Ở đây, người phụ nữ có quyền quyết định trong mọi vấn đề và những đứa trẻ chưa bao giờ có tên cha trên giấy tờ tùy thân. Phong tục này đã có từ hơn 1.500 năm qua.
Bộ tộc Mosuo - gồm khoảng 15.000 người - sống quanh hồ Lugu ở khu vực nằm giữa tỉnh Vân Nam và Tứ Xuyên. Nơi đây, tất cả các quyết định thuộc về những người phụ nữ - những người không chỉ nắm giữ quyền lực kinh tế gia đình, mà còn có khả năng dung hoà các mâu thuẫn với các làng bên cạnh. Tài sản và quyền hành trong gia đình chỉ được truyền cho con gái.
Sau khi bước vào tuổi 18, phụ nữ Mosuo được phép đưa đàn ông về phòng ngủ mỗi tối và các chàng phải ra về vào buổi sáng hôm sau. Báo chí phương Tây gọi kiểu quan hệ này là "hôn nhân một đêm". Họ có thể sinh con sau những lần quan hệ tình dục, song chẳng một người đàn ông nào được trở thành cha của những đứa trẻ mà họ sinh ra.
Khác với những nền văn hoá khác, người Mosuo không coi hôn nhân là nền tảng đời sống xã hội. Bất kỳ ai có quan hệ huyết thống với người mẹ đều thuộc về cùng một gia đình. Họ và con cái sống trong những ngôi nhà gồm nhiều thế hệ, song những đứa trẻ ấy không có cha trên tất cả giấy tờ tùy thân. “Đó là một xã hội không có đám cưới trong suốt hàng nghìn năm qua, song các bà mẹ vẫn thành công trong việc nuôi dạy con cái như mọi xã hội bình thường khác”, Stephanie Coontz, một giáo sư chuyên nghiên cứu về gia đình của Đại học Evergreen (Mỹ) cho hay.
Người bố đóng vai trò thứ yếu và chỉ có quyền hành rất hạn chế đối với lũ trẻ. “Trẻ con của bộ tộc Mosuo sống cùng vài người chú hoặc bác. Những người đàn ông này cùng đảm nhiệm vai trò của người cha trong gia đình gồm nhiều thế hệ”, John Lombard, Giám đốc Hiệp hội Phát triển văn hóa Mosuo cho biết.
Theo Lombard, tập quán kỳ lạ của người Mosou rất có ý nghĩa về mặt di truyền. “Khi vợ hoặc người tình có thai, nhiều người đàn ông không dám chắc chắn tuyệt đối rằng đứa trẻ thực sự là con của họ. Nhưng nếu chị gái hoặc em gái của họ có con, họ có thể tin chắc rằng đứa trẻ cùng huyết thống với họ”, ông giải thích.
Sự giàu có của người đàn ông không phải là lợi thế trong việc tìm kiếm bạn đời. Cho đến ngày nay, xã hội Mosuo vẫn tồn tại cùng với quan điểm rằng tài sản và quyền lực không có chút ảnh hưởng gì đến việc chọn lựa vợ chồng. Sự sống chung của đàn ông và đàn bà không có liên quan gì đến sự phân chia truyền thống về nghĩa vụ gia đình.
Mặc dù các nhà thổ dành cho khách du lịch xuất hiện tại nhiều làng của người Mosuo, song phần lớn nhân viên tới từ nơi khác. Người Mosuo coi đó là sự sỉ nhục đối với họ. “Đôi khi giới truyền thông đưa tin rằng phụ nữ Mosuo có thể ngủ với tất cả đàn ông không cùng huyết thống trong cộng đồng, miễn là họ có đủ thời gian. Sự hiểu lầm ấy khiến họ tức giận”, nhà sản xuất phim Xiaoli Zhou, người từng làm một bộ phim tài liệu về bộ tộc Mosuo vào năm 2006, giải thích.
Theo Zhou, trên thực tế phụ nữ Mosuo không thay đổi người tình quá thường xuyên. Họ cũng hiếm khi quan hệ với hai người đàn ông trở lên cùng lúc. “Nhiều phụ nữ nói với tôi rằng họ chỉ có một hoặc hai người tình trong suốt cuộc đời”, Zhou kể.
Trên thực tế, người Mosuo coi gia đình là thứ quan trọng hơn mọi mối quan hệ khác. Lombard cho biết, những gia đình mở rộng của họ - gồm nhiều thế hệ chung sống dưới một mái nhà - có cuộc sống tình cảm cực kỳ ổn định. Do không có hôn nhân nên người Mosuo không có khái niệm "ly dị" hay "ly thân".
Brent Huffman, người cũng tham gia sản xuất bộ phim tài liệu The Women's Kingdom, cho rằng: “Xã hội Mosuo khiến chúng ta đặt câu hỏi: Liệu trẻ con có nhất thiết phải có cha hay không? Điều ấy thật khó tưởng tượng trong xã hội phương Tây, song ở đây nó đã tồn tại từ rất lâu rồi”./.
