Ngày 28/10, tại Hội nghị toàn thể Chương trình hỗ trợ quốc tế (ISG) bàn về vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) cho phát triển nông nghiệp, nông thôn, TS. Lê Văn Minh, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Giám đốc Văn phòng ISG cho biết: “Mỗi năm, ngành NN&PTNT sẽ cần khoảng 400-450 triệu USD, trong vòng 5 năm tới là 2 đến 2,25 tỷ USD”.
Vốn lớn, giải ngân chậm
Sau hơn 15 năm triển khai, cả nước đã huy động được 35,2 tỷ USD vốn ODA, trong đó ngành nông nghiệp có 41 nhà tài trợ tham gia với tổng số vốn 5,5 tỷ USD, chiếm 15,66% tổng vốn ODA.
Số vốn này chủ yếu được các ngân hàng ADB, WB, AFD, JICA, Ngân hàng tái thiết Đức KWF thực hiện. Hầu hết vốn ODA được tập trung vào lĩnh vực thuỷ lợi (40%), nông nghiệp (23%), lâm nghiệp (19%)... Tuy nhiên, tiến độ giải ngân của các dự án vẫn còn rất chậm, phần lớn các dự án phải xin kéo dài thời gian 1-2 năm, nên đã làm giảm hiệu quả đầu tư.
Theo đánh giá của Bộ NN&PTNT, dù tổng nguồn vốn ODA cho NN&PTNT khá lớn, nhưng quy mô các dự án vẫn còn nhỏ, những dự án có số vốn 70-100 triệu USD chỉ chiếm 1,7%, quy mô trên 100 triệu USD chiếm 1,3%.
 |
| Còn thiếu một định hướng tổng thể về thu hút và sử dụng ODA cho phát triển nông nghiệp và nông thôn |
Việc thực hiện các dự án ODA còn rất nhiều hạn chế như: Thiếu một định hướng tổng thể về thu hút và sử dụng ODA cho ngành NN&PTNT; Phân bổ nguồn vốn chưa đều giữa các vùng trong cả nước; Chưa có đội ngũ chuyên môn quản lý nguồn vốn ODA, năng lực quản lý vốn, tạo sự liên kết giữa việc lập kế hoạch, ngân sách... của cán bộ địa phương các cấp còn yếu kém.
Cần chủ động hơn
Theo Bộ NN&PTNT, sở dĩ nguồn vốn ODA trong giai đoạn 2003-2008 bị giảm là do chúng ta chưa chủ động trong việc lập kế hoạch, đưa ra danh mục ưu tiên kêu gọi đầu tư. Cụ thể, hầu hết các dự án ưu tiên đều do các nhà tài trợ đưa ra, sau đó phía Việt Nam mới xây dựng văn kiện, kế hoạch thực hiện, nên đã không có được sự chủ động trong triển khai dự án.
Trong khi đó, việc giải phóng mặt bằng của các dự án còn quá chậm do năng lực của địa phương kém và thiếu vốn đối ứng đền bù cho các hộ dân nằm trong vùng giải toả.
Để khắc phục, Bộ NN&PTNT đã đề ra 2 nhóm giải pháp: Trước mắt, cần chuẩn bị sẵn sàng tiếp nhận nguồn vốn vay lãi suất kém ưu đãi hơn và huy động nguồn vốn từ các quỹ, trong đó có quỹ “biến đổi khí hậu”, đồng thời phân cấp và phân quyền cho các ban điều phối dự án và các tỉnh nhằm đẩy nhanh thủ tục giải ngân. Về dài hạn, theo chương trình làm việc với các nhà tài trợ, Bộ NN&PTNT đã đạt được thoả thuận, phía Việt Nam sẽ được chủ động đưa ra các danh mục ưu tiên đầu tư xuất phát từ nhu cầu thực tế của Việt Nam, sau đó các nhà tài trợ mới giải ngân nguồn vốn. Cơ chế này bắt đầu thực hiện từ năm 2010.
Việc ưu tiên sử dụng nguồn vốn này cũng có những thay đổi. Theo TS. Lê Văn Minh, những năm trước, nguồn vốn này tập trung chủ yếu cho 3 lĩnh vực: bảo vệ tài nguyên thiên nhiên như: thủy lợi, rừng; xóa đói giảm nghèo; xây dựng cơ sở hạ tầng.
Nhưng trong thời gian tới, vốn ODA sẽ được tập trung vào 4 lĩnh vực: thực thi chính sách nông nghiệp, nông dân, nông thôn; xóa đói giảm nghèo; vấn đề an toàn thực phẩm; an ninh lương thực. “Hiện nay, nguồn vốn ODA không thiếu, nhưng cái khó nhất là thống nhất vấn đề để ưu tiên đầu tư giữa các nhà tài trợ và bộ…
Bộ NN&PTNT đang chuẩn bị thu hút 150 - 300 triệu USD vốn ODA vào đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu vào 5 lĩnh vực: thủy sản, công nghệ sau thu hoạch, thủy lợi, phát triển nông thôn, cơ sở hạ tầng” - TS. Lê Văn Minh cho biết./.