Hà Nội ngày 7/11/2009
Gửi mẹ cái Mùa.
Cuối cùng thì tôi cũng đã vỡ lẽ rồi mẹ nó ạ! Tôi đã biết vì sao mà mật độ các thứ chuyện nực cười cứ mỗi ngày mỗi tăng trên các trang báo ra hàng ngày, những chuyện mà thằng cu nhà bác giáo Bình vẫn cứ gọi là “chuyện củ chuối” ấy. Hoá ra là do chương trình quốc gia phòng chống thiếu iốt đã kết thúc từ mấy năm nay.
Mẹ nó hẳn còn nhớ cách đây chừng chục năm, hồi thằng Bội, con Thu nhà mình còn nhỏ ấy, tháng nào mẹ nó cũng được mời ra uỷ ban nghe phổ biến việc dùng muối iốt để chống bướu cổ và căn bệnh đần độn. Nhà mình đúng là có phúc! Đám trẻ con được sinh ra và lớn lên đúng vào lúc có chương trình iốt nên dù nhà nghèo, dù không có điều kiện học lên thạc sĩ, tiến sĩ, nhưng mấy đứa nhà mình đầu óc đều sáng láng, có lòng tự trọng. Chứ như bây giờ, khả năng thiếu iốt dẫn đến đần độn, cứ gọi là 100%.
Mẹ nó có tin không, tôi đọc báo thấy bác Giám đốc Bệnh viện Nội tiết T.Ư nói rằng tỷ lệ thiếu iốt ở thai phụ hiện nay đang ở mức báo động. Có 44,6 phần trăm thai phụ ở ba khu vực là Miền Đông Nam bộ, Miền Tây Nam Bộ và TP.HCM bị thiếu iốt từ trung bình đến nặng. Thoạt đầu nghe tôi còn ngờ ngợ, ngẫm kỹ ra, nhất là sau cái vụ Vedan được công nhận “vì sức khoẻ cộng đồng” thì thấy rằng tình trạng thiếu iốt trong cộng đồng đúng là đáng báo động thật đấy. Rồi nữa, mới đây TTXVN đưa tin Uỷ ban kiểm tra Trung ương đã họp và yêu cầu xem xét kỷ luật hàng loạt các cán bộ cấp tỉnh khắp từ Bắc vào Nam, bản tin liệt kê sai phạm của họ dài dằng dặc, tôi đọc mãi không xong.
Bệnh đần độn do thiếu iốt đã quay lại thật rồi! Vụ này tôi với bác giáo Bình thậm chí còn không cần tranh luận vì báo Nông thôn ngày nay thậm chí còn giật cái tít như thế ra trang một đàng hoàng. Tôi chỉ là một anh xe ôm nên chẳng thể biết mức độ đần độn ở cộng đồng thực chất ra sao. Nhưng, vấn đề được đăng tải chính thống như thế thì quả là đáng ngại! Đất nước đang trên đà phát triển, trên đà hội nhập hăng say, bỗng đâu có tin nguồn nhân lực có khả năng đần độn cao, ai còn muốn bắt tay với mình?
Càng nghĩ, tôi càng thấy kỳ lạ ở chỗ nguyên nhân đần độn chỉ đơn giản là do thiếu iốt. Sao lại thế cơ chứ? Một đất nước có bờ biển dài tới mấy ngàn cây mà người dân lại thiếu muối iốt thì lạ thật! Đọc kỹ báo cáo của ngành y tế, tôi thấy họ nói rằng lý do chỉ đơn thuần là do chương trình quốc gia phòng chống thiếu iốt đã kết thúc từ mấy năm nay. Chính thức là vào năm 2005 chúng ta đã công bố thanh toán xong bệnh bướu cổ với tỉ lệ phủ muối iốt trên toàn quốc là 93%. Tuy nhiên, khi đạt chỉ tiêu rồi, chương trình kết thúc thì sau 3 năm, đến nay tỷ lệ phủ muối iốt chỉ còn lại hơn 60%.
Một chương trình được vận động trong cả một thập niên, khi có thành quả, thôi vận động thì chỉ sau 3 năm mọi việc lại trở về vị trí ban đầu. Thế thì còn gì là bền vững? Mẹ nó xem, nếu cuộc vận động nào cũng chỉ có tác dụng trong thời gian triển khai thì có lẽ chẳng bao giờ nên kết thúc các cuộc vận động. Cái gì cũng phải vận động, tôi nghĩ rằng đến một lúc nào đó, chương trình hành động quốc gia sẽ chỉ còn là các cuộc vận động, người dân chúng ta sẽ luôn luôn hô cao các khẩu hiệu. Ăn khẩu hiệu, ngủ khẩu hiệu, có như thế thì các phong trào mới có thể bền vững, có như thế mới không tái đần độn! Phải không, mẹ nó?./.
