Báo Điện tử Đài tiếng nói Việt Nam

Kỳ vọng của Nga về Donald Trump tan thành mây khói?

Ông Donald Trump từng được kỳ vọng sẽ “thổi làn gió mới” vào quan hệ Nga – Mỹ nhưng cho đến nay, hy vọng ấy đang ngày càng phai dần.
Hùng Cường/VOV.VN

Một vài tuần sau cuộc gặp thượng đỉnh của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Hamburg, Đức, quan hệ Mỹ - Nga vẫn cho thấy có ít dấu hiệu được cải thiện. Thậm chí, nhiều quan chức trong chính quyền Nga còn cảm thấy ngày càng bực tức khi ông Trump không thể làm gì với lời cam kết cải thiện quan hệ với Moscow được đưa ra trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng.

Trong khi tình hình chưa được cải thiện thì Quốc hội Mỹ lại tìm kiếm áp đặt các lệnh trừng phạt bổ sung nhằm vào Nga. Những diễn biến này có thể khiến quan hệ song phương Nga – Mỹ leo thang căng thẳng và dẫn đến hệ quả là điện Kremlin có thể theo đuổi một chính sách đối đầu với Mỹ.

Sau chiến thắng bất ngờ của ông Donald Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ hồi năm ngoái, Moscow tỏ ra lạc quan về chính sách của chính quyền ông Trump đối với Nga. Ông Alexey Pushkov, nguyên Chủ tịch Ủy ban đối ngoại Duma Quốc gia Nga (Hạ viện Nga) nói với The National Interest rằng những dự cảm tích cực mà nhiều người Nga tìm thấy ở ông Donald Trump xuất phát từ hai lý do chính.

Thứ nhất, họ hoan nghênh tuyên bố công khai của ông Donald Trump về Nga, làm tăng khả năng bình thường hóa quan hệ song phương. Thứ hai, họ cảm thấy rõ ràng là ông Trump thích hợp làm Tổng thống Mỹ hơn bà Hillary Clinton, người mà họ coi là “kiến trúc sư” của các hoạt động can thiệp quân sự của Mỹ ở Libya và Syria cũng như chính sách chống Nga dưới thời ông Obama.

26 năm nhượng bộ Mỹ là quá đủ đối với Nga

Một trong những quyết định đáng chú ý nhất sau 6 tháng cầm quyền của ông Trump, đó là phát động cuộc tấn công vào một căn cứ không quân của Syria sau cáo buộc lực lượng của Tổng thống Assad sử dụng vũ khí hóa học ở Idlib hồi tháng 4.

Động thái này khiến điện Kremlin hết sức phẫn nộ, Tổng thống Nga Valadimir Putin khi đó nói rằng, mức độ tin tưởng lẫn nhau trong phối hợp hành động ở Syria giữa hai nước không được cải thiện mà thậm chí còn xấu đi.

Nội dung khi không có video

Video tóm tắt diễn biến vụ Mỹ tấn công quân sự Syria.

Theo ông Pushkov, Tổng thống Mỹ Donald Trump bị “trói cả chân và tay” khi muốn thúc đẩy chính sách với Nga và bản thân ông Trump không thể đưa ra những quyết định linh hoạt về vấn đề trừng phạt Moscow. Ông Pushkov thậm chí mô tả mối quan hệ Nga – Mỹ hiện nay thực tế “giống như một cuộc Chiến tranh Lạnh”.

Mối quan hệ nguội lạnh này có cơ hội được “hâm nóng” khi lãnh đạo Nga Mỹ có cuộc gặp lần đầu tiên tại Hamburg hôm 7/7. Có lẽ, kết quả tích cực nhất mà hai bên thu được từ cuộc gặp này chính là một lệnh ngừng bắn ở khu vực Tây Nam Syria. Tổng thống Trump tỏ ra khá hài lòng với kết quả cuộc gặp khi nói với báo chí rằng: “Chúng tôi đã có một cuộc nói chuyện rất thú vị, rất tốt”.

Nga cũng đánh giá cuộc gặp là “tích cực” nhưng có thái độ kiềm chế hơn. Bình luận về cuộc gặp này, Giáo sư Andranik Migranyan tại Học viện quan hệ quốc tế Moscow cho rằng, dù lãnh đạo Nga bước vào cuộc gặp với “kỳ vọng rất thấp” nhưng đã có thể đạt được một lệnh ngừng bắn ở Syria, điều này cho thấy khả năng hợp tác giữa ông Trump và ông Putin.


Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, cũng có luồng dư luận hoài nghi về khả năng Nga – Mỹ có thể làm ấm lại mối quan hệ vốn đã xuống đến mức thấp nhất kể từ sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh dưới thời ông Obama. Thực tế, Moscow dường như đang mất dần kiên nhẫn với Washington về vụ việc Mỹ trục xuất 35 nhà ngoại giao Nga và tịch thu 2 khu phức hợp ngoại giao của nước này ở New York và Maryland.

Có thể thấy, điều khó xử nhất hiện nay của ông Donald Trump là ở chỗ ông thiếu "không gian" để có thể hành động bởi sức ép từ cả trong nước và từ phía Nga đang đè nặng lên ông. Nga gần như sẽ không chấp nhận nhượng bộ ông Donald Trump trong bất kỳ vấn đề chính trị nào.

Giáo sư Andranik Migranyan cho rằng, kể từ khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Mỹ đã và đang tìm cách “làm suy yếu, hạ thấp uy tín” của Nga bằng cách liên tục mở rộng ảnh hưởng trong không gian hậu Xô viết. Theo quan điểm của ông, Nga đã nhượng bộ đủ mọi mặt trong suốt 26 năm qua và giờ sẽ không còn chuyện đó.

Giáo sư Migranyan cho rằng: “Ông Donald Trump cần phải là người ‘chìa cành olive’ ra trước. Nếu muốn theo đuổi một cách tiếp cận cứng rắn với Trung Quốc thì ông ấy sẽ cần sự hỗ trợ từ Nga”.

“Nội công ngoại kích”

Sức ép từ phía Nga là vậy, triển vọng để Tổng thống Trump có được sự hậu thuẫn cần thiết trong nước cải thiện quan hệ với Nga gần như là không khả thi. Kết quả một cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy, có tới 54% người Mỹ tin rằng, ông Trump đã có những giao dịch bất hợp pháp và không phù hợp với Nga. Do đó, sẽ không có chuyện công chúng Mỹ chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào được cho là có lợi đối với Nga.

Không nhận được sự ủng hộ của người dân Mỹ, sự hậu thuẫn từ Quốc hội Mỹ đối với Tổng thống Trump cũng không khá hơn là bao khi cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ thống nhất đặt lên bàn ông Trump dự luật tăng cường trừng phạt Nga mà ông không hề mong muốn.


Ảnh: TIME.

Tình hình phát triển theo hướng này sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng đối với lòng tin Nga dành cho Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Andrey Sushentsov, chủ tịch câu lạc bộ nghiên cứu chính trị Valdai, đồng thời là Giáo sư của Viện Quan hệ Quốc tế nhận định, lãnh đạo Nga sẽ coi ông Trump là một đối tác không đáng tin cậy, kể từ khi Quốc hội Mỹ có động thái rõ ràng coi nhẹ quan điểm của ông về mối quan hệ Mỹ - Nga.

Giáo sư Sushentsov cảnh báo: “Nếu quỹ đạo hiện tại của mối quan hệ song phương vẫn tiếp tục đi xuống thì Nga có thể đi đến kết luận rằng mối quan hệ của họ với Mỹ sẽ gặp nhiều thách thức trong tương lai gần. Trong trường hợp đó, thay vì cảm thấy bị áp lực để nhượng bộ như nhiều nghị sĩ Mỹ hy vọng, điện Kremlin thậm chí có thể còn ít quan tâm hơn đến việc cân nhắc chính sách đối ngoại của họ có được Washingtom chấp nhận hay không”.

“Quốc hội Mỹ đang có nhận thức sai lầm về sức mạnh của Nga. Nếu họ không thể gây sức ép đối với Triều Tiên thì họ cũng đừng mong có thể thành công trong việc ‘ép’ Nga”

Alexander Lukin, Hiệu trưởng trường Quan hệ Quốc tế tại Đại học Kinh tế hoàn toàn đồng ý với quan điểm này khi cho rằng, những nỗ lực của Mỹ tiếp tục tăng cường trừng phạt Nga sẽ đẩy Nga vào con đường củng cố và mở rộng quan hệ với Trung Quốc thay vì tìm kiếm sự hòa giải với phương Tây.

“Quốc hội Mỹ đang có nhận thức sai lầm về sức mạnh của Nga. Nếu họ không thể gây sức ép đối với Triều Tiên thì họ cũng đừng mong có thể thành công trong việc ‘ép’ Nga”, ông Lukin nói.

Tương lai nào cho quan hệ Nga – Mỹ?

Trong khi sự nhiệt tình ban đầu của ông Trump để cải thiện quan hệ với Nga phần nào đã phai nhòa thì Moscow vẫn duy trì một số quan điểm lạc quan trong hợp tác với Washington. Theo ông Puskov, có một điểm chung rõ ràng giữa Mỹ và Nga trong cuộc chiến chống phiến quân Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng và các nhóm khủng bố khác.

Thậm chí, chuyên gia Puskov còn vẽ ra viễn cảnh hợp tác Nga – Mỹ trong vấn đề Triều Tiên. Mặc dù vậy, ông cho rằng, Nga vẫn muốn thấy một cam kết về giải pháp ngoại giao lớn hơn của Mỹ đối với vấn đề này.


Ảnh: AFP.

Đồng tình với quan điểm vẫn còn những “điểm sáng” trong quan hệ Nga – Mỹ vốn đã bị phủ bóng đen trong thời gian qua, giáo sư Sushentsov chỉ ra thực tế những nỗ lực cá nhân của ông Trump trong việc cải thiện quan hệ với nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin có thể là một dấu hiệu tốt cho tương lai.

Sau 6 tháng đầu tiên tại nhiệm, có lẽ đến lúc này, ông Trump đã hiểu rõ một thực tế phũ phàng là nỗ lực nhằm cải thiện quan hệ Mỹ - Nga phức tạp hơn tưởng tượng. Đối mặt với áp lực trong nước và sự bất mãn ngày càng gia tăng từ phía Moscow, ông Trump buộc phải điều chỉnh cách thức tiếp cận vấn đề này.

Nói là vậy nhưng để tìm ra một giải pháp nhằm làm giảm mối quan tâm của công chúng và các nghị sĩ Quốc hội Mỹ về quan hệ “gần gũi” của ông Trump với Nga, đồng thời vẫn phải giữ vững vị thế của Mỹ, “lấn lướt” Nga trong các vấn đề quốc tế dường như là nhiệm vụ “bất khả thi” đối với ông chủ Nhà Trắng.

Nếu như chiến thắng của ông Donald Trump trước ứng cử viên nặng ký Hillary Clinton trong cuộc bầu cử Mỹ hồi năm ngoái đã khiến nhiều người phải ngỡ ngàng thì những ai hy vọng về một “phép màu” khi ông Trump đảo ngược thế bất lợi, giành trọn sự ủng hộ từ Quốc hội với các quyết sách quan trọng trong khi tiếp tục xây dựng quan hệ tốt đẹp với Nga có lẽ giờ có thể đã tự có cho mình câu trả lời./.