Trận lũ bất thường vừa qua được xem là trận lũ kinh hoàng nhất trong 30 năm qua đã làm cho nhiều tỉnh miền Trung, đặc biệt là Phú Yên bị thiệt hại nặng nề về người và của, chủ yếu ở 3 huyện Sông Cầu, Tuy An và Đồng Xuân. Bên hành lang Quốc hội, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đã trả lời phỏng vấn báo chí nhiều vấn đề liên quan đến trận lũ bất thường này.
 |
|
"Thiệt hại vừa qua tập trung ở những khu vực mà chúng ta đã không tính đến"
|
** Thưa Phó Thủ tướng, những thiệt hại về người và của do trận lũ lịch sử vừa qua gây ra là vô cùng nặng nề. Ngoài lý do không lường trước được như thiên tai, ông có suy nghĩ gì về công tác dự báo và bài học rút ra sau trận lũ này?
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Thiệt hại vừa qua tập trung ở những khu vực mà chúng ta đã không tính đến. Chúng ta thường lo lắng đối với số bà con đi biển thì thiệt hại lại rất ít. Những năm trước, người dân đi biển hay gặp nạn, số người chết có khi lên tới vài ba trăm người. Trong trận lũ lần này, chúng ta đã gọi vào bờ được hết, số người chết trên biển rất ít. Ở trên bộ cũng vậy, những nơi hay sụt lở đất, ngập nước mà chúng ta tính đến thì đều sơ tán được dân kịp thời.
Trước trận bão số 9, chúng ta đã sơ tán được mấy trăm ngàn dân. Đợt lũ vừa rồi, ở hạ lưu sông Ba, khoảng 10.000 dân được sơ tán, riêng Khánh Hòa có khoảng 19.000 dân được sơ tán, tuy nhiên cũng chỉ sơ tán được dân ở những khu vực mình có thể tính đến. Những nơi ta không tính đến- vì là những nơi thường vẫn rất ổn định, thì lại xảy ra thiệt hại nặng. Đó là sự bất thường mà chúng ta đã không lường trước được. Thị trấn La Hai thuộc huyện miền núi Đồng Xuân (Phú Yên) nằm trên một thế đất rất cao và dốc, thông thường khu vực đó sẽ rất khó ngập, mà chủ yếu là khu vực dưới hạ lưu. Tuy nhiên ở cơn bão số 11 vừa rồi, nhà dân ở thị trấn đó ngập 6m, người dân bàng hoàng, bởi chưa bao giờ chịu cảnh ngập lụt như thế.
Theo tôi, bài học rút ra sau trận lũ này đó là hệ thống quan trắc và hệ thống dự báo phải được đầu tư nâng cấp mạnh hơn nữa. Hệ thống quan trắc này không chỉ làm nhiệm vụ trong nước mà phải quan trắc được ở cả nước ngoài, bởi lưu vực của mình chịu ảnh hưởng của nước ngoài nhiều nên phải làm sao để biết.
Rồi vấn đề liên hồ chứa, vấn đề nhận thức của dân phải được nâng cao. Sau sự việc người dân bị chết nhiều như vừa qua, nếu công bố những thông tin không đúng (bảo là do thuỷ điện) thì người dân sẽ rất bức xúc. Điều đó có thể dẫn đến một kết luận là thôi không làm thuỷ điện nữa(!). Như vậy vừa không có điện, không có nước. Do vậy nhận xét phải đúng, nếu không sẽ đi đến một quyết định cực đoan.
 |
|
Nước sông Kỳ Lộ đột ngột dâng cao đã làm làm cho hàng ngàn nhà dân ở 3 huyện của Phú Yên ngập hoàn toàn trong nước
|
** Thưa Phó Thủ tướng, có ý kiến cho rằng, quy hoạch mạng lưới các nhà máy thuỷ điện và sự phối hợp giữa các nhà máy thuỷ điện ở các địa phương (thượng nguồn, hạ nguồn) phối hợp chưa tốt dẫn đến việc điều tiết nước chưa hợp lý?
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Nếu nói rằng, trước đây chưa có nhà máy thủy điện nên chưa bao giờ có lũ lớn thì tôi trả lời rằng, trước đây, kể cả có nhà máy thuỷ điện cũng chưa bao giờ có lũ lớn thế. Như tôi vừa nói, lũ lớn đó là bất thường, không phụ thuộc vào vấn đề nhà máy thuỷ điện.
Trận lũ vừa rồi xảy ra ở Đồng Xuân, phía Bắc của Phú Yên, 3 huyện bị nặng nhất là Sông Cầu, Đồng Xuân và Tuy An đều ở phía Bắc, ở đó làm gì có nhà máy thủy điện. Nhà máy thuỷ điện Sông Ba nằm ở phía Nam của Tuy Hoà, nước xả ầm ầm có chết ai đâu, trong khi ở khu vực phía Tây Bắc chết 173 người. Người đưa ra ý kiến đó cần phải xem lại quy trình vận hành nhà máy như thế nào, xả có đúng không.
Tôi làm việc với Phú Yên, họ đều báo cáo tỉnh làm rất tốt. Thứ hai, nước xả của nhà máy sông Ba Hạ đó đâu có gây chết người ở khu vực đó, không nên tự kết luận và nêu ý kiến không có cơ sở.
** Nhưng rõ ràng vừa rồi nhà máy thủy điện chưa cắt được hết lũ?
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Đúng! không một nhà máy thủy điện nào có thể cắt được hết lũ! Nó chỉ làm đúng chức năng nhiệm vụ của nó thôi, nhưng còn hơn là không có nó. Có người nói không làm nhà máy thủy điện nữa, một cái hồ 1 tỉ m3 sẽ đi đâu, cũng xuống hạ lưu chứ đi đâu, bởi lấy gì giữ nước nếu không có nhà máy thủy điện? Lúc mưa, lũ lớn, bức xúc thì nói vậy. Không ai muốn nhà dân bị ngập, nhưng đó là hiện tượng thiên nhiên mình phải đánh giá đúng.
** Vậy qua cơn bão số 11, chết người không liên quan gì đến thủy điện, còn cơn bão số 9 thì sao?
Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải: Bão số 9 cũng không liên quan đến thuỷ điện. Người ta đã đi kiểm tra và kết luận hồ Thuỷ điện A Vương đã xả đúng quy trình. Đúng quy trình là trước khi lũ về phải đưa được về mức nước chống lũ. Khi lũ về, đã dùng hết dung tích chống lũ rồi, mức nước lên mức nước dâng bình thường là phải mở xả. Lãnh đạo cao nhất lệnh cho tôi, tôi cũng không thể đóng được, bởi đóng mà vỡ đập thì nguy hiểm vô cùng. Chỉ được nâng mức nước trên mức nước gia cường, khi tất cả các cửa xả đã được xả hết.
Xin cảm ơn Phó Thủ tướng!