Trường THCS xã Kroong, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai có 8 lớp học, từ lớp 6 đến lớp 9, với 288 em học sinh, hầu hết là các em học sinh dân tộc Bana. Trường có 104 em học sinh bán trú, đời sống sinh hoạt khó khăn, đã ảnh hưởng lớn đến việc học tập của các em. Nhiều em vì thiếu gạo ăn ở trường đã lặn lội tới 25- 26 cây số đường rừng gập ghềnh đất đá, vượt sông lội suối trở về làng để “gùi” gạo lên trường. Và cứ mỗi lần về nhà lấy gạo là mỗi lần trở về trường muộn. Có tuần, các em phải nghỉ đến một hai hôm vì những việc đáng ra ở tuổi ăn học chưa phải nghĩ tới. Đây được coi là nguyên nhân hàng đầu khiến tình trạng nghỉ học ở trường luôn cao.
Em Đinh Thơnh, học sinh lớp 9, trường THCS xã Kroong, huyện K’Bang cho biết: “Các bạn nghỉ học là do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn. Dù muốn ở lại trường thì cũng không có gạo ăn, các bạn phải về nhà lấy gạo, rồi trở về trường muộn nên không theo học liên tục.”
Trong số 104 em học sinh bán trú tại trường THCS xã Kroong chỉ có 26 em được tỉnh hỗ trợ 90.000 đồng/tháng. Hỗ trợ này chỉ dành cho các em từ lớp 4 đến lớp 6, còn lại các em lớp 7, 8, 9 thì không được hỗ trợ. Số học sinh nghèo được hỗ trợ 140.000 đồng/tháng theo Nghị quyết 112 của Chính phủ cũng rất ít, cả trường chỉ có hơn chục em…
Ở xã vùng sâu Kroong, đa số học sinh học bán trú phải tự túc hoàn toàn và tự bản thân các em phải đi làm để kiếm tiền đi học. Không chỉ vậy, nhận thức của phụ huynh học sinh ở xã vùng sâu này về việc học còn rất hạn chế. Nhiều phụ huynh thấy con em mình đi làm rẫy giúp gia đình mừng hơn là để con đến lớp học chữ, cũng là nguyên nhân quan trọng khiến tình trạng bỏ học luôn là vấn đề khó giải quyết.
Bà Vương Thị Hội, Trưởng phòng giáo dục huyện K’Bang, tỉnh Gia Lai cho biết, đối với đặc thù của Tây Nguyên hiện nay, bắt đầu có những cơn mưa rào đầu mùa thì bà con bắt đầu tập trung trong vấn đề trồng tỉa, sản xuất. Các em trong bậc THCS đa số là trong độ tuổi lao động chính của gia đình, do đó một số học sinh ở bán trú của THCS Kroong tạm thời nghỉ học để về giúp gia đình trồng tỉa, xong rồi thì lại lên học, do đó việc duy trì sĩ số là không đạt tỉ lệ 100% .
Từ những gánh nặng của cuộc sống, nhiều học sinh đã không chuyên tâm vào việc học hành, dẫn đến học lực yếu, kém, phải ở lại lớp nhiều lần. Điều này làm phát sinh nhiều trường hợp quá tuổi, đang học trung học cơ sở đã kết hôn, lập gia đình riêng. Chỉ trong hai năm học gần đây, ở trường THCS xã Kroong đã có 20 trường hợp lập gia đình khi còn đang học. Các trường hợp này đều chỉ từ 16 đến 19 tuổi.
Tình trạng học sinh lập gia đình ở trường THCS xã Kroong, chính quyền xã ít nhiều cũng nắm rõ nhưng cho rằng, các em đều đủ tuổi kết hôn, nên không can thiệp. Ông Đoàn Thu Bổn, cán bộ văn hóa xã Kroong, huyện K’Bang, tỉnh Gia Lai cho rằng, nhìn chung các em đã đủ tuổi kết hôn theo pháp luật (nam 20, nữ 18). Do đi học muộn nên đến tuổi là các em kết hôn. Tuy vậy được sự vận động và cũng tự cố gắng, các em cưới xong vẫn tiếp tục theo học.
Những gì đang xảy ra tại trường vùng cao, vùng sâu Kroong này thật đáng lo ngại. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này thì cần sự đồng tâm hiệp lực của các cấp uỷ, chính quyền địa phương cùng toàn thể xã hội. Các em cần nhận được sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời từ các cấp chính quyền, đoàn thể xã hội, để tiếp tục được nuôi ước mơ học tập của mình./.
