Quyết định vi phạm luật và quy chế dân chủ cơ sở
Theo quy hoạch của huyện Đông Anh và TP. Hà Nội, con mương tiêu thoát nước rộng khoảng 4m và 1 lối đi chung rộng 2 m nằm phía sau khu dân cư T1-T2 thôn Đồng Dầu, xã Dục Tú là đất dành riêng cho công trình phúc lợi thuộc quyền quản lý của địa phương. Thế nhưng, đầu năm 2005, Công ty TNHH Thiết bị điện Đông Hưng (Công ty Đông Hưng) tiến hành đóng mốc giới ngay sát tường nhà của các hộ dân khu T1-T2, chiếm luôn cả con mương và lối đi chung. Qua tìm hiểu, người dân Dục Tú mới vỡ lẽ, tại Quyết định 6810/QĐ-UB ngày 15/10/2004 của UBND TP. Hà Nội đã cho Công ty này thuê hơn 20.000 m2 đất tại thôn Đồng Dầu với thời hạn 50 năm (trong đó có mương tiêu nước và lối đi lại của dân tại khu vực T1-T2).
Người dân thôn Đồng Dầu nói chung và những hộ dân ở khu T1-T2 nói riêng, cho rằng: việc làm thiếu công khai, dân chủ minh bạch của TP. Hà Nội đã ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của hơn 70 hộ dân nên họ liên tục khiếu kiện đến các cơ quan có thẩm quyền đề nghị thu hồi lại diện tích hơn 500 m2 đất mương thoát nước và lối đi chung trả lại cho địa phương quản lý. Đề nghị chính đáng, hợp pháp đó của người dân đến nay vẫn chưa được giải quyết. Ông Đỗ Quang Đảng - Trưởng khu phố T1-T2, khẳng định: “Trong quy hoạch thành lập khu dân cư T1-T2 đã duyệt và thực hiện trước đây, thì phía sau dãy nhà dân, rộng 6 m (gồm cả mương và lối đi chung) thuộc đất công cộng do địa phương quản lý. Nay cho công ty tư nhân thuê mà người dân không được biết là bất hợp lý, vi phạm pháp luật và quy hoạch… Đề nghị UBND thành phố sớm kiểm tra thu hồi lại diện tích cho thuê trái pháp luật đó…”.
Một số người dân thôn Đồng Dầu bày tỏ ý kiến: “Từ lâu, người dân đã bức xúc về đất đai ở khu vực này, nhưng Nhà nước lấy đất nông nghiệp, đất phục vụ lợi ích công cộng để cho tư nhân thuê mà không họp dân để cùng bàn bạc thỏa thuận là bất hợp lý. Công ty Đông Hưng hiện không chỉ quản lý hơn 20.000 m2 đất mà đã lấn chiếm lên đến hơn 50.000 m2. Người dân đã kiến nghị, khiếu nại nhiều lần nhưng không được giải quyết…”.
Như vậy, UBND xã Dục Tú, rồi huyện Đông Anh và TP. Hà Nội khi thu hồi đất của dân và đất công cộng cho công ty tư nhân thuê mà không bàn bạc, thỏa thuận với dân là vi phạm quy chế dân chủ cơ sở, vi phạm các quy định của Luật Đất đai năm 2003.
Khiếu kiện của dân là đúng
Việc khiếu nại về mất dân chủ, buông lỏng quản lý đất đai ở Dục Tú không chỉ mới phát sinh, mà trước đó nhân dân ở đây đã nhiều lần thắc mắc về việc, nhiều ngõ đi lại khu vực này đã bị UBND xã cấp bán cho các cá nhân, phá vỡ quy hoạch đô thị nhưng chưa có ai trả lời người dân. Ông Nguyễn Văn Dũng - Chủ tịch UBND xã Dục Tú - thừa nhận: Việc khiếu nại của dân là chính đáng, UBND xã cũng đã nhiều lần tiến hành điều tra, xác minh vụ việc, song lại vượt quá thẩm quyền giải quyết của địa phương. Vì vậy, địa phương đã nhiều lần có văn bản đề nghị huyện và thành phố xem xét thu hồi lại diện tích mương thoát nước và lối đi chung chung nhưng đến nay chưa có kết quả.
Theo các tài liệu hồ sơ vụ việc và qua xác minh thực tế của của chúng tôi thì vụ kiện này đã kéo dài nhiều năm. Chính quyền địa phương cùng các ngành đã có nhiều cuộc họp với dân và Công ty TNHH Đông Hưng để tìm hướng giải quyết, nhưng tất cả đều không thành bởi ông Đào Đức Thanh, Giám đốc Công ty TNHH Đông Hưng, không nhất trí với phương án thu hồi diện tích đất ông đã thuê. Theo ông Thanh, sau khi làm đầy đủ các thủ tục pháp lý và nghĩa vụ với Nhà nước theo Quyết định của UBND thành phố Hà Nội, thì ông có toàn quyền sử dụng, dù đó là mương chung hay lối đi của dân và ông cho rằng, nếu là của chung thì để ông quản lý sẽ tốt hơn là cho dân khu T1-T2 quản lý.
Khó xử lý vì đã trót… vi phạm luật
Với những ý kiến, quan điểm trái ngược nhau và thiếu thiện chí giữa hai bên tranh chấp cùng với sự chậm trễ, thiếu kiên quyết trong giải quyết khiếu nại của UBND huyện Đông Anh và UBND TP. Hà Nội, đã đẩy vụ việc đến mức ngày càng phức tạp (thực tế đã nảy sinh những xô xát, ẩu đả giữa người dân khu T1-T2 với Công ty TNHH thiết bị điện Đông Hưng). Trước tình hình đó, UBND xã và UBND huyện Đông Anh đã có nhiều văn bản đề nghị UBND TP. Hà Nội chỉ đạo cho các ngành chức năng xuống kiểm tra, xem xét và ra quyết định điều chỉnh quyết định 6810/QĐ-UB theo hướng thu hồi diện tích 532m2 đất đang tranh chấp (nêu trên) giao cho UBND xã Dục Tú quản lý, sử dụng vào mục đích công cộng”. Ngày 31/3/2006, Ban Tuyên giáo thành ủy Hà Nội đã có công văn số 229 gửi Chủ tịch UBND TP. Hà Nội về những việc nổi cộm, bức xúc liên quan tới đời sống dân sinh tồn đọng, kéo dài và coi đây là một trong những vụ việc nổi cộm cần tập trung giải quyết. Công văn cũng đưa ra kiến nghị phải sớm thu hồi diện tích mương nước và lối đi chung của dân mà UBND TP “đã lỡ” cho Công ty Đông Hưng thuê, giao lại cho xã Dục Tú quản lý vì mục đích chung… Vậy nhưng, không hiểu sao vụ việc vẫn chưa được UBND TP Hà Nội giải quyết? Vì sao có sự chậm trễ này? Phải chăng, do trước đây, UBND TP Hà Nội đã thiếu công khai, dân chủ và quan liêu trong việc ban hành quyết định cho Công ty Đông Hưng thuê cả đất phục vụ lợi ích công cộng, mà không cần tới quy định của Luật Đất đai nên bây giờ khó xứ lý?
Theo chúng tôi, dù bất kỳ lý do gì, thì UBND TP. Hà Nội cũng cần sớm giải quyết dứt điểm việc khiếu nại của nhân dân thôn Đồng Dầu. Đồng thời, tiến hành đo đạc lại diện tích đất thực tế mà Công ty Đông Hưng đang quản lý, sử dụng. Bởi theo các tài liệu mà nhân dân Đồng Dầu cung cấp, thì Công ty Đông Hưng đang quản lý sử dụng hơn 25.000m2 đất, trong khi đó, quyết định của UBND TP. Hà Nội chỉ cho công ty này thuê hơn 20.000 m2, như vậy vừa giải quyết dứt điểm việc khiếu nại kéo dài của người dân, vừa đảm bảo triển khai nhanh dự án của Công ty TNHH Thiết bị điện Đông Hưng./.
Điều tra của Nguyễn Sỹ Lý