Giữa những thửa ruộng bậc thang xếp tầng theo triền núi, bản Lao Chải 1 (xã Khun Há, tỉnh Lai Châu) hiện ra bình yên với những ngôi nhà trình tường, thưng ván gỗ nép mình bên sườn núi. Những hàng rào đá quanh co và tiếng trẻ nhỏ ríu rít vang giữa bản làng mỗi ngày. Không sao chép mô hình du lịch của nơi khác về áp dụng, người dân Lao Chải 1 chọn cách lấy chính nếp sống truyền thống của người Mông để tạo nên sức hút cho du khách. Từ cổng vào bản đến từng ngôi nhà, bà con đều sử dụng tre, gỗ, đá, quả thông khô hay hạt dẻ rừng để trang trí. Mộc mạc nhưng gần gũi, giản dị mà đầy dấu ấn riêng.

Anh Lù A Nhà - một hộ dân làm homestay ở bản Lao Chải 1 chia sẻ: "Nét độc đáo ở bản là mỗi hộ dân đi kiếm hạt dẻ, hạt cây thông rừng về trang trí, để nhà các hộ dân độc đáo hơn, thu hút các đoàn khách tham quan; rồi cổng chào vào bản có nét độc đáo hơn. Ở đây bà con chỉ lấy các đồ từ rừng về trang trí thôi chứ không pha tạp các vật dụng khác".

Không chỉ giữ gìn cảnh quan bản làng, phụ nữ Mông ở Lao Chải 1 ngày ngày vẫn miệt mài bên khung vải lanh, giữ nghề thêu truyền thống đã theo họ từ thuở nhỏ. Những bộ váy áo sặc sỡ, khăn thổ cẩm hay đồ lưu niệm thủ công giờ đây không chỉ phục vụ đời sống thường ngày mà còn trở thành sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Chị Lù Thị Pàng, ở bản Lao Chải 1 nói: "Cùng với việc giữ gìn bản làng sạch đẹp, học cách làm du lịch để đón khách, tôi và các chị em trong bản luôn tích cực thêu các trang phục thổ cẩm, như váy áo, khăn, một số đồ lưu niệm để bán cho du khách. Công việc này rất quen thuộc với tôi, vì từ khi còn nhỏ đã được bà và mẹ dạy thêu thùa. Nên việc thêu, may đã là công việc không thể thiếu hàng ngày".

Du lịch cộng đồng ở Lao Chải 1 không chỉ giúp người dân có thêm thu nhập, mà còn làm cho bà con thêm tự hào về văn hóa của dân tộc mình. Đó cũng là lý do những bộ trang phục truyền thống vẫn được người dân mặc mỗi ngày, những phong tục, tập quán vẫn được gìn giữ nguyên vẹn giữa cuộc sống hiện đại. 

Anh Cứ A Chu - Bí thư Chi bộ bản Lao Chải 1 cho biết: "Là một bí thư chi bộ tôi luôn tuyên truyền bà con nhân dân tập trung phát triển kinh tế, chỉnh trang nhà cửa sạch sẽ để chào đón khách. Tôi cũng hướng dẫn các nhóm hộ làm homestay và có những nhóm hộ làm chăn nuôi và một số nhóm hộ làm trồng trọt để cung cấp dịch vụ cho toàn bản, để mỗi người san sẻ lợi ích. Về giữ gìn bản sắc văn hóa tôi cũng luôn nhắc bà con lúc nào cũng phải mặc trang phục dân tộc, để chào đón khách, giữ gìn không để mai một đi".

Cùng với Lao Chải 1, nhiều bản làng khác ở Lai Châu cũng đang từng bước phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc.

Ở Sin Suối Hồ, đồng bào Mông giữ những con đường phủ kín địa lan, những phiên chợ vùng cao đậm sắc màu bản địa. Tại bản Thẳm, người Lự vẫn gìn giữ nghề dệt thổ cẩm, những ngôi nhà sàn cổ và điệu xòe truyền thống. Còn ở Vàng Pheo, văn hóa người Thái hiện lên qua tiếng khắp ngân vang bên những mái nhà sàn thấp thoáng bên dòng suối. Trong khi đó, Sì Thâu Chải của người Dao lại hấp dẫn du khách bằng không gian săn mây trên núi cao, những bài thuốc lá truyền thống và nghề thêu thủ công mang đậm bản sắc dân tộc Dao...

Mỗi bản làng một sắc màu văn hóa riêng, nhưng đều có chung một hướng đi: Phát triển du lịch bằng chính giá trị cốt lõi của cộng đồng mình. Để hỗ trợ người dân phát triển du lịch cộng đồng, thời gian qua, chính quyền địa phương ở Lai Châu cũng tích cực đầu tư cơ sở hạ tầng, chỉnh trang cảnh quan và hỗ trợ người dân làm du lịch.

Ông Đỗ Trọng Thi - Phó Chủ tịch UBND xã Khun Há cho biết: "Bản Lao Chải 1 đã được công nhận bản du lịch cộng đồng OCOP 3 sao. Thời gian qua bà con nhân dân bản Lao Chải 1 rất tích cực trong vấn đề phát triển du lịch cộng đồng. Xã cũng đã vận động bà con nhân dân đi lấy đá về làm hàng rào đá để cải tạo cảnh quan của bản. Ngoài ra cũng đã chỉnh trang khu vực sân khấu và các đường nội bản; chỉnh trang làm mới các homestay để phục vụ đón khách".

Nếu như năm 2025 Lai Châu đón gần 1,5 triệu lượt khách, thì 4 tháng đầu năm 2026 địa phương đã đón hơn 720 nghìn lượt, bằng gần 45% kế hoạch năm. Điều đáng quý là trong hành trình phát triển của du lịch Lai Châu, văn hóa không bị đánh đổi. Ngược lại, chính du lịch đã trở thành động lực để người dân thêm ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của bản làng.

Ông Trần Mạnh Hùng - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu nhấn mạnh: "Thời gian tới ngành văn hóa, thể thao và du lịch sẽ rà soát lại các sản phẩm du lịch của tỉnh; đa dạng hóa các hoạt động trong phát triển du lịch cộng đồng ở địa phương, nhất là các hoạt động trải nghiệm văn hóa của cộng đồng các dân tộc. Đặc biệt là hỗ trợ người dân trong việc định hướng, xây dựng khu, điểm du lịch cộng đồng trở thành sản phẩm tạo ấn tượng cho du khách khi đến tham quan. Điều quan trọng nữa là ở các điểm du lịch cộng đồng cần phải đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong thông tin quảng bá, giới thiệu về sản phẩm".

Giữa những đổi thay của cuộc sống hiện đại, những bản làng nơi vùng cao Lai Châu vẫn đang bền bỉ giữ lấy tiếng khèn, điệu xòe, tấm thổ cẩm và nếp nhà truyền thống như giữ lấy hồn cốt của dân tộc mình. Cũng từ những giá trị nguyên bản ấy, một hướng đi bền vững cho du lịch Lai Châu đang dần được khẳng định. Nơi mà du khách không chỉ đến để ngắm cảnh, mà còn để tìm về với văn hóa, với con người chân thành và những giá trị mộc mạc giữa núi rừng Tây Bắc.

Lai Châu bứt phá du lịch cộng đồng từ “điểm tựa vàng” văn hóa

VOV.VN - Giữa mây trời Tây Bắc, những bản làng Mông, Thái, Dao, Lự… ở Lai Châu đang “thức giấc” theo một cách rất riêng bằng tiếng khèn, điệu xòe, bằng căn nhà trình tường, nếp nhà sàn và những nụ cười hồn hậu của người dân bản địa.