Nhọc nhằn lao động mưu sinh / Việt Nam có thể áp dụng các biện pháp tự vệ thương mại
Vài năm trước, khu vực thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng tấp nập công nhân mỗi khi tan tầm. Nhưng thời gian gần đây, số công nhân giảm tới hơn một nửa. Cảnh ồn ã, nhộn nhịp không còn như trước.
Tại xã Hồng Thái, huyện An Dương, các doanh nghiệp sản xuất giày da trước đây thu hút khoảng 6.000 lao động, thì nay chỉ còn khoảng 3.000 lao động.
Tuy bị ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, nhưng nhiều công nhân biết thông cảm với chủ doanh nghiệp. Mặt khác họ cũng chẳng biết làm gì nếu không bám vào doanh nghiệp. Chị Đinh Thị Gấm, công nhân Công ty giày da Châu Giang (đóng tại quận Lê Chân, Hải Phòng) cho biết: “Tôi có nghe qua đài, báo tin tức về việc bị áp thuế chống bán phá giá, chúng tôi cũng hiểu rằng đây là khó khăn chung...”
Ngay từ năm 2006, tập thể công nhân ngành da giày Hải Phòng đã viết một lá đơn có chữ ký tập thể của 2.000 công nhân, và được đệ trình trong phiên điều trần của Hội đồng châu Âu (EC) về vụ kiện chống bán phá giá tại Brussels (Bỉ). Nội dung là đơn khẩn thiết đề nghị EC xem xét lại quyết định áp thuế chống bán phái giá thật thấu tình, đạt lý. Nhưng mong mỏi đó đã bị EC bác bỏ, thậm chí làm ngơ.
Theo ông Đào Quang Thành, Trưởng phòng Tổ chức, Hành chính, Chủ tịch Công đoàn Công ty Châu Giang, sản lượng giày da của Công ty giảm gần 1/2 so với mấy năm trước. Do vậy Công ty phải tìm đủ mọi cách để tồn tại, giữ công nhân và chấp nhận lợi nhuận ở mức thấp nhất: “Chúng tôi phải xây dựng cơ sở vật chất tốt hơn để đối tác biết rằng chúng tôi ổn định để đặt đơn hàng. Ví dụ, nâng cấp chất lượng, đảm bảo quy trình sản xuất, rồi yêu cầu công nhân mua bảo hiểm đầy đủ...”
Ông Hoàng Duy Đỉnh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng cho biết, Liên đoàn lao động Hải Phòng rất bất bình trước quyết định của EC về áp thuế chống bán phá giá một lần nữa đối với mặt hàng giày mũ da của Việt Nam. Trước thực tế đó, Liên đoàn đã có những biện pháp hỗ trợ tích cực nhằm động viên doanh nghiệp và người lao động cố gắng tìm cách vươn lên để vượt qua khó khăn này.
Ông Hoàng Duy Đỉnh nói: “Chúng tôi đã yêu cầu công đoàn ngành và công đoàn các doanh nghiệp gặp gỡ, trao đổi, động viên công nhân, tuyên truyền rõ để họ thấy khó khăn và cảm thông với doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng cố gắng duy trì việc làm cũng như thu nhập cho người lao động, dù ở mức thấp...”
Thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương là hai địa phương có nhiều doanh nghiệp sản xuất giày da nhất khu vực phía Nam. Theo bà Trương Thúy Liên, Giám đốc Công ty TNHH Giày Liên Phát (tại Bình Dương), để đối phó thách thức này doanh nghiệp đã tìm cách thay đổi thị trường. Trước đây xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU), nay doanh nghiệp tìm cách chuyển sang thị trường Nhật hoặc Mỹ để tiếp tục hoạt động.
Còn ông Khương Mạnh Tân, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty TNHH Tân Thành (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: Công ty phải đàm phán với đối tác để cùng chia sẻ khó khăn; chấp nhận giảm lợi nhuận, khấu hao dài hơn, và cố gắng không để người lao động bỏ việc quá nhiều, đồng thời giữ những khách hàng truyền thống.
Hiệp hội Da giày thành phố Hồ Chí Minh hiện có 140 thành viên, với 200.000 lao động. Năm 2009, các doanh nghiệp da giày tại thành phố đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 4,5 tỷ USD, giảm 15% so với dự kiến. Nguyên nhân là do suy thoái kinh tế toàn cầu và sự khắt khe của rào cản kỹ thuật, hàng rào thuế quan của các nước EU. Ông Vũ Chầm, Chủ tịch Hội Da giày thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việc EC tiếp tục áp thuế chống bán phá giá đối với giày da nhập khẩu từ Việt Nam, đã ảnh hưởng rất lớn đến các doanh nghiệp sản xuất trong nước nói chung, các doanh nghiệp ở thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Do vậy, ngoài việc thay đổi thị trường xuất khẩu, thì các doanh nghiệp cũng hướng mạnh vào thị trường trong nước.
Ông Vũ Chầm cho biết: “Chúng tôi nghĩ rằng các doanh nghiệp da giày sẽ gặp nhiều khó khăn, vừa phải đối mặt với suy thoái kinh tế, vừa phải đối mặt với thuế chống phá giá của EC. Nhiều doanh nghiệp khó khăn, có thể phải phá sản. Nhưng tôi tin là các doanh nghiệp sẽ cố gắng tìm hướng đi mới, tìm thị trường mới hoặc quay về thị trường trong nước với 80 triệu dân để gây dựng thương hiệu và phát triển”.
Bộ Công thương cho biết, kim ngạch và thị phần xuất khẩu của Việt Nam giảm sút đáng kể. Chỉ tính riêng 9 tháng đầu năm 2009, tổng kim ngạch giày dép xuất khẩu của Việt Nam vào EU ước đạt 1,6 tỷ USD, giảm 11,2% so với cùng kỳ năm 2008. Theo các chuyên gia thương mại quốc tế, việc áp thuế chống bán phá giá một cách vô lý của Hội đồng châu Âu (EC) không thể kéo dài, vì nó đi ngược lại với mục đích tự do thương mại mà EU cũng như các nước thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới cam kết và thực hiện./.