Báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ đã đưa 4 nước gồm Cuba, Iran, Sudan và Syria vào danh sách "các nước ủng hộ chủ nghĩa khủng bố". Trong đó, Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục xếp Iran ở vị trí “quốc gia tích cực nhất” tài trợ cho các tổ chức khủng bố.
Mỹ đã cáo buộc Iran nuôi dưỡng và trợ giúp cho lực lượng khủng bố ở nước ngoài trong đó có các tổ chức như Hamas, Nhóm Hồi giáo Jihad, Hezbollah và Taliban. Ngoài ra, Báo cáo còn lên án Chính phủ Iran phá hoại sự ổn định và hòa bình của Iraq bằng việc tiếp tục cung cấp vũ khí và tài chính, đào tạo và huấn luyện cho các nhóm chiến binh người Shiite tấn công vào Mỹ và lực lượng an ninh tại Iraq.
Mỹ đã coi Iran là quốc gia tài trợ cho khủng bố trong suốt 26 năm vừa qua. Trong khi đó, chính quyền của Tổng thống Obama đã khước từ việc đưa CHDCND Triều Tiên vào danh sách trên bất chấp sức ép đến từ phía Quốc hội Mỹ.
Bản báo cáo còn liệt kê hơn 20 tổ chức khủng bố và cho rằng lực lượng khủng bố Al Qeada tại Pakistan là nguy hiểm nhất.
Phản ứng của dư luận quốc tế
Ngay sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ công bố báo cáo về tình hình khủng bố năm 2009, dư luận quốc tế đã có các phản ứng khác nhau. Trong đó, Cuba đã ra tuyên bố phản đối mạnh mẽ việc Mỹ liệt quốc đảo này vào danh sách các nước bảo trợ khủng bố quốc tế, đồng thời yêu cầu Mỹ ngay lập tức xóa tên Cuba khỏi danh sách này.
Quan chức Bộ Ngoại giao Cuba phụ trách khu vực Bắc Mỹ Josefina Vidal cho biết: "Chúng tôi kiên quyết bác bỏ phán quyết của Bộ Ngoại giao Mỹ khi tiếp tục liệt Cuba vào danh sách các quốc gia tài trợ chủ nghĩa khủng bố và yêu cầu phải xóa tên Cuba ra khỏi danh sách đó ngay lập tức”. Ông Vidal đồng thời cho biết thêm, bằng việc đưa Cuba vào danh sách này, Mỹ đã làm dấy lên nghi ngờ về cam kết của Mỹ chống chủ nghĩa khủng bố quốc tế và đây cũng là bằng chứng cho thấy Mỹ vẫn duy trì các khía cạnh vô lý trong chính sách thù địch chống Cuba. Trong báo cáo này, Mỹ cũng chỉ trích các đồng minh của Cuba tại Mỹ Latin, trong đó có Venezuela, Bolivia và Nicaragua với lý do tương tự.
Những đánh giá cụ thể
Báo cáo nhận định: "Năm 2009, Tổ chức Al Qaeda và mạng lưới khủng bố trung tâm tại Pakistan vẫn là tổ chức khủng bố nguy hiểm nhất đe doạ đến an ninh quốc gia Mỹ. Tổ chức này vẫn thực hiện các vụ tấn công lớn vào nước Mỹ và mục tiêu lợi ích của Mỹ trên toàn thế giới. Al Qaeda tiếp tục tuyển dụng và đào tạo các phần tử nổi dậy, cũng như kêu gọi cư dân Tây Âu và Bắc Mỹ gia nhập tổ chức của mình.
Theo Điều phối viên Chương trình chống khủng bố của Bộ Ngoại giao Mỹ Daniel Beljamin: “Mục tiêu của nhóm khủng bố Al Qeada tại Pakistan là tấn công nước Mỹ. Mạng lưới Al Qeada đã thích nghi nhanh trong điều kiện bị truy quét mạnh mẽ và hiện trở thành lực lượng khủng bố có khả năng tấn công lớn với mục tiêu không đổi là nước Mỹ”.
Ngoài ra, bằng những thành quả đạt được, Tổ chức Al Qaeda tiếp tục thiết lập quan hệ đối tác với tổ chức khủng bố khác để mở rộng cơ hội". Theo bản báo cáo, các nhóm khủng bố có liên hệ với Al Qeada tại Trung Đông và Châu Phi, như tại Yemen và Somalia đang tăng cường khả năng tấn công vào lãnh thổ nước Mỹ.
Mỹ cho rằng, “Không có các nước tài trợ, các tổ chức khủng bố sẽ gặp khó khăn hơn trong việc nhận được nguồn tài chính, vũ khí và các địa điểm để lên kế hoạch và tiến hành các vụ khủng bố. Vì thế, Mỹ kêu gọi các quốc gia này chấm dứt sự trợ giúp đối với các tổ chức khủng bố.
Đề cao các giải pháp chống khủng bố và nhấn mạnh nỗ lực đa phương
Mối liên hệ giữa vũ khí huỷ diệt hàng loạt (WMD) và chủ nghĩa khủng bố tạo ra một trong những mối đe doạ nguy hiểm nhất cho nền an ninh của nước Mỹ cũng như cho các đối tác trên toàn cầu. Nếu để xảy ra một cuộc tấn công khủng bố có WMD, nó sẽ làm cho hàng loạt người bị thương vong và tạo ra những hậu quả nặng nề về kinh tế và chính trị. Do vậy, nước Mỹ đặt sự ưu tiên cao nhất cho việc kết hợp cùng với các chính phủ địa phương, các chính quyền liên bang, các lực lượng phản ứng nhanh trong nước, các tổ chức quốc tế, các chính phủ ở nước ngoài, và các tổ chức trong các lĩnh vực tư nhân nhằm phát triển các mối quan hệ hiệu quả để đối phó với thách thức của toàn cầu trước chủ nghĩa khủng bố có WMD.
Những ưu tiên ngoại giao của nước Mỹ trong đối phó với chủ nghĩa khủng bố WMD được xây dựng dựa trên một loạt các biện pháp tổng thể nằm trong Chiến lược Quốc gia về chống chủ nghĩa khủng bố. Đặc biệt, biện pháp chiến lược của Mỹ xoay quanh 6 mục tiêu cơ bản được vạch ra:
(1) Xác định được các ý đồ, khả năng và kế hoạch của quân khủng bố nhằm phát triển hay có được WMD; (2) Ngăn chặn sự tiếp cận của quân khủng bố đối với các chất liệu, ý kiến về chuyên môn, và các khả năng khác mà quân khủng bố có thể sử dụng để phát triển WMD; (3) Cần có một biện pháp mới nhằm ngăn chặn ý định của quân khủng bố và những kẻ ủng hộ cho quân khủng bố tiến hành một cuộc tấn công WMD; (4) Ngăn chặn và triệt phá các chất liệu, các loại vũ khí, và con người có liên quan tới WMD; (5) Ngăn chặn một cuộc tấn công khủng bố có liên quan tới WMD và xây dựng khả năng đối phó; (6) Xác định rõ bản chất và sự khởi nguồn của các âm mưu tấn công WMD.
Theo đánh giá, các hang ổ ẩn náu an toàn của khủng bố gồm: Ở châu Phi có Somalia và xuyên Sahara; ở Đông Á và Thái Bình Dương có vùng duyên hải Sulu/Sulawesi và khu vực miền Nam Philippines; Ở Trung Đông có Iraq, miền Bắc Iraq, Lebanon và Yemen; ở Nam Á có Afghanistan và Pakistan; Ở Tây bán cầu có Venezuela và khu vực biên giới 3 nước Argentina, Brazil và Paragoay.
Để chống khủng bố hiệu quả, báo cáo cho rằng, cần tăng cường các mối quan hệ đối tác khu vực và xuyên quốc gia, đồng thời tăng cường họat động trên phạm vi khu vực. Việc tiêu diệt hang ổ ẩn náu an toàn của khủng bố đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn khả năng họat động hiệu quả của khủng bố và tạo thành một bộ phận quan trọng trong chiến lược chống khủng bố của Mỹ. Chính vì thế, Phòng Điều phối chống khủng bố của Bộ Ngoại giao Mỹ (S/CT) đã đưa ra Sáng kiến chiến lược khu vực (RSI).
Đáng chú ý, Mỹ cho rằng, cần tăng cường nỗ lực đa phương để chống khủng bố, đặc biệt là hợp tác chặt chẽ với các đối tác trên các diễn đàn đa phương để chống và ngăn chặn cung cấp tài chính cho khủng bố, bao gồm các tổ chức chống khủng bố của LHQ, G8, EU, OSCE, NATO, ASEAN, ARF, APEC… Báo cáo cho biết, năm 2009, Ban Thư ký đã nhận được hơn 3,9 triệu USD tiền đóng góp tình nguyện từ các nước thành viên và đã thực hiện được 71 hoạt động, khóa huấn luyện và các nhiệm vụ hỗ trợ kỹ thuật. Những kết quả quan trọng đạt được bao gồm đưa ra các phương pháp mới và mở rộng các mối quan hệ đối tác quốc tế./.
