Ngoại giao tạo ra giá trị kinh tế thực chất

Trong quan hệ quốc tế, uy tín chính trị thường là tiền đề, nhưng không tự động biến thành lợi ích kinh tế. Thách thức lớn nhất của Việt Nam trong 5 năm tới không nằm ở việc tăng cường "quyền lực mềm", mà ở chỗ chuyển hóa lợi thế ấy thành những cam kết kinh tế ràng buộc, có giá trị thực chất.

GS.TS Vũ Dương Huân, nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao, nhấn mạnh rằng trong giai đoạn 2026–2030, Việt Nam cần tập trung triển khai năm nhóm giải pháp trọng tâm, qua đó tạo dựng bước đệm chiến lược vững chắc hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045.

"Trước hết, Việt Nam cần chuyển từ “ngoại giao hình ảnh” sang “ngoại giao hợp đồng”, bởi uy tín chính trị chỉ thực sự có giá trị khi được cụ thể hóa thành các cam kết ràng buộc. Mỗi chuyến thăm cấp cao hay diễn đàn quốc tế phải gắn với danh mục dự án rõ ràng, có lộ trình thực hiện, cơ quan chịu trách nhiệm và tiêu chí đánh giá, đồng thời ưu tiên các hiệp định bảo hộ đầu tư thế hệ mới và thỏa thuận công nhận tiêu chuẩn, công nghệ, nhằm biến 'thiện cảm chính trị' thành nghĩa vụ kinh tế cụ thể", GS.TS Vũ Dương Huân nói.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần tận dụng vị thế “đối tác tin cậy” để nâng tầm trong chuỗi giá trị toàn cầu, chuyển từ vai trò địa điểm sản xuất sang mắt xích sản xuất chiến lược. Mục tiêu trọng tâm là đàm phán với các tập đoàn lớn về trung tâm R&D, chuỗi cung ứng cấp cao và chuyển giao công nghệ có ràng buộc, nhất là trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, năng lượng mới, công nghiệp lưỡng dụng và nông nghiệp công nghệ cao.

Song song với việc mở rộng hợp tác bên ngoài, các cam kết quốc tế cần được sử dụng như đòn bẩy cải cách trong nước, trở thành “neo kỷ luật” cho cải cách thể chế, cắt giảm giấy phép con, chuẩn hóa môi trường kinh doanh và bảo vệ quyền tài sản, quyền hợp đồng, không chỉ vì yêu cầu nội tại mà còn vì trách nhiệm đã cam kết với quốc tế.

Ngoài ra, ngoại giao cần được mở rộng từ phạm vi nhà nước sang ngoại giao hệ sinh thái, kết nối chặt chẽ Nhà nước với doanh nghiệp, công nghệ và tài chính thông qua các hội đồng hợp tác song phương, quỹ đầu tư chung và đội ngũ đàm phán kinh tế chiến lược chuyên nghiệp.

Cuối cùng, Việt Nam phải định vị rõ mô hình phát triển mà mình hướng tới và truyền thông nhất quán với thế giới, từ đó lựa chọn đối tác chiến lược phù hợp, ưu tiên chất lượng cam kết thay vì dàn trải, để trở thành đối tác không thể thiếu của một số quốc gia then chốt.

Ngoại giao tạo dựng hình ảnh Việt trên trường quốc tế

Cách tiếp cận ngoại giao theo hướng hệ sinh thái và việc xác định rõ mô hình phát triển không chỉ nhằm phục vụ mục tiêu kinh tế, mà còn là nền tảng để định hình hình ảnh và vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế. Khi Việt Nam xác lập được bản sắc phát triển nhất quán và lựa chọn đúng đối tác chiến lược, uy tín chính trị sẽ được nâng tầm từ quan hệ song phương sang đóng góp có trách nhiệm đối với các vấn đề chung của khu vực và toàn cầu.

Chính trong bối cảnh đó, hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế cần được củng cố không chỉ như một nền kinh tế năng động, mà như một quốc gia có trách nhiệm và đóng góp thực chất cho các giá trị văn minh chung của nhân loại. GS.TS Vũ Dương Huân nhấn mạnh rằng trong nhiệm kỳ 2026–2030, Việt Nam cần thể hiện rõ trách nhiệm quốc tế trên nhiều phương diện then chốt.

Thứ nhất, chủ động đóng góp vào hòa bình, an ninh và ổn định khu vực – toàn cầu. Việt Nam cần tiếp tục kiên trì đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập, tự chủ; tích cực tham gia các cơ chế đa phương như ASEAN, Liên hợp quốc; mở rộng và nâng cao chất lượng tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, đóng vai trò trung gian đối thoại, thúc đẩy giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Thứ hai, thể hiện trách nhiệm mạnh mẽ trong ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Với tư cách là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, Việt Nam cần đi đầu trong chuyển đổi xanh, giảm phát thải, bảo vệ đa dạng sinh học; đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến với cộng đồng quốc tế, góp phần thực hiện các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs).

Thứ ba, thúc đẩy hợp tác phát triển, thu hẹp khoảng cách toàn cầu. Việt Nam có thể đóng góp kinh nghiệm phát triển, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số cho các nước đang phát triển; tham gia tích cực vào các sáng kiến hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thiên tai, thể hiện tinh thần đoàn kết và trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

Thứ tư, tôn trọng và thúc đẩy các giá trị nhân văn, tiến bộ của nhân loại. Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện nhà nước pháp quyền, bảo đảm quyền con người, bình đẳng giới, quyền tiếp cận giáo dục và y tế; đồng thời tham gia xây dựng các chuẩn mực toàn cầu về đạo đức công nghệ, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo theo hướng lấy con người làm trung tâm.

Thứ năm, cần tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Thông qua ngoại giao văn hóa, Việt Nam có thể quảng bá hình ảnh một dân tộc hòa hiếu, nhân ái, tôn trọng khác biệt, giàu bản sắc; đóng góp vào đối thoại giữa các nền văn minh, tăng cường sự hiểu biết và hợp tác giữa các quốc gia.

"Trong giai đoạn 2026 – 2030, trách nhiệm quốc tế của Việt Nam không chỉ thể hiện ở tăng trưởng kinh tế, mà còn ở vai trò kiến tạo hòa bình, thúc đẩy phát triển bền vững, bảo vệ các giá trị nhân văn và đóng góp tích cực cho cộng đồng quốc tế. Khi đó, Việt Nam sẽ được thế giới ghi nhận như một quốc gia có trách nhiệm, uy tín và đóng góp thực chất cho văn minh chung của nhân loại", GS.TS Vũ Dương Huân khẳng định.

Thông báo về Đại hội XIV của Đảng tới các cơ quan đại diện ngoại giao, quốc tế

VOV.VN - Chiều 7/1, Bộ Ngoại giao đã tổ chức chương trình thông báo về Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV tới các cơ quan đại diện ngoại giao, các tổ chức quốc tế.