Không cần phải nói xa xôi, ngay trên địa bàn thành phố Hà Nội, dự án đường dẫn cầu Thanh trì; cầu Vĩnh Tuy là 2 trong những công trình trọng điểm chào mừng 1.000 năm Thăng Long, Hà Nội cũng bị chậm tiến độ chỉ vì câu chuyện giải phóng mặt bằng.
Trong nhiều nguyên nhân khiến việc đền bù, giải phóng mặt bằng gặp khó khăn, có một nguyên nhân rất đáng suy nghĩ, đó là “tự ta làm khó cho ta”. Có thể coi sự việc xảy ra ở phường Trung Tự, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội là một trường hợp điển hình của nguyên nhân này…
Ngày 18/12/2001, UBND thành phố Hà Nội có công văn số 7853/QĐ-UB, về việc: Giao bổ sung 466.144m2 đất 2 bên bờ sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét cho Ban quản lý dự án công trình giao thông, thuộc Sở Giao thông công chính Hà Nội xây dựng cải tạo bờ sông, làm đường; quản lý thực hiện gói thầu CP7A thuộc Dự án Thoát nước Hà Nội - Giai đoạn 1.
Mặc dù đã có văn bản chỉ đạo rõ ràng, thế nhưng trên thực tế, nhiều năm qua một số hộ dân nằm trên khu vực đất giáp sông Lừ ngõ 69, phố Đặng Văn Ngữ thuộc phường Trung Tự, quận Đống Đa vẫn ngang nhiên lấn sát ra bờ sông, thậm chí nhiều hộ dân cố tình xây dựng tường bao, công trình trên diện tích đất của dự án cải tạo hai bên bờ sông Lừ. Ai cũng hiểu, dân ngang nhiên lấn đất dự án, ngang nhiên xây dựng công trình trái phép là do chính quyền sở tại và các cơ quan chức năng làm ngơ, buông lỏng quản lý, thậm chí không loại trừ trường hợp “bật đèn xanh” cho dân làm liều?
Theo phản ánh của nhiều người dân sống tại khu vực này, vụ việc mới xảy ra gần đây nhất là trường hợp của gia đình ông Hà Đăng Khoa (nguyên Phó Chủ tịch UBND phường Trung Tự) ngang nhiên tiến hành xây công trình trên đất của dự án cải tạo 2 bên bờ sông Lừ nhưng không hề thấy chính quyền can thiệp.
Tìm hiểu vụ việc này, chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Đinh Quốc Trung, Phó Chủ tịch UBND phường Trung Tự.
Tại buổi làm việc, ông Trung thừa nhận có việc nhiều hộ dân lấn đất quy hoạch cải tạo sông Lừ. Theo ông Trung, sự việc này đã có từ lâu, do yếu tố lịch sử để lại nên đến đội ngũ lãnh đạo sau này rất khó giải quyết. Ông Trung cũng thừa nhận, hiện hộ gia đình ông Khoa đang xây dựng công trình trên phần đất thuộc dự án cải tạo 2 bên bờ sông Lừ.
Trả lời câu hỏi, vì sao chính quyền sở tại không tiến hành đình chỉ và tháo dỡ những công trình đang xây dựng trái phép trên đất dự án, ông Trung đã đưa ra lời giải thích nhẹ nhàng: Đó là do yếu tố lịch sử để lại nên rất khó giải quyết. Đương nhiên, cán bộ chính quyền “tham gia vào yếu tố lịch sử” đó như thế nào thì không thấy ông Phó Chủ tịch phường lý giải.
Còn đối với hộ nhà ông Khoa, một mặt ông Trung cho rằng công trình được xây dựng trên phần đất dự án, nhưng chỉ là xây bờ rào để không cho người khác đổ phế thải vào đó. Mặt khác, ông Trung khẳng định phường vẫn tiến hành đình chỉ thi công…
Để làm rõ thêm sai phạm của gia đình ông Khoa, chúng tôi nêu nội dung Quyết định 924 của Tư lệnh quân chủng không quân, ngày 1/12/1996, về việc phân phối đất để làm nhà ở cho ông Hà Đăng Khoa. Theo quyết định này, ông Khoa chỉ được sử dụng diện tích 62m2; nhưng trên thực tế, diện tích công trình đang được xây dựng là gần 80m2, lớn hơn diện tích đất được giao. Nghe xong, ông Trung ghi nhận phản ánh của phóng viên và khẳng định sẽ cho cán bộ xuống kiểm tra.
Như vậy, việc xây công trình trên đất dự án và chỉ đến khi dư luận bức xúc, phát giác, chính quyền phường Trung Tự mới tiến hành đình chỉ, mới hứa sẽ kiểm tra thông tin sai phạm chưa nắm rõ bao năm nay. Cung cách quản lý của chính quyền phường Trung Tự là một ví dụ cho thấy, thực trạng xây dựng trái phép có một nguyên nhân cơ bản: quản lý không nghiêm. Nếu sự việc “trôi” đi, tồn tại tới khoá lãnh đạo tiếp theo, dễ hiểu là trường hợp xây công trình trái phép của ông Khoa, sẽ được tiếp tục giải thích: Do yếu tố lịch sử nên khó giải quyết?
Nếu công trình nhà ông Khoa cùng nhiều công trình cũ trước đây của người dân sống tại khu vực này tiếp tục tồn tại cho đến khi triển khai dự án, tổ chức đền bù, giải phóng mặt bằng thì những rắc rối phát sinh sẽ thật khó lường. Vì vậy, các cơ quan chức năng ở quận Đống Đa cần xem xét và giải quyết kịp thời để có thể tránh được những vướng mắc trong việc đền bù, giải phóng mặt bằng sau này. Đừng để tiếp tục diễn ra nghịch cảnh xuất phát từ nguyên nhân: “tự ta làm khó cho ta”./.
