Để cứu ngành nuôi và chế biến cá tra, VASEP đang đề xuất mua tạm trữ 100.000 tấn, với lãi suất thực hiện là 0%.
Vốn không có…
Theo ông Trương Đình Hòe - Tổng Thư ký VASEP cho biết, giá cá tra gần như đang ở mức đáy nhưng doanh nghiệp không có tiền mua. Chính vì vậy, VASEP đang đề xuất Chính phủ một chương trình thu mua tạm trữ 100.000 tấn cá tra trong dân. Trong đó, những doanh nghiệp tham gia thu mua sẽ được hỗ trợ lãi suất 0% trong vòng 4 tháng và mức giá thu mua tối thiểu phải là 24.000 đồng/kg bởi giá thành hiện nay đã là 22.000 – 23.000 đồng/kg.
Hiện ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) giá cá tra đã giảm xuống tới mức thấp nhất từ trước đến nay, 18.000 đồng/kg, có nơi còn có 15.000 đồng/kg trong khi người dân đang bắt đầu bước vào vụ thu hoạch mới. Theo đánh giá của VASEP, ước tính vụ cá năm nay toàn vùng ĐBSCL sẽ thu hoạch khoảng 200.000 tấn cá tra.
…Thị trường bị thu hẹp
Ông Hòe cũng cảnh báo, sau vấn đề về vốn, các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam cũng đang đối mặt với tình hình xuất khẩu rất khó khăn, thị trường bị thu hẹp, giá giảm.
Theo ông Hòe, nguyên nhân là thị trường xuất khẩu hiện nay gặp rất nhiều khó khăn, các khách hàng lớn đều trong tình trạng chờ đợi giá cả ổn định chứ không mua hàng tạm trữ như trước đây.
VASEP cho rằng, năm 2012 là năm khó khăn nhất từ trước đến nay của ngành xuất khẩu cá tra, khi thị trường lớn nhất là EU đã giảm tới 12% trong năm tháng đầu năm nay. Hiện tại các doanh nghiệp Việt Nam chào bán vào thị trường này hầu như không nhận được trả lời từ các nhà nhập khẩu. Giá xuất khẩu cá tra liên tục giảm, kéo theo giá trong nước cũng xuống kỷ lục, dưới 20.000 đồng/kg.
Trong khối EU, Đức là thị trường có mức giảm nhập khẩu cá tra mạnh nhất từ Việt Nam, giảm tới 25%.
Từ khoảng 5 năm nay, giá trị XK cá tra sang Đức đều đạt trên 65 triệu USD/năm. Đây cũng là loài thủy sản chiếm vị trí thứ 5 trong số các mặt hàng thủy sản được yêu thích ở Đức vì các ưu thế cơ bản là hương vị trung tính, dễ chế biến và giá thấp hơn so với nhiều mặt hàng thủy sản khác.
Chỉ tính 4 tháng đầu năm 2012, xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Đức giảm 41,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 18,556 triệu USD.
XK cá tra Việt Nam sang Đức sụt giảm là do giá XK tăng cao trong khi giá cá minh thái Alaska lại có xu hướng hạ nên người tiêu dùng chuyển sang tiêu thụ cá minh thái. Thực tế, nền kinh tế Đức vẫn chưa phục hồi, vì vậy người tiêu dùng sẽ lựa chọn những thực phẩm cùng loại nhưng có giá thấp hơn. Mặc dù thị phần bị thu hẹp đôi chút nhưng cá tra vẫn giữ được chỗ đứng nhất định trên thị trường Đức, đặc biệt trong thời buổi khủng hoảng tài chính đang tràn lan khắp Châu Âu, không ngoại trừ nước Đức.
Tuy nhiên cũng phải nhìn nhận thực tế, bên cạnh khó khăn do khủng hoảng tài chính châu Âu, thị trường EU giảm một phần còn do chính các doanh nghiệp Việt Nam đã liên tục bán phá giá lẫn nhau khiến các nhà nhập khẩu lo ngại không dám ký tiếp vì sợ lỗ nữa.
VASEP cho rằng, giá sàn vẫn là một giải pháp có thể khống chế được việc các doanh nghiệp bán phá giá. Nhưng năm nay hiệp hội đang nghiên cứu cách làm quyết liệt và hiệu quả hơn, trong đó phải có sự tham gia của Nhà nước. Cụ thể, sẽ không còn 2 mức giá sàn cho cá tra thịt trắng và cá thịt vàng nữa, mà để dễ quản lý sẽ chỉ thống nhất còn một mức chung là 2,7 – 2,8 USD/kg. Nếu doanh nghiệp nào bán dưới mức giá này sẽ bị phạt 40 cent/kg,.
Thị trường Trung Đông cũng chỉ còn các nhà nhập khẩu lớn duy trì sức mua, còn các doanh nghiệp nhỏ, lẻ đã cắt hết.
Còn ở thị trường Mỹ mặc dù có sự tăng trưởng nhưng 18 doanh nghiệp bán hàng qua đây là theo kiểu hàng gửi, bán được hay không tùy thuộc vào mấy tháng sau. Những ngày gần đây xuất hiện tình trạng là doanh nghiệp chào hàng khắp nơi nhưng các nhà nhập khẩu đều không hồi đáp. Điều đó cho thấy thực trạng thị trường sức mua đang không tốt.
Dù tính chung cả 5 tháng đầu năm 2012, xuất khẩu cá tra sang Mỹ vẫn tăng trưởng dương nhưng mức tăng thấp hơn so với cùng kỳ năm 2011. Số liệu của Hải quan Việt Nam cho thấy, giá trị xuất khẩu cá tra sang Mỹ 5 tháng đầu năm nay đạt 146,1 triệu USD, tăng gần 40%, nhưng thấp hơn so với mức tăng 98% của cùng kỳ năm ngoái.
Giá xuất khẩu cá tra sang thị trường này đang có xu hướng giảm, một phần nguyên nhân do xu hướng giảm giá chung của một số loài cá nước ngọt. Hiện nay chỉ có hơn một nửa người tiêu dùng Mỹ vẫn duy trì được mức tiêu thụ thủy sản tương đương với giai đoạn trước suy thoái kinh tế./.
