Obama là đã nỗ lực và kết quả đàm phán khó tránh khỏi thất bại như các cuộc đàm phán trước đó./.