Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Chỉ thị 296/CT-TTg về đổi mới quản lý giáo dục đại học (ĐH) giai đoạn 2010-2012. Vấn đề này ngay lập tức được ngành Giáo dục-Đào tạo (GD-ĐT) đưa ra bàn thảo rộng rãi. Tuy nhiên, quy trình thực hiện sao cho có hiệu quả và thực chất lại là câu hỏi khiến những nhà quản lý, giảng viên của nhiều trường ĐH trăn trở.
Theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thiện Nhân: Quá trình phát triển kinh tế-xã hội hiện nay đặt ra nhu cầu cần có hàng trăm nghìn lao động có trình độ ĐH, CĐ, hàng vạn tiến sĩ, thạc sĩ. Tuy nhiên, vấn đề đào tạo ĐH, CĐ ở nước ta trong nhiều năm qua tăng nhanh về số lượng nhưng chất lượng tổng thể chưa có chuyển biến, chưa kiểm soát được. Vì vậy, đổi mới quản lý chính giáo dục là khâu đột phá, nâng cao chất lượng chính là thay đổi cách làm, có cơ chế để trường nào quan tâm tới chất lượng sẽ có điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động giảng dạy, nghiên cứu, nơi nào không quan tâm sẽ có chế tài xử lý nghiêm khắc. Việc nâng cao chất lượng cần nhắm tới mục tiêu có lợi cho người học, người dạy. Kiên quyết chấm dứt tình trạng không kiểm soát được chất lượng đào tạo.
Thực hiện chương trình đổi mới quản lý giáo dục ĐH, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đề nghị các cơ sở đào tạo trong năm 2010 phải cam kết bảo đảm chất lượng đào tạo và công bố chiến lược 5 năm, định hướng 10 năm phát triển đào tạo của nhà trường. Trong đó, từng trường phải đưa ra được mục tiêu đào tạo là gì, chỉ tiêu đào tạo là bao nhiêu, chất lượng đào tạo như thế nào, kiểm định quá trình hoạt động đó ra sao?
Việc đổi mới quản lý giáo dục ĐH chỉ có thể đạt kết quả thực sự và bền vững khi có sự chỉ đạo kiên quyết của các cấp ủy đảng, chính quyền các cấp; có sự phối hợp chặt chẽ của các đoàn thể và sự quan tâm của toàn xã hội.
Tránh tình trạng “Thầy đọc trò chép”; Thu học phí không đúng…
 |
|
Cần chấm dứt tình trạng "thầy đọc trò chép" (Ảnh chỉ mang tính minh họa)
|
Vấn đề đổi mới quản lý giáo dục ĐH nên bắt nguồn từ đổi mới chất lượng giảng dạy của giáo viên. Trước tiên có thể thí điểm mô hình “Sinh viên đánh giá giảng viên”. Tuy nhiên, để đánh giá việc giảng dạy của giáo viên một cách thực chất, khách quan không phải dễ dàng bởi nhiều sinh viên sợ giáo viên “trù” nên đã không dám nhận xét đúng hoặc nhận xét một cách phiến diện, cho xong. Đó là ý kiến của ông Đoàn Quốc Tuấn, Trưởng phòng Giáo dục Công nghiệp (Sở GD-ĐT tỉnh Hòa Bình).
Để mô hình “Sinh viên đánh giá giảng viên” có hiệu quả, các trường ĐH nên thí điểm thực hiện ở một số tỉnh, thành, sau đó mới nhân rộng ra cả nước. Giáo viên nào giảng dạy không đảm bảo thì có thể luân chuyển sang công việc khác hoặc giải quyết chế độ hưu trí sớm và thay vào đó là những giáo viên có đủ năng lực, trình độ. Nếu các trường ĐH cương quyết thực hiện mô hình này một cách khách quan, thực chất thì chắc chắn chất lượng giảng dạy sẽ cải thiện hơn rất nhiều so với hiện nay.
Ông Đoàn Quốc Tuấn nêu ý kiến: Cải tiến chất lượng giảng dạy của giáo viên nên bắt đầu từ thay đổi tư duy “Thầy đọc, trò chép”. Hiện nay, tình trạng này vẫn còn phổ biến ở các trường ĐH khiến nhiều giáo viên ỷ lại vào giáo án, giáo trình đã viết sẵn và mang đến lớp đọc cho sinh viên chép. Điều này cũng khiến cho buổi học trên lớp trở nên nhàm chán, thiếu đi tính thực tế, sinh viên không được nghe giảng kiến thức ngoài giáo trình và ít được thực hành, còn giáo viên lại thụ động, không chịu sáng tạo, đầu tư “chất xám” khi đứng trên bục giảng.
Đề án đổi mới cơ chế tài chính cho giáo dục ĐH giai đoạn từ nay đến năm 2014 nêu rõ: Đổi mới quản lý giáo dục ĐH phải gắn với thực hiện “3 công khai” (công khai chất lượng đào tạo; chỉ tiêu tuyển sinh, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên; thu chi tài chính).
Theo ông Lương Văn Tiến, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghiệp xây dựng tỉnh Quảng Ninh: Việc công khai thu chi tài chính nên áp dụng theo phương thức trường nào đào tạo ở mức nào thì thu học phí ở mức đó. Nếu trường đào tạo chất lượng tốt thì sẽ thu học phí cao, còn trường nào đào tạo không tốt thì phải bị thu hồi giấy phép hoạt động hoặc đình chỉ. Mức thu học phí chỉ giảm và miễn cho đối tượng là con em gia đình nghèo, thuộc diện chính sách.
Việc thu học phí dựa trên nguyên tắc “đào tạo như thế nào thì thu học phí ở mức đó” sẽ thúc đẩy các trường phải tự đổi mới, cải tiến chất lượng giảng dạy và cạnh tranh để “tồn tại”. Nguyên tắc này cũng sẽ góp phần giảm tình trạng trường dạy không tốt mà vẫn cứ thu học phí và tuyển sinh ào ạt dẫn đến không kiểm soát được chất lượng đào tạo. Tuy nhiên, ông Lương Văn Tiến cũng cho rằng, để đánh giá trường nào dạy tốt, không tốt thì phải có Hội đồng kiểm định chất lượng giáo dục do những cơ quan ngoài ngành GD-ĐT và từ phía từng học sinh, gia đình đánh giá mới khách quan, công bằng./.