 ภาพการจัดงาน กินปางแทน |
ในแต่ละหมู่บ้านของชาวไทขาวในจังหวัดเซินลา ลายโจว์ เดียนเบียน ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือ มีอยู่ไม่กี่คนที่เป็นหมอผีหรือที่เรียกอีกอย่างว่า หมอแทน เพราะพวกเขาก็เป็นชาวนาธรรมดาแต่รู้จักบทสวดมนต์และวิธีการบูชาเป็นอย่างดี จนได้รับการยกย่องว่าเป็นตัวแทนจากสวรรค์ที่ถูกส่งมายังโลกเพื่อช่วยเหลือผู้คนให้คลาดแคล้วจากโรคภัยไข้เจ็บและเป็นที่เคารพนับถือของชาวบ้าน นาย หล่อวันเซย ในตำบลเหมื่องกาง อำเภอทานเอวียน จังหวัดลายโจว์ เผยว่า ในระหว่างการประกอบอาชีพหมอผีนั้นถ้าหากสามารถช่วยเหลือใครได้ หมอแทนก็จะรับเป็นลูกบุญธรรม
นายหม่าว วัน เอ็ต แขวงแทงเจื่อง เมืองเดียนเบียนฟู จังหวัดเดียนเบียน กล่าวว่า แม้ว่าการแพทย์จะพัฒนาก้าวหน้าขึ้น คนที่เจ็บป่วยก็ไปโรงพยาบาลเพื่อตรวจรักษา แต่เพื่อผ่อนคลายจิตใจ พวกเขายังคงเชิญหมอแทนมาประกอบพิธี และนี่เป็นวิธีการรักษาเทศกาลกินปางแทนของคนเผ่าไทขาว "การจะประกอบอาชีพเป็นหมอแทนนั้น สิ่งแรกที่ต้องทำคือการรักษาโรคให้ผู้คนหายดี แต่ที่สำคัญที่สุดคือการจัดงานรื่นเริงกินปางแทน ซึ่งเป็นงานเทศกาลที่ดึงดูดคนทั้งชุมชนมาสนุกสนานกันปีละครั้งในฤดูใบไม้ผลิเมื่อดอกกาหลงบาน ก็จะจัดงานเทศกาล"
 ชาวบ้านมาร่วมงาน |
สำหรับหมอแทนนั้นการจัดพิธีกินปางแทนมักจะมีขึ้นทุกๆ 2 หรือ 3 ปี เพื่อบูชาและพบปะสังสรรค์กับลูกบุญธรรมของพวกเขา โดยมักจัดขึ้นในช่วงตรุษเต๊ตซึ่งหมอแทนจะเรียกลูกบุญธรรมกลับมาชุมนุมร่วมจัดพิธีกรรมและร่วมกิจกรรมกินปางแทน ร่วมฟ้อนแสว่และรับประทานอาหาร นายข่วาง วัน ยอง ในอำเภอเหมื่องจ่า จังหวัดเดียนเบียน กล่าวว่า"พิธีปางที่จัดในบ้านหรือที่ทำการของตำบลก็จัดในช่วงหลังตรุษเต๊ต ตั้งแต่วันที่ 8-10 เดือนอ้ายจันทรคติ ผมเรียกลูกบุญธรรมมาร่วมในพิธี โดยลูกบุญธรรมแต่ละคนจะนำสิ่งของเซ่นไหว้มาร่วมงาน เช่น ไก่ เหล้า หรือ จุดธูปขอพรที่บ้านตัวเอง"
เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับวันจัดงาน แท่นบูชาของหมอแทนที่จัดเป็น 3 ชั้น จะได้รับการตกแต่งอย่างสวยงามด้วยดอกไม้ กระดาษสี และเศษผ้าหลากสีสัน เครื่องบูชาต้องมี หมู ไก่ น้ำเหล้า ธูปเทียนดอกไม้ ขนมผลไม้ เป็นต้น เครื่องบูชาจะวางกระจายเท่าๆ กันในแต่ละชั้นเพื่อถวายแด่เทพเจ้า นายหม่าว วัน ถิงห์ ชาวตำบลเหมื่องบาง อำเภอตั๋วจั่ว จังหวัดเดียนเบียน กล่าวว่า"ที่ด้านบนสุดเป็นแท่นบูชาสำหรับหมอผีและเทพเจ้า ชั้นสองก็บูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์แต่ต้องถวายหัวหมูและไก่ ชั้นล่างเป็นของเทพแห่งฟ้าดิน โดยขอให้สวรรค์ฟ้าดินประทานพรให้ปลอดภัยแข็งแรง ถาดเครื่องเซ่นไหว้ชั้นล่างต้องมีไข่ 2 ฟอง เหล้า และผลไม้"
ในระหว่างจัดพิธีกรรมจะมีการร้องเพลงที่มีทำนองคล้ายการขับร้องแบบดั้งเดิมของชาวเผ่าไทขาว พร้อมเสียงดนตรีประกอบที่เป็นปี่ ขลุ่ย พิณ เป็นต้น ในเนื้อร้องได้สะท้อนความปรารถนาของหมอผีที่อธิษฐานให้ชาวบ้านในปีใหม่นี้ได้รับแต่สิ่งดีๆ ให้ทุกคนมีสุขภาพแข็งแรง ขอให้สภาพอากาศดี พืชผลอุดมสมบูรณ์ บ้านเมืองเจริญรุ่งเรืองตลอดไป ส่วนลูกๆก็แสดงความกตัญญูรู้คุณขอพรให้หมอแทนมีความสุขสมหวังทุกประการ หลังจากเสร็จสิ้นพิธีเซ่นไหว้ก็จะเป็นส่วนของเทศกาลซึ่งมีการละเล่นพื้นบ้าน การเต้นรำ สร้างบรรยากาศที่สนุกสนานมาก สร้างเสริมความภาคภูมิใจในประเพณีของชนเผ่าไทขาวและช่วยให้ลูกหลานของพวกเขารำลึกจดจำถึงรากเหง้าและบรรพบุรุษ./.
