Phó Chủ tịch nước trăn trở về tồn tại trong giáo dục

VOV.VN - Phó Chủ tịch nước chỉ ra nhiều vấn đề còn tồn tại trong giáo dục đào tạo và gợi mở những giải pháp để tháo gỡ...

Chia sẻ nhiều trăn trở đối với ngành giáo dục nước nhà tại Hội nghị bàn tròn về đổi mới giáo dục do MTTQ Việt Nam tổ chức, GS.TS Nguyễn Thị Doan, Phó Chủ tịch nước đặc biệt quan tâm đến vấn đề đào tạo nhân cách, đạo đức con người cho học sinh.

Đào tạo nhân cách ngay từ bậc tiểu học

Phó Chủ tịch nước cho rằng, trước khi đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn tốt thì phải đào tạo ra những con người có nhân cách. Chính nhân cách con người sẽ chi phối toàn bộ quá trình sau này của họ “Nhân cách của con người Việt Nam hình thành từ chính bậc tiểu học. Chúng tôi đã đi khảo sát vấn đề đạo đức trong nhà trường và kết quả thu được là việc đào tạo giáo dục đạo đức cho học sinh không được coi trọng. Ngay môn học đạo đức công dân cũng bị coi nhẹ vì cho rằng đây không phải là môn thi cử”.

GS.TS Nguyễn Thị Doan, Phó Chủ tịch nước

“Bậc tiểu học là nơi hình thành nhân cách, phải tập trung dạy người cùng với dạy chữ. Khẩu hiệu “Tiên học lễ - Hậu học văn” là để dậy người. Việc bấy lâu nay nhiều nhà trường thay bằng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực, mỗi thấy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức sáng tạo”, cái này rất hay, tôi hoan nghênh nhưng việc “Tiên học lễ - Hậu học văn” thì không thể thay đổi được, nên phải giữ lại điều này ở bậc tiểu học”- Phó Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Theo Phó Chủ tịch nước, trong thời gian qua, Bộ Giáo dục Đào tạo cũng đã có nhiều cố gắng trong việc giảng dạy đạo đức, cải thiện những tồn tại trong thực tế, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề bức xúc. Như vậy, “sản phẩm” đào tạo phải thay đổi, giáo dục đào tạo phải thay đổi. Các bậc học phải tìm ra khiếm khuyết ở chỗ nào để tìm cách khắc phục, phải chỉ thẳng ra chứ không thể nói chung chung.

Đa số sinh viên ra trường không làm được việc

Phó Chủ tịch cũng trăn trở việc hiện nay, đa số sinh viên ra trường không làm được việc, đào tạo rất tốn kém. Vậy rõ ràng cần phải thay đổi “sản phẩm” đào tạo là tạo ra những con người có đức, ra trường là phải biết làm việc ngay.

“Tôi nhất trí với các Giáo sư là chúng ta phải xuất phát từ mục tiêu của mỗi cấp học để có phương pháp đào tạo cho đúng. Phương pháp dạy môn Giáo dục công dân hiện nay cũng chỉ mới là độc thoại, tuần này 1 tiết nói về vấn đề này, tuần sau 1 tiết lại vẫn bài hôm trước. Mặc dù nhiều nhà trường cũng có cố gắng, nhưng cách sắp xếp tiết học, bố trí giáo viên hiện nay rõ ràng không hiệu quả. Chính vì vậy phương pháp đào tạo, giảng dạy phải thay đổi. Nếu chúng ta cứ độc thoại, không có phòng thí nghiệm, không có môi trường, không có các cuộc đi thực tế… thì sẽ tạo ra mẫu người như hiện nay. Ngay các cháu ở bậc tiểu học cũng không muốn ngồi mãi một chỗ, học mà chơi, chơi mà học. Ngay cả bậc giáo dục Đại học hiện nay cũng có nhiều trường, giáo viên đứng lớp chỉ biết độc thoại nhiều vì nhiều thầy không biết dùng máy vi tính, không thành thạo các thao tác trên máy… Dạy như thế thì làm sao mà đổi mới giáo dục được”- Phó Chủ tịch nước trăn trở.

Còn đối với các trường dạy nghề hiện nay, theo Phó Chủ tịch nước “thử hỏi rằng có bao nhiêu trường được trang bị máy móc hiện đại, phù hợp với tình hình thực tế, nghề ra nghề, trường ra trường, lớp ra lớp. Ngay như việc quản lý các trường này cũng đang gặp khó vì nhà trường có thứ gì thì dạy cho học sinh thứ đó, chứ không có sự nghiên cứu, mày mò mang tính khoa học. Đã đến lúc chúng ta phải rà soát lại thật cụ thể từng lĩnh vực, phù hợp với từng lứa tuổi, từng ngành nghề”.

Việc giảng dạy đã thực sự vì chất lượng giáo dục?

Phó Chủ tịch nước cũng nêu thực trạng nội dung giảng dạy hiện nay còn quá nhiều, đôi khi đưa vào giảng dạy những nội dung không cần thiết “Điều này là một thực tế khi tôi còn là Hiệu trưởng trường Đại học Thương mại, tôi đã rất khó khăn trong trong việc sắp xếp môn học. Chẳng hạn có môn học không cần dạy cho sinh viên, nhưng vì nhà trường có đội ngũ các thầy dạy môn học này nên phải sắp xếp để họ được giảng dạy. Bản thân tôi cũng thấy có lỗi khi thực hiện việc này. Và nhiều trường vẫn có tình trạng này nhưng không biết giải quyết như thế nào. Làm như vậy là vì “miếng cơm manh áo” của người thầy, chứ không phải vì chất lượng giáo dục, vì học sinh. Nhưng để xử lý việc này cũng rất khó, phải cần có cơ chế của Nhà nước trong việc sắp xếp lại đội ngũ người thầy”.

Phó Chủ tịch nước cũng chia sẻ nhiều trăn trở trong việc đánh giá chất lượng đào tạo hiện nay. Chất lượng là tổng hòa các yếu tố từ nhân cách, đạo đức cho đến chuyên môn. Nhưng bây giờ có hiện tượng học sinh học 12 năm nhưng chỉ thi 5-6 môn là đánh giá học lực tốt hay không tốt, hoặc ở bậc Đại học, Cao đẳng, đầu vào quá khắt khe, nhưng đầu ra lại quá lỏng. Mà theo Phó Chủ tịch nước “Hiện, chúng ta đẩy ra thị trường, đẩy ra xã hội một loạt “sản phẩm” không đạt chất lượng. Chính việc buông lỏng ở khâu quản lý, ở khâu thi cử, kể cả buông lỏng chất lượng người thầy đã gây ra hệ lụy đó”.

Phó Chủ tịch nước: "Thi tốt nghiệp và thi Đại học cách nhau gần quá, gây khổ cực cho người học, cho nhà trường, cho gia đình, cho địa phương"

Nên bỏ kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học?

“Bây giờ chúng ta phải tập trung đánh giá những khâu như vậy. Tôi mạnh dạn đề nghị với Bộ GD &ĐT nên xem xét bỏ kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học. Tôi sợ nếu chúng ta cứ làm thế này thì có nhiều trường đỗ đến 95%, 96% thậm chí là 100%. Được duy nhất 1 năm khi chúng ta thắt chặt trong thi cử thì có trường chỉ đỗ 14%, có trường 20%, có lớp đỗ 0%. Nếu thặt chặt mãi thì có làm được không? Nhưng nếu thặt chặt được thì ta phải thắt chặt cả khâu giảng dạy, khâu quản lý. Nếu không quản lý được thì phải tổ chức thi. Tôi nghiên cứu thấy thi tốt nghiệp và thi Đại học cách nhau gần quá, gây khổ cực cho người học, cho nhà trường, cho gia đình, cho địa phương”.

Phó Chủ tịch nước cho rằng, đã đến lúc phải xây dựng tiêu chí, chuẩn đánh giá cho rõ ràng cụ thể về chất lượng đào tạo, không nói chung chung. “Bộ GD-ĐT trong thời gian vừa qua cũng có nhiều cố gắng nhưng ở đây là một quá trình tồn đọng 20-25 năm nay. Nên chúng ta phải đặt lên bàn để tháo gỡ. Phải có chỉ tiêu, chất lượng, bộ tiêu chí để đánh giá”.

Về cơ chế chính sách cho giáo dục, Phó Chủ tịch nước đề nghị Bộ GD-ĐT phải có tổng kết kỹ về hiệu quả của các trường tư thục và dân lập trong thời gian vừa qua để có cách nhìn đúng đắn, để có chế độ và cơ chế phù hợp, động viên được hệ thống này.

Phó Chủ tịch nước cũng trăn trở về vấn đề chính sách đối với nhà giáo,  bởi nói về chất lượng giáo dục đào tạo trước tiên phải nói đến chất lượng của đội ngũ thầy giáo. Đội ngũ thầy giáo như hiện nay có sự chênh lệch giữa những người day Toán, Lý, Hóa, Sinh với những người dạy các môn xã hội. “Vậy cần phải nghiên cứu chính sách chung đối với thầy giáo như thế nào cho phù hợp ngoài chính sách Bộ GD-ĐT đưa ra, kể cả chế độ đào tạo bồi dưỡng”.

Phó Chủ tịch nước cũng nêu ra một vấn đề không thuộc hệ thống giáo dục đào tạo nhưng có tác động lớn đến hệ thống giáo dục, đó là cách tuyển dụng vào các cơ quan Nhà nước. Hiện nay chúng ta hơi nặng về bằng cấp, chưa coi trọng khả năng thực tiễn hoặc khả năng thuyết trình… Vì cách tuyển dụng như vậy đã tác động trở lại đối với người học “Vấn đề giáo dục đào tạo sống cùng với từng gia đình, từng con người và một mình Bộ GD-ĐT không làm được mà phải có sự chung tay góp sức của toàn xã hội, trong đó có từng gia đình”- Phó Chủ tịch nước nói./.

Minh Hòa/VOV online (ghi)

 

Danh sách ý kiến

Sắp xếp theo:
  • thu
    Cháu đã đọc và rất cảm thông với những trăn trở của Phó Chủ Tịch. Bác nói rất đúng và hoàn toàn chính xác. Nhưng trước khi chất lượng "sản phẩm" cháu mong bác hãy đọc các ý kiến của các giáo viên và nguyện vọng của họ. Cháu cam đoan rằng khi người giáo viên được quan tâm và an tâm thì họ sẽ có trách nhiệm với "sảm phẩm" mình làm ra. Nếu bác muốn, cháu sẵn sàng làm người thống kê, thu thập ý kiến của các giáo viên trong huyện cháu, tỉnh cháu gửi đến bác.
  • Nguyễn Thị Thanh Bình
    Tôi đồng ý với những trăn trở của phó chủ tich nước. Giáo dục là nền tảng phát triển của quốc gia. Thế nhưng hệ thống giáo dục nước ta đang tồn tại những bất cập đáng lo ngại.
    1. Vấn đề lương của giáo viên không đáp ứng được nhu cầu cuộc sống khiến tình trạng dạy thêm học thêm vẫn tràn lan.Giáo viên không có thời gian suy nghĩ đổi mới sáng tạo phương pháp giảng dạy. Học sinh hiện nay phải học quá nhiều, các em không có thời gian để vui chơi, học tập tư duy một cách thoải mái.
    2. Không ít giáo viên, giảng viên coi trọng đồng tiền, làm những việc gian dối nhằm làm giàu bằng bất cứ giá nào. Thiết nghĩ người nhà giáo không có cái tâm thì làm sao dạy dỗ được học sinh, sinh viên.
    3. Tình trạng coi trọng bằng cấp và thành tích thật đáng báo động.
    ...
    Làm thế nào để có nhữn bước tiến trong ngành giáo dục?
    Thay đổi mức luơng , mức phụ cấp cho các giáo viên, giảng viên.
    Giảm tại nội dung sách giáo khoa. Có thể tham khảo nội dung SGK ở các nước tiên tiến.
    Đối với các bậc học sau phổ thông nên giao toàn quyền về quyết định chương trình học và nhân sự cho các trường đại học. Nhà nước chỉ nên đặt ra chỉ tiêu nhiệm vụ với từng trường. Kể hoạch hoạt động giao toàn quyền cho nhà trường.
    Nên học hỏi kinh nghiệm giáo dục của các nước phát triển. Tổ chức tập huấn trao đổi giáo viên, giảng viên giữa các trường trong và ngoài nước
    Là một người mới mới đi học xa xứ về tôi rất mong muốn nhà nước ta có những quyết định sáng suốt đối với ngành giáo dục!!!
  • võ mạnh cường
    đổi mới giáo dục là một quá trình lớn và nhiều khó khăn, đê thay đổi tốt thì theo con nghĩ nên tổ chức một chương trình bồi dưỡng thay đổi giáo dục có quy mô trên toàn quốc, và bắt buộc phải thực hiện hàng năm. Ban đầu không lớn nhưng hình thành tâm lý cho giáo viên về việc đổi mới giáo dục, sau khi thay đổi được giáo viên, thì học sinh sẽ được các giáo viên truyền đạt lại các kiến thức theo quy trình đổi mới ta sẽ bắt đầu lấy học sinh làm trung tâm, tổ chức các chương trình làm thay đổi phương pháp học của học sinh
  • võ mạnh cường
    điều cuối cùng con muốn nói là: theo con nghĩ để có thể thực hiện được điều đó thì người giáo viên là người quan trọng nhất, người phải tìm tòi, phát huy và sáng tạo nhiều hơn nữa trong công tác đổi mới giáo dục. Đối với giáo dục thì phải nghiên cứu tìm ra cái khung cái sườn mới cho giáo dục để từ đó các cán bộ giáo viên làm theo và phát huy đổi mới.
  • võ mạnh cường
    khi thay đổi nên giáo dục, có thể sẽ gặp nhiều khó khăn, tình trạng học sinh học ép, học dồn từ những lớp mầm, lớp nền móng đang là vấn đề đang rất nóng bỏng, nên giáo dục đang đẩy tâm lý phụ huynh vào tình trạng cho con em học nhiều kiến thức để theo kịp chương trình, đây là bất cập quan trọng trong giáo dục, và ảnh hưởng đến sự phát triển cân bằng cho các em, và thực tế các em quá lệch về phần học tập tiếp thu kiến thức trên dạng trang vở, có kiến thức nhưng yếu về hoạt động xã hội, thực tế, nếu nền giáo dục đầu tư mạnh về các mặt xã hội, thực tế sẽ nhưng phần kiến thức vẫn còn mạnh thì cũng là khó khăn cho học sinh. Do vậy nền giáo dục cần phương pháp thay đổi thích hợp để cái cân giữa kiến thức và thực tế cân bằng, không nên quá nghiêng về mặt kiến thức mà dẫn đến thực hành không được, nhưng cũng không thể quá nghiêng nhiều về mặt thực tế nhưng lại không có kiến thức để ứng dụng, mong ý kiến của con có thể đến được phó chủ tịch.
  • võ mạnh cường
    Để thay đổi sự sinh động, thì giáo trình và sách giáo khoa thay đổi sinh động, không quá khô khan về mặt kiến thức, với các giáo viên cần thay đổi phương pháp dạy tư duy kết hợp khả năng trừu tượng và kiến thức, sau đó áp dụng vào thực hành sẽ giúp khả năng nhớ và khả năng làm việc logic, tránh nhớ chữ viết, giáo viên là người hướng dẫn nếu phương pháp giáo viên thay đổi thì cách học cách tiếp cận của học sinh sẽ thay đổi.
  • võ mạnh cường
    Con xin đồng tình với các trăn trở của phó chủ tịch nước, con là một giáo viên ra trường được 2 năm, tuy chưa được công tác trong môi trường thật sự, nhưng qua quá trình dạy thêm, tìm hiểu trên báo chí và xã hội cũng gặp nhiều bất cập như phó chủ tịch và con rút ra các trăn trở mà nên giáo dục việt nam cần thay đổi là: Đạo đức của người học chưa được nâng cao, trình độ chuyên môn còn chưa chuyên sâu học trên lý thuyết nhưng chưa hoàn toàn vận dụng áp dụng vào cuộc sống, đa số các học sinh, sinh viên ra trường đều đã bỏ quên các kiến thức đã học. Nay con đưa ra những ý kiến thay đổi giáo dục như sau:
    1/ Để thay đổi rèn luyện đạo đức cho học sinh, sinh viên cần có nhiều hoạt động thức tế, nâng cao chỉ số EQ và SI cho học sinh, đồng thời cũng là sân chơi nâng cao tính hoạt động tập thể đóng góp tập thể, và học hỏi lẫn nhau trong môi trường kết hợp và trao đổi về nhân cách với nhau.
    2/ Học tập kiến thức cần thay đổi về thực hành nhiều hơn, và áp dụng vào thực tế nhiều hơn, Con là giáo viên toán, thực sự toán không phải là môn học khô khan mà rất sinh động và hấp dẫn nếu như biết áp dụng toán vào cuộc sống, những ứng dụng nhỏ nhưng có thể làm học sinh hiểu được toán, và tạo sự đam mê toán học, nền giáo dục cần tạo ra sân chơi toán học, những ứng dụng thực tế trong quy mô nhà trường rồi dần dần các thực tập những bài tập thực tế, quan trọng hơn cả là việc hoạt động theo nhóm để có được nhiều đóng góp của nhiều thành viên nâng cao làm việc nhóm, phát huy được các sỡ trường riêng của mỗi cá nhân và tạo ra được mối liên kết cảm xúc giữa các học sinh với nhau.
  • Lê Ki Ma
    Tôi rất đồng tình với PCT nước, cũng như với các vị, chúng ta đã đề cập đến khá nhiều những bất cập của GD hiện nay và những khó khăn chung của GD, tôi xin đề cập thêm một khía cạnh nữa của người thầy hiện nay rất khổ tâm: đó là Thông tư "quy định về đạo đức nhà giáo" Đây là một chủ trương đúng đắn, mang tíh nhân văn cao nhưng mặt trái của thông tư này làm cho một bộ phận học sinh cũng như phụ huynh ( cá biệt )lợi dụng tin thần thông tư này đối phó với những giáo viên có tâm huyết với nghề, khắc khe với những học sinh cá biệt, nhằm dạy dỗ học sinh như dạy con cháu của mình ( thương cho roi cho vọt..).Tôi có đọc bài " Roi vọt học đường" của một tác giả trên báo điện tử, tôi rất tâm đắc, đương nhiên không phải răn de, rầy dạy thậm chí roi vọt với HS nhằm mục đích hành hạ mà vì tấm lòng thương yêu...
    Trong thực tế con cháu chúng ta cũng có đứa ngoan, hiền, cứng đầu, khó bảo...Nhớ thời xưa đi học có mấy ai dám vô lễ với Thầy, rất tôn trọng mặc dù có nhiều thầy rất "cứng". Hiện nay thì sao? có lẽ vì sự thân thiện "quá mức" mà thầy không dám la rầy học trò vì sợ "bị kỷ luât" không đáng, nên hình như đa số giáo viên chọn biện pháp an toàn vơi " tin thần thông tư" để được "thân thiện" khỏi phải sợ va chạm với " con chú bảy - cháu chú ba; con của nhà tài trợ..."
    Theo tôi nghỉ, có lẽ đây cũng là một khía cạnh làm cho giáo dục đạo đức học sinh ở nhà trường ngày một xuống cấp, học sinh lười học, thầy giáo không có biện pháp tốt, phù hợp, hiệu quả thì chất lượng thấp là điều chắc chắn.
    Thực trạng thứ 2: GD hiện nay hình như chủ yếu là thành tích các phong trào, tôi thấy thực tế của ngành giáo dục ở địa phương tôi: năm học có 9 tháng thì phải tổ chức cấp trường ít nhất là 15 phong trào và tất cả phải chuẩn bị tập dợt dội tuyển để dự thi cấp huyện, cấp tỉnh... trường nào có phong trào đạt giải càng cao thì thàh tích càng lớn, vì thành tích mà các trường phải dua nhau thuê mướn làm sản phẩm, dàn dựng tiết mục....Nhưng tất cả 15 PT ấy chỉ có: GV giỏi, HS giỏi, Viết chữ đẹp có liên quan đến chất lượng giáo dục. Với số lượng phong trào như thế thử hỏi còn thời gian và tâm trí để nâng cao chất lượng giảng dạy không? Cái khổ nhất là cấp Tiểu học thì không có học phí, không có kinh phí để tổ chức phong trào nhưng bắt buột phải tổ chức và tham gia phong trao, trường nào không có phong trào thì xem như " từ chối thi đua".
    Rất mong các cấp quản lý GD nên xem lại thực trạng này, nhất là cấp Tiểu học./.
  • Đặng Thị Oanh
    Tôi tán thành với ý kiến bỏ thi TN THPT của PCT nước vì những lí do PCT đã nêu, tiêu cực, thành tích và lãng phí kinh phí trong GD cho kì thi này, ngược lại chất lượng được đánh đồng.
    Để nâng cao chất lượng GD và nhân cách học sinh phải chấn chỉnh ngay cách dạy học và đánh giá ở Tiểu Học, chỉ 01 bài kiểm tra học kì là đánh giá cả quá trình học tập, chính vì vậy mà khi bước vào THCS chữ viết rất xấu, sai lỗi chính tả, không biết làm toán ở các phép tính cơ bản, lười học, thiếu chăm ngoan... hổng kiến thức trầm trọng. Đề nghị các nhà lãnh đạo quản lý cần cần điều chỉnh ngay chấn hưng cách đánh giá cũng như dạy và học ở tiểu học. các dự án đổi mới căn bản toàn diện nền giáo dục ngốn hết hàng chục tỷ nhưng chúng ta đã thu được sản phẩm thụ hưởng cho người học chưa
  • Hồ Thu Hương
    Tôi rất tâm đắc với ý kiến của Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan (PCT. Bệnh thành tích đã ăn sâu vào gốc rễ của ngành GD-ĐT mà muốn nâng cao chất lượng giáo dục, muốn một nền giáo dục vì sự phát triển của trẻ thì không thể tiếp tục như vậy.
    - PCT cho rằng phải quan tâm nhiều hơn đến giáo dục đạo đức, mà phải giáo dục ngay ở bậc TH là hoàn toàn đúng. Tiếc rằng, các nhà trường mãi lo đến các thành tích mũi nhọn để xếp loại thi đua mà không hề quan tâm đến việc giáo dục đạo đức, rèn luyện nhân cách cho các em.
    - Chất lượng người thầy còn nhiều vấn đề. Một bộ phận lớn GV có năng lực chuyên môn yếu, thiếu nhiệt huyết trong công việc ở các nhà trường đã làm cho chất lượng dạy học và giáo dục sa sút mà các nhà quản lý GD cơ sở không thể làm gì được.
    - Bệnh thành tích đã thành bệnh mãn tính. Làm gì có ở đâu tỷ lệ thi tốt nghiệp THPT cũng phải khống chế. Hết phong trào này đến phong trào nọ chỉ dừng lại ở hô hào; các nhà trường có cơ sở vật chất đẹp, có các phong trào hoạt động sôi nổi thì được xếp loại cao chứ không cần biết đến chất lượng giáo dục như thế nào.