Theo số liệu GLOBOCAN 2022 của Cơ quan Nghiên cứu Quốc tế về Ung thư (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư dạ dày hiện đứng thứ 5 thế giới về số ca mắc mới với gần 969.000 trường hợp mỗi năm, đồng thời xếp thứ 5 về số ca tử vong với hơn 660.000 người.

Tại Việt Nam, ung thư dạ dày cũng nằm trong nhóm 5 loại ung thư phổ biến nhất, với hơn 16.200 ca mắc mới và khoảng 13.300 ca tử vong mỗi năm. Đáng lo ngại, trên 50% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, khối u xâm lấn sâu hoặc di căn, làm giảm đáng kể cơ hội điều trị triệt căn.

Những thói quen ăn uống âm thầm làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày

Thạc sĩ, bác sĩ Dương Thị Phượng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược - cơ sở Linh Đàm (Hà Nội), cho biết ung thư dạ dày là một trong những bệnh ung thư đường tiêu hóa có xu hướng gia tăng. Trong đó, chế độ dinh dưỡng là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được với bằng chứng mạnh nhất liên quan đến thực phẩm bảo quản bằng muối, uống rượu mức cao và thừa cân béo phì.

Những người thường xuyên ăn thực phẩm nhiều muối như cá muối, thịt muối, đồ hộp, thực phẩm hun khói hoặc đồ chế biến sẵn có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn bình thường.

Các loại thịt chế biến như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông hay thịt nguội thường được xử lý bằng muối, nitrit, hun khói hoặc các phương pháp bảo quản khác. Các quá trình này có thể liên quan đến sự hình thành hoặc phơi nhiễm với các hợp chất N nitroso và hydrocarbon thơm đa vòng, là những chất có tiềm năng gây nguy cơ ung thư.

Không chỉ vậy, tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ cũng làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư đại trực tràng. Cơ quan nghiên cứu Ung thư quốc tế (IRAC) ghi nhận việc tiêu thụ 100 gram thịt đỏ mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng khoảng 17-18%.

Đặc biệt, khi chế biến thực phẩm ở nhiệt độ cao như nướng cháy, chiên rán nhiều dầu mỡ cũng có thể hình thành amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Các chất này có khả năng gây biến đổi AND trong nghiên cứu thực nghiệm, vì vậy nên hạn chế ăn phần cháy khét và ưu tiên cách chế biến nhẹ hơn như luộc, hấp.

Bên cạnh chế độ ăn uống, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) kéo dài có thể gây viêm mạn tính, teo niêm mạc, dị sản ruột và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày, nhất là khi kèm hút thuốc, ăn mặn hoặc tiền sử gia đình. Ngoài ra, theo bác sĩ Phượng, thừa cân và béo phì cũng có nguy cơ ung thư dạ dày vùng tâm vị.

Rượu bia cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Việc lạm dụng đồ uống có cồn liên quan đến nhiều bệnh lý tiêu hóa, đặc biệt là dạ dày và thực quản. Cụ thể, cồn được hấp thu nhanh qua dạ dày. Khi sử dụng với lượng lớn trong thời gian dài, niêm mạc dạ dày dễ bị tổn thương, gây viêm loét mạn tính và làm tăng nguy cơ ung thư.

Không chỉ thực phẩm, thói quen sinh hoạt và tâm lý cũng ảnh hưởng lớn đến dạ dày. Theo bác sĩ Phượng, căng thẳng kéo dài, ăn quá nhanh, vừa ăn vừa làm hoặc nằm ngay sau ăn có thể làm nặng thêm các triệu chứng khó tiêu, đầy bụng, trào ngược ở một số người.

Tuy nhiên, đây không phải là các yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày có mức bằng chứng mạnh như HP, thực phẩm bảo quản bằng muối, rượu bia, hút thuốc và thừa cân béo phì.

"Ăn nhanh, nhai không kỹ làm giảm hiệu quả tiết men tiêu hóa, khiến hấp thu dinh dưỡng kém. Ngoài ra, ăn tối muộn hoặc ăn xong đi ngủ ngay cũng gây hại. Do thức ăn cần 4-6 giờ để tiêu hóa hoàn toàn khỏi dạ dày, nếu ăn khuya và đi ngủ ngay khi thức ăn chưa tiêu hóa hết dễ gây nguy cơ trào ngược, khó ngủ và ảnh hưởng sức khỏe", chuyên gia dinh dưỡng nói.

Những nguyên tắc giúp bảo vệ dạ dày

Để giảm nguy cơ mắc bệnh dạ dày và ung thư, bác sĩ khoa Dinh dưỡng khuyến cáo cần duy trì chế độ ăn uống khoa học và lối sống lành mạnh.

Trong đó, nguyên tắc quan trọng là ăn đúng giờ, đủ bữa và không bỏ bữa sáng. Duy trì bữa ăn đều đặn, trong đó có bữa sáng, có thể giúp hạn chế tình trạng quá đói, ăn bù quá mức và khó chịu đường tiêu hóa ở một số người..

Người dân nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ, thực phẩm quá mặn hoặc hun khói. Đồng thời tránh thói quen vừa ăn vừa làm, ăn quá nhanh hoặc thiếu tập trung khi ăn.

Việc ăn chậm, nhai kỹ không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế ăn quá mức.

Đối với người mắc bệnh dạ dày như viêm loét, bác sĩ khuyến cáo không nên để quá đói hoặc ăn quá no, hạn chế rượu bia, thuốc lá, thức ăn quá cay, quá chua nếu làm nặng triệu chứng, và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Nên chia nhỏ bữa ăn trong ngày. Một số thực phẩm giàu tinh bột như bánh mì có thể giúp hấp thu bớt axit dạ dày.

Ngoài ra, người dân nên tăng cường chế độ ăn cân đối với cá, các loại hạt, rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và đậu đỗ.

Sai lầm khi uống cà phê khiến bạn dễ ợ nóng và tổn thương dạ dày

VOV.VN - Cà phê là thức uống quen thuộc nhưng nếu dùng không đúng cách có thể gây ợ nóng, khó chịu và ảnh hưởng đến dạ dày. Chỉ với một vài thay đổi nhỏ trong thói quen uống, bạn có thể hạn chế tác động tiêu cực và thưởng thức cà phê an toàn hơn.