Xây dựng nông thôn mới ở Lâm Đồng liệu có bền vững?

Do phần lớn dân cư sống bằng nghề nông nghiệp, quy mô sản xuất nhỏ lẻ... là những nỗi lo khó có thể duy trì sự phát triển bền vững theo mục tiêu chung  

Là một trong 11 xã được chọn thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới trong cả nước, qua hơn 2 năm, bộ mặt nông thôn của xã Tân Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng đã có sự đổi lớn, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được cải thiện hơn. Tuy nhiên, do phần lớn dân cư sống bằng nghề nông nghiệp, quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, đầu ra sản phẩm bấp bênh... là những nỗi lo lớn khiến Tân Hội khó có thể duy trì sự phát triển bền vững theo mục tiêu chung đã đề ra.

Qua 2 năm triển khai chương trình thí điểm xây dựng mô hình nông thôn mới, bộ mặt của xã Tân Hội, huyện Đức Trọng (Lâm Đồng) đã thật sự có nhiều khởi sắc. Với tổng vốn đầu tư trên 73 tỷ đồng, trong đó nhân dân đóng góp gần 20 tỷ đồng bằng tiền mặt, công lao động và đất đai để triển khai xây dựng hạ tầng cơ sở. Nhờ đó, trường học, trạm y tế, cơ quan công sở của tân Hội đã được đầu tư khang trang, nhiều tuyến đường liên thôn giờ đã được bê tông hóa, giao thông đi lại thuận tiện, bước đầu hình thành nên diện mạo của một xã nông thôn mới, cơ bản đáp ứng lợi ích thiết thực cho nhu cầu sinh hoạt đời sống và sản xuất kinh doanh của người dân trên địa bàn.

Ông Hoàng Văn Nam, thôn trưởng thôn Tân Lập, xã Tân Hội cho biết: “Qua 2 năm thực hiện mô hình nông thôn mới bộ mặt nông thôn được phát triển khởi sắc, ví dụ đường được đi làm thuận tiện, nhân dân cũng tự đầu tư cơ sở hạ tầng của mình như nhà cửa, hàng rào, sân…”.

Theo đánh giá chung, giá trị sản xuất bình quân của Tân Hội hiện đã đạt 96 triệu đồng/ha/năm, tăng 25% so với năm 2009; tỷ lệ hộ nghèo đã giảm đáng kể từ 5,8% xuống còn 3,3%. Tuy nhiên, theo nông dân Võ Thái Hiệp, ở thôn Tân Trung, xã Tân Hội, rõ ràng đời sống kinh tế của người dân đã có sự chuyển biến tích cực nhưng số hộ gia đình làm ăn khá vẫn không nhiều. Việc tổ chức sản xuất của đại bộ phận nông dân vẫn còn mang tính nhỏ lẻ, manh múm và đối mặt với nhiều rủi ro vì đầu ra sản phẩm rất bấp bênh, phó mặt cho các thương lái định đoạt. Thiếu vốn đầu tư sản xuất là nguyên nhân chính khiến người nông dân không thể bứt phá đi lên. “Mong Nhà nước quan tâm hơn nữa về vốn, cho vay một cách ưu đãi để người nông dân có điều kiện để phát triển quy mô lớn hơn. Hiện giờ người nông dân đang khó khăn là muốn đầu tư lớn hơn nhưng không có vốn”Ông Võ Thái Hiệp nói.

Theo đánh giá của chính quyền xã Tân Hội, đến thời điểm này, xã đã hoàn thành 14/19 tiêu chí so với bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Mục tiêu đặt ra là đến cuối năm nay, sẽ hoàn thành cơ bản 18/19 tiêu chí. Tuy nhiên, ngay cả khi ấy, kinh tế-xã hội của địa phương vẫn khó có sự thay đổi về chất. 16 mô hình sản xuất rau, hoa theo hướng nông nghiệp công nghệ cao, 64 mô hình trồng nấm mèo và chuối La Ba, 12 trang trại chăn nuôi heo, gà và một số mô trồng dâu nuôi tằm, nuôi ếch, baba và chim bồ câu, là những gì nổi bật nhất ở xã có 2.400 hộ dân này. Đại bộ phận nông dân còn lại vẫn sản xuất như trước đây: nhỏ lẻ, manh mún. Còn khâu đầu ra thì sản xuất nông hộ hay các trang trại trồng nấm, chuối đặc sản, trồng rau-hoa, đều chịu mức rủi ro giống nhau, vì vẫn hoàn toàn do các thương lái định đoạt.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Chủ tịch UBND xã, Trưởng Ban quản lý xây dựng nông thôn mới xã Tân Hội, cho biết: “Đây là nỗi băn khoăn của chính quyền địa phương, bởi trong quá trình xây dựng nông thôn mới chỉ có người dân và chính quyền thôi là chưa đủ mà phải có sự liên kết 4 nhà. Nhưng việc này ngoài tầm của địa phương, đề nghị các cấp, cách ngành ở trên phải có những cái cơ chế mở như thế nào đó để cho các doanh nghiệp, các nhà đầu tư về với địa phương, để giữa nhà đầu tư, nông dân, nhà khoa học và nhà nước có chỗ gặp nhau, cùng hỗ trợ nhân dân sản xuất làm ra sản phẩm và có kế hoạch để tiêu thụ sản phẩm. Bởi nếu không làm được điều đó, chúng ta chỉ giải quyết được một phần nào, còn để có tính bền vững mà không tính toán tầm dài hạn sẽ rất khó”.

Xã Tân Hội đang phấn đấu hoàn thành 4 tiêu chí: chất lượng giáo dục, cơ sở vật chất văn hóa, môi trường và thủy lợi vào cuối năm nay. Với tiêu chí về cơ cấu lao động là không thể đạt được, nguyên nhân được cho là không phù hợp với điều kiện thức tế của địa phương.

Như vậy, Tân Hội sẽ hoàn thành 18/19 tiêu chí, nhưng nỗi lo về manh mún, nhỏ lẻ, thiếu bền vững vẫn còn nguyên đó. Và một nông thôn mới mà xã Tân Hội, huyện Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng hướng đến không phải là một nông thôn như vậy. Và để xây dựng được một nông thôn mới đích thực, thì phải có sự vận động tích cực từ  cả hai phía, đó là “Các ngành cấp trên phải có cơ chế” cho 4 nhà gặp nhau và cùng hợp tác, như lời ông Trần Trọng Tuyên. Đồng thời, bản thân chính quyền, người dân Tân Hội phải chủ động hơn tìm đến 2 nhà còn lại, để tìm lối đi cho nền sản xuất của địa phương mình./.

 


Quang Sáng