65 năm đất nước giải phóng cũng là ngần ấy thời gian ngành ngoại Việt Nam đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước. Trong đó, nguyên Bộ trưởng Nguyễn Dy Niên là một trong những người có nhiều đóng góp đáng nhớ... Nhưng ít có người ai biết rằng, công việc đầu tiên mà ông Nguyễn Dy Niên đảm nhiệm ở Bộ Ngoại giao là gác cổng.
Năm 1954, khi Hà Nội được giải phóng, chàng thanh niên Nguyễn Dy Niên mới 19 tuổi nhưng đã tham gia cách mạng được 4 năm. Tham gia đội tiếp quản nơi sau này được chọn làm trụ sở chính của Bộ Ngoại giao, chàng thanh niên Nguyễn Dy Niên được phân công vào tiếp nhận cơ quan xong thì ra đứng gác ngay. Mặc dù, chưa hiểu rõ ngoại giao là gì nhưng ngay từ khi được phân công tiếp quản trụ sở Bộ Ngoại giao lúc còn đang ở chiến khu Việt Bắc, ông đã chuẩn bị cho kế hoạch mà không biết sau này nó quyết định tới tương lai của mình.
Nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên nhớ lại: “Khi có quyết định cửa sang Bộ Ngoại giao, tôi cũng chẳng biết Bộ Ngoại giao làm gì, chỉ hiểu đơn giản là giao tiếp. Nói đến giáo tiếp phải cần đến ngôn ngữ. Vì thế, ngay từ khi còn ở Việt Bắc, tôi và một người bạn học cùng đã chuẩn bị một ít tiền để về Hà Nội tìm mua cuốn sách học tiếng Anh qua tiếng Pháp với tên gọi “Học tiếng Anh không khó”. Thời đó, chúng tôi học tiếng Nga, tiếng Trung Quốc. Nhưng hai anh bảo nhau học tiếng Anh để có thể giao tiếp được, vì lúc đó, Ủy ban Quốc tế vào Việt Nam để giám sát thì họ nói tiếng Anh. Cho nên, tôi rèn học tiếng Anh từ đấy. Mọi việc có thể làm được nhiều nếu biết cách trau dồi kiến thức, học tập và có ý chí vươn lên”. Sớm nhận thức được tầm quan trọng của việc học hỏi và trau dồi kiến thức, ông đã miệt mài học tập, tích lũy kiến thức và kinh nghiệm để trở thành Nhà Ngoại giao trẻ của Việt Nam. Trong quá trình này, ông cho rằng, điều đáng lưu ý là phải tự đi tìm thầy giỏi để học hỏi.
Ông Nguyễn Dy Niên kể: “Người mà tôi được học nhiều điều là bác Nguyễn Cơ Thạch. Thày giúp đỡ tôi nhiều những cũng mắng mỏ và phê bình không kém. Có những câu nói rất nặng nề khiến bản thân mình phải suy nghĩ và từ đó phải học tập tiến bộ. Chính điều đó cũng khiến tôi tiến bộ rõ rệt”.
Ngoại giao yêu cầu sự tinh tế, tỉ mỉ. Vì vậy, chúng tôi phải học từ việc nhó đến lớn, không chỉ học từ những người thầy mà học ngay cả với đối tượng cạnh tranh với mình nữa. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là học tập lúc còn trẻ để đến khi bước vào giai đoạn chín muồi, kiến thức đó sẽ giúp ta vận dụng và phát triển sự nghiệp.
Để đạt được đỉnh cao trong nghề ngoại giao, trở thành Nhà Ngoại giao mẫu mực, ông Nguyễn Dy Niên cho rằng, các cán bộ ngoại giao cần phải có đầy đủ những phẩm chất như: phải trung thành với đất nước, với Đảng và có tâm huyết với nghề và sự hy sinh. Người làm ngoại giao phải đặt lợi ích quốc gia, nhân lên đầu, nhìn lợi ích dân tộc là cái cao nhất, phải phục vụ cái đó, còn tất cả các cái khác phải dẹp lại. Ngoài ra, người làm ngoại giao phải có dũng khí và can đảm, dám đấu tranh để bảo vệ đất nước mình.../.