Đầu tháng 4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định về điều chỉnh quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đối với 6 vùng kinh tế - xã hội, gồm: Trung du và miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung và Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Theo đó, đã định hình lại không gian phát triển và liên kết nội vùng cũng như liên vùng, theo hướng tăng trưởng bền vững, nâng cao được năng lực cạnh tranh của kinh tế vùng.

“Quy hoạch tổng thể quốc gia lần này đã điều chỉnh, mở rộng hợp lý 4 vùng động lực quốc gia, bổ sung vùng động lực Bắc Trung bộ để phát huy tốt hơn tiềm năng, lợi thế của các khu vực, gắn với khai thác hiệu quả không gian phát triển mới, định hướng lựa chọn một số địa bàn đô thị vùng có lợi thế đặc biệt, để xây dựng trung tâm kinh tế, tài chính, đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, với thể chế, cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội, có tính đột phá, có khả năng cạnh tranh quốc tế cao”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết.

Việc thể chế hóa hệ thống phân vùng kinh tế - xã hội mới với những điều chỉnh phù hợp với các đơn vị hành chính sau sắp xếp, sẽ tạo điều kiện khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của các vùng và từng địa phương trong vùng, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng. Trên cơ sở đó, định hướng phát triển của 6 vùng cũng được xác định rõ trong các quy hoạch vùng điều chỉnh, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của mỗi vùng, góp phần hình thành một không gian phát triển thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Quy hoạch vùng đặc biệt nhấn mạnh định hướng phát triển các vùng động lực quốc gia. Trong đó, 2 vùng động lực phía Bắc và phía Nam phải trở thành vùng đi đầu về phát triển các ngành dịch vụ hiện đại, chất lượng cao; các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn; phát triển nhanh công nghiệp công nghệ số và các ngành công nghiệp mới nổi; đi đầu trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, xã hội số… Đơn cử, vùng Đồng bằng sông Hồng được xác định là động lực phát triển có vai trò định hướng, dẫn dắt quá trình cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới của đất nước.

“Hà Nội nhận thức sâu sắc rằng vai trò cực tăng trưởng quốc gia và đầu tàu dẫn dắt liên kết vùng là trách nhiệm chính trị đặc biệt. Phát triển Hà Nội nhanh và bền vững là điều kiện để vùng đồng bằng sâu Hồng tăng trưởng 11% năm để cả nước đạt mục tiêu tăng trưởng 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-3030. Hà Nội xác định đi trước, đi nhanh nhưng không đi một mình. Tất cả định hướng chỉ tiêu và dự án đều được thiết kế để liên kết các tỉnh, thành phố trong vùng phát triển. Hà Nội cam kết chia sẻ dữ liệu, hệ sinh thái, kinh nghiệm và cả nguồn lực tài chính cho các địa phương bạn. Hà Nội xác định liên kết vùng phải được hành động cụ thể, đo lường được”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội - Nguyễn Xuân Lưu nêu rõ.

Để tạo cơ sở cho phát triển vùng và liên kết vùng, hạ tầng giao thông cần đẩy mạnh phát triển trên nền tảng các trục động lực quốc gia, gồm hành lang Bắc Nam gắn với đường bộ cao tốc và đường sắt tốc độ cao, hành lang đông tây kết nối vùng nội địa với cảng biển, cửa khẩu quốc tế. Trên các hành lang này, cần tổ chức hệ thống đô thị theo mô hình mạng lưới gồm các đô thị đặc biệt loại một đóng vai trò là cực tăng trưởng của vùng của quốc gia, các đô thị trung tâm vùng, đô thị vệ tinh, các đô thị chuyên ngành gắn với công nghiệp, logistic và du lịch. Cách tiếp cận này nhằm chuyển từ mô hình phát triển điểm đơn lẻ sang mạng lưới liên kết, tăng hiệu quả lan tỏa. Đồng thời, hạ tầng này là cơ sở để triển khai các dự án lớn có tính chất kết nối liên vùng và thu hút đầu tư, tập trung các nguồn lực nhà nước và tư nhân.

“Đổi mới cơ chế huy động, phân bổ nguồn lực phát triển hạ tầng đô thị, đột phá trong phát triển hạ tầng trên cơ sở huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước. Theo đó, cần hướng tới mở rộng mô hình PPP, khai thác quỹ đất hai bên các tuyến giao thông, áp dụng cơ chế tài chính đô thị hiện đại, tăng cường phân cấp nhưng đi kèm với cơ chế điều phối vùng hiệu quả. Đặc biệt, nghiên cứu xem xét giá trị gia tăng từ phát triển đô thị là nguồn lực quan trọng để tái đầu tư hạ tầng”, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nêu đề xuất.

Điều chỉnh quy hoạch quốc gia: Bổ sung vùng động lực, mục tiêu GDP trên 10%/năm

VOV.VN - Sáng nay 6/5, Bộ Tài chính công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, với điểm nhấn mở rộng các vùng động lực, bổ sung Bắc Trung Bộ nhằm khai thác không gian phát triển mới.

Chỉ khi khai thác hiệu quả đầu tư từ Nhà nước và tư nhân, mới đủ nguồn lực để ưu tiên hình thành và phát triển các cơ sở trọng điểm cho các vùng động lực, nhất là các khu thương mại tự do, khu công nghệ cao và mô hình khu chức năng khác, phù hợp với xu thế chung của thế giới. Đây là các điểm nhấn để áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù, tạo môi trường hấp dẫn vượt trội trong việc tăng cường thu hút nguồn lực đầu tư chất lượng cao. Đồng thời, trong phát triển kết cấu hạ tầng, cũng cần chú trọng thúc đẩy phát triển liên kết vùng trong nghiên cứu ứng dụng chuyển giao công nghệ đổi với sáng tạo và chuyển đổi số.

Ông Trần Minh Tân, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh: “Cần phải hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo theo từng vùng, theo ngành và theo chuỗi giá trị để thúc đẩy liên kết giữa viện nghiên cứu cơ sở giáo dục đào tạo, doanh nghiệp và địa phương. Khuyến khích sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu dữ liệu chuyên gia, phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm và các nền tảng đổi mới sáng tạo. Đây cũng là giải pháp quan trọng để khắc phục tình trạng, phân tán nguồn lực phục vụ địa giới hành chính, qua đó, nâng cao hiệu quả thực hiện quy hoạch và chất lượng liên kết vùng. Hình thành phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phải theo hướng liên thông giữa trung ương và địa phương, giữa các địa phương trong vùng và các vùng với nhau”.

Có thể nói, thách thức đặt ra không chỉ là huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, mà còn ở cách tích hợp quy hoạch và tổ chức thực hiện. Nền kinh tế đang đứng trước cơ hội rất lớn để tái cấu trúc không gian phát triển trong chu kỳ mới. Cần tận dụng tốt hệ thống quy hoạch đã được phê duyệt, đồng thời triển khai đồng bộ giữa hạ tầng giao thông, phát triển đô thị và hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nội vùng, liên vùng. Đó là cơ sở để chuyển đổi thực chất sang mô hình tăng trưởng mới, hiệu quả hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh hơn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ làm nhanh hơn mà làm đúng hơn về cấu trúc, về không gian phát triển kinh tế - xã hội theo quy hoạch tổng thể quốc gia và quy hoạch vùng đã được điều chỉnh, từ đó đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế ở mức cao và bền vững đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050.