Thể dục dụng cụ - nhọc nhằn tìm chỗ đứng

Sự hòa quyện của các yếu tố nhanh, mạnh, bền, dẻo khiến thể dục dụng cụ (TDDC) trở thành một trong những môn thể thao thi đấu khó khăn nhất, đào tạo lâu nhất và tốn kém nhất. Song tại Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng, qua nửa thế kỷ du nhập, bộ môn thể thao này vẫn loay hoay tìm chỗ đứng.

Khổ luyện

Tiến sĩ Nguyễn Kim Lan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thể dục Việt Nam cho biết, để đào tạo được một VĐV TDDC đỉnh cao, thời gian luyện tập phải mất tối thiểu từ 7 – 9 năm. Một VĐV TDDC thường bắt đầu vào nghề từ khi mới 5 – 6 tuổi, vì ở lứa tuổi này, mới có thể phát huy hiệu quả nhất việc ép dẻo, ép cân nhằm giúp VĐV có cơ thể thon thả, cơ, xương co giãn tối đa.

Ở độ tuổi còn nhỏ, ít lo nghĩ, các cô bé, cậu bé phải học tập cách nén nhịn, trụ vững trước cái đau của đè dẻo. Đôi bàn tay nhỏ xíu phồng rộp và tướp cả da. Tuột tay, rơi sấp xuống mặt thảm do thực hiện cú rời xà Delches chưa thành công, các em phải tự gượng dậy tập tiếp.

Rời khỏi cầu thăng bằng tiếp đất an toàn, Đỗ Thị Ngân Thương cho biết: “Sau một năm nghỉ thi đấu do án phạt của Liên đoàn Thể dục dụng cụ thế giới, em suy nghĩ rất nhiều. Năm nay, em 20 tuổi, đã “già” so với tuổi nghề nghiệp trung bình của VĐV TDDC. Để trở lại thi đấu, em xác định mình phải nỗ lực gấp bội so với bình thường nhưng cũng phải tỉnh táo khi thực hiện khối lượng vận động bởi ở tuổi này rất dễ bị chấn thương. Thực tế, em đã nghỉ tới 4 tháng để rồi đầu năm 2009 mới tập trở lại. Mà trong TDDC, chỉ cần nghỉ 1 tuần là đã phải tập cật lực cả tháng để lấy lại thể trạng cũ, nói gì tới 4 tháng. Trong một lần tập trở lại ở nội dung cầu thăng bằng, em đã bị chấn thương nặng nên phong độ thi đấu trong giải VĐQG vừa qua chỉ đạt 70 80%”.

Nhưng khó khăn nhất là việc các VĐV nhí phải thực hiện chế độ ăn kiêng: Không ăn nhiều đường, tinh bột, chất béo. Vì thế, bụng mỗi VĐV “nhí” lúc nào cũng trong tình trạng… sôi ùng ục. Gian khổ như vậy nên nhiều khi đến giờ nghỉ ngơi ăn cơm mà nước mắt các cô bé, cậu bé vẫn rơi lã chã.

Để có được thân hình nhỏ nhắn, các VĐV nữ TDDC không chỉ tập chạy mà còn tập các bài tập thể lực khác. “Nhiều lúc chỉ nghĩ đến chạy mà ngán nhưng cũng phải cố nuốt trọn. Sau khi vóc dáng đã đạt mức chấp nhận được, các nữ VĐV mới tập lại các động tác kỹ thuật” – Ngân Thương cho biết thêm.

Có phần mạnh mẽ và quyết đoán hơn trong từng động tác, đội tuyển nam TDDC hàng ngày cũng phải đổ mồ hôi nhiều hơn trên sàn tập. Với tổng cộng 6 nội dung thi đấu (nhảy ngựa, ngựa vòng, vòng treo, xà kép, xà đơn và tự do), khối lượng luyện tập của các VĐV nam TDDC, xem ra khá lớn. Theo HLV trưởng đội tuyển nam TDDC thì việc kiểm tra thử mỗi tuần, với từng nội dung sẽ giúp cho mỗi VĐV biết được “điểm rơi” trình độ của mình đến đâu để nghiêm túc luyện tập, tập trung cao độ.

Và tốn kém

Cũng theo Tiến sĩ Nguyễn Kim Lan, để đào tạo được một VĐV đỉnh cao phải mất 6 – 10 năm và tốn rất nhiều tiền bạc. Đơn cử như việc để giành được những tấm huy chương cao quý tại SEA Games 22 tổ chức năm 2003 tại Việt Nam, từ năm 1997, TDDC đã lên đường sang Trung Quốc “tầm sư học đạo”.

Chỉ riêng giá một bộ dụng cụ dùng để thi đấu môn nhảy chống hay cầu thăng bằng đã lên tới cả tỉ đồng. Ngay tại Cung Thể thao Tổng hợp Quần Ngựa, những bộ TDDC lên tới cả tỷ bạc chỉ “dám” đưa ra sử dụng khi có các giải đấu lớn. Đấy là chưa kể đến các loại dụng cụ bổ trợ, tập luyện…

Gian khổ, nhọc nhằn lại tốn kém như vậy nên TDDC luôn trong cảnh “hiu hắt” người tập. Hiện nay rất ít tỉnh, thành, ngành “dám” đầu tư, phát triển bộ môn này. Nhìn danh sách VĐV chỉ gồm những gương mặt quen thuộc qua các giải đấu, ông Nguyễn Hồng Minh, Liên đoàn Thể dục Việt Nam lo lắng: “Những năm gần đây, tuyến trẻ của TDDC nữ chưa được đầu tư thích đáng và chủ yếu trông chờ vào sự đầu tư của Hà Nội, Hải Phòng, TPHCM. Tuy nhiên, các địa phương này cũng chỉ cho VĐV tập ở nhà là chính với cơ sở vật chất thiếu thốn. Hiện cả nước chỉ có nhà tập tại Trung tâm Huấn luyện thể thao Quốc gia Hà Nội là có đầy đủ dụng cụ để tập. Ngoài ra, do tình trạng thiếu kinh phí nên năm 2009, các đội tuyển trẻ của TDDC đã bị cắt quân số hoặc giải tán về các địa phương. Đây là điều đáng lo khi nhìn về lực lượng kế thừa của TDDC!”.

Bà Nguyễn Kim Lan – Phó Chủ tịch Liên đoàn Thể dục Việt Nam cũng có cùng quan điểm: “Vì tâm lý “nhà đầu tư” thường chỉ muốn đầu tư ngắn hạn, nhanh chóng lấy huy chương báo cáo thành tích để có kinh phí đầu tư tiếp, nhưng TDDC không thể ăn xổi, đi tắt đón đầu. Quan điểm này thể hiện rõ tại giải Vô địch quốc gia môn TDDC, thể dục nghệ thuật vừa diễn ra tại Cung Thể thao tổng hợp Quần Ngựa (Hà Nội). Quanh đi, quẩn lại cũng chỉ có đoàn Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quân đội và Hải Phòng thi đấu. Tình trạng này diễn ra đã nhiều năm nay”.

Để luyện tập và thi đấu đỉnh cao môn TDDC, cần có đội ngũ huấn luyện viên, chuyên gia giỏi của những nước phát triển. Trong khi đó, Việt Nam lại thiếu trầm trọng đội ngũ này, bởi kinh phí quá cao, nên nhiều nơi đành huấn luyện theo phương thức lớp trước dạy lớp sau. Những người có trách nhiệm của Liên đoàn Thể dục Việt Nam rất trăn trở về sự phát triển của môn thể thao này, song để có một chiến lược rõ ràng, tìm được hướng ra là vấn đề không đơn giản.

Không có kinh phí đầu tư dài hơi, không cơ sở vật chất và dụng cụ tập luyện…, việc phát triển TDDC trong lương lai vẫn rất khó khăn. Nếu tình hình này tiếp tục kéo dài, trong một hai năm tới, thành tích của TDDC Việt Nam tại đấu trường quốc tế không biết sẽ về đâu… Đây là những trăn trở của lãnh đạo Liên đoàn Thể dục Việt Nam cũng như những người yêu mến môn TDDC.

Khổ luyện thành tài

Kết thúc giải VĐQG TDDC 2009, đội tuyển Hà Nội xếp thứ nhất toàn đoàn với thành tích 6 HCV, 8 HCB và 6 HCĐ. Giá trị nhất trong số đó là chiếc HCV nội dung xà lệch của Đỗ Thị Ngân Thương. Bởi sau án phạt của Liên đoàn Thể dục dụng cụ thế giới, cô gái “Vàng” của TDDC Ngân Thương đã quay trở lại thi đấu hứa hẹn những “mùa gặt vàng” của thể thao Hà Nội.

Để có được chiếc HCV quý giá ấy, thể thao Việt Nam, hay nói chính xác hơn là thể thao Hà Nội, đã phải bỏ rất nhiều công sức đầu tư, đưa Ngân Thương và các đồng hội của Thương sang Trung Quốc luyện tập nhiều năm. Những ngày tháng Thương tầm sư học đạo ở Trung Quốc, chi phí bình quân gần 30USD/ngày, vị chi hết khoảng 2 tỷ đồng!

HLV tuyển nữ TDDC Việt Nam Triệu Khuê: Chúng tôi sẽ tiếp tục huấn luyện Qua 3 năm huấn luyện cho đội tuyển nữ TDDC Việt Nam, tôi nhận thấy tốc độ phát triển và trình độ của các em đội tuyển nữ TDDC càng nâng cao. Những VĐV nhiều tuổi vẫn duy trì được thành tích như: Đỗ Thị Ngân Thương (Hà Nội), Phạm Thị Hà Thanh (Hải Phòng). 5 năm sau sẽ là mùa gặt của các lứa VĐV nhỏ tuổi như Đỗ Thị Vân Anh, Trương Thanh Huyền (Hà Nội). Chỉ cần một chút kinh nghiệm thi đấu ở các giải đấu lớn trong nước và nước ngoài thì trình độ của các em sẽ nâng cao hơn, tương lai đang mở rộng đối với các em. Tuy nhiên, ở một vài động tác có độ khó cao, một vài VĐV chưa thực hiện thuần thục lắm. Chúng ta sẽ tiếp tục huấn luyện thêm cho các em. Chị Nguyễn Thị Thanh Thúy – Trưởng Bộ môn Thể dục thành phố Hải Phòng:Mời chuyên gia nước ngoài là cách làm sáng suốt Từ những năm 90 của thế kỷ trước, Hải Phòng đã là một trong những địa phương ở các tỉnh phía Bắc đầu tư dài hơi cho môn TDDC. Những thành tích cao của TDDC Việt Nam trên đấu trường quốc tế đều có phần đóng góp của VĐV Hải Phòng. Việc đào tạo VĐV TDDC đòi hỏi tỉ mỉ, phức tạp nên Hải Phòng có cách làm riêng là mời chuyên gia nước ngoài huấn luyện tạo sự hỗ trợ cho các tuyến.

Một trong những yêu cầu khắt khe của TDDC nữ là hình thể càng nhỏ càng tốt! Vì thế, cô gái tuổi 20 như Thương nhìn bề ngoài cứ tưởng chỉ 13 – 14. Để làm được điều đó, việc đầu tiên là phải kiêng khem. TS Nguyễn Kim Lan, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thể dục Việt Nam cho biết: Trẻ em nào chẳng thèm kem. Nhưng Ngân Thương và nhiều bạn trong đội TDDC đã nhiều năm nay chẳng biết đến mùi vị kem là gì vì đó là thứ ăn bị “cấm” đối với các em. Nghe kể mà không khỏi chạnh lòng!

Sau nỗi khổ về chuyện ăn là đến chuyện tập. Chỉ cần nhìn cảnh Ngân Thương, Hà Thanh, Thu Huyền uốn dẻo trên cầu thăng bằng, người mềm như sợi bún, cũng đủ hiểu các em phải khổ luyện như thế nào. Đang tươi cười với chiến thắng vừa có, nhưng nghe đến chuyện tập là Thương lè lưỡi, lắc đầu: “Em vừa bị chấn thương ở động tác trên cầu thăng bằng, nên hiện nay cứ tập đến động tác đó em vẫn cảm thấy mất bình tĩnh”.