Lãnh đạo các nước nói gì về cơn địa chấn bầu cử giữa kỳ tại Mỹ?
VOV.VN - Sau khi đảng Dân chủ giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ cả ở Hạ viện lẫn Thượng viện, các nhà lãnh đạo trên thế giới đã theo dõi sát sao diễn biến này và đưa ra những phản ứng khác nhau.
Theo tờ Al Jazeera, kết quả bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026 đang được theo dõi sát sao bên ngoài nước Mỹ, khi các nhà lãnh đạo thế giới cân nhắc xem thực tế chính trị mới tại Washington có thể tác động thế nào đến chính sách đối ngoại của Mỹ - từ cuộc xung đột với Iran, cuộc xung đột Nga - Ukraine cho đến các quan hệ thương mại.
Việc đảng Dân chủ tại Mỹ nắm quyền kiểm soát cả hai viện của Quốc hội được xem là một đòn giáng mạnh vào Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa của ông.
Bản thân đương kim Tổng thống Mỹ Trump thừa nhận rằng vấn đề liên quan đến Iran có thể đã ảnh hưởng đến kết quả không mấy khả quan của đảng mình trong cuộc bầu cử giữa kỳ, khi ông cho rằng cử tri có lẽ chưa sẵn sàng đón nhận “hệ quả ngắn hạn là giá xăng dầu tăng cao”.
Dưới đây là những phản ứng mới nhất từ các nhà lãnh đạo thế giới, trong bối cảnh quy mô thắng lợi của đảng Dân chủ dần trở nên rõ nét hơn:
Liên minh châu Âu (EU)
Phó Chủ tịch Nghị viện châu Âu Christel Schaldemose cho biết kết quả tại Mỹ khiến bà cảm thấy “thận trọng lạc quan trên cương vị châu Âu”.
“Không phải vì mọi thứ giờ đây sẽ thay đổi theo chiều hướng tốt đẹp hơn, mà vì điều này có thể mang lại lợi ích cho việc hỗ trợ Ukraine, quá trình chuyển đổi xanh và quan hệ với phần còn lại của thế giới”, bà Schaldemose viết trên mạng xã hội X.
“Tuy nhiên, EU vẫn phải tiếp tục con đường tự cường và tự đứng trên đôi chân của chính mình. Điều đó là không thể bàn cãi”, bà nói thêm.
Iran
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, đồng thời là trưởng đoàn đàm phán với Mỹ, cho rằng cử tri đã bác bỏ xung đột.
“Người dân Mỹ đã nói Không với chiến tranh, và chúng tôi ủng hộ thông điệp này”, ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X.
“Nếu chính phủ Mỹ phản bội ý nguyện của người dân để phục vụ các thế lực quốc tế đứng sau hay những kẻ tống tiền, họ sẽ thấy rằng lời từ chối (KHÔNG) của chúng tôi đi kèm với một cơn ác mộng”, ông nhấn mạnh.
Trong khi đó, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei cho rằng những thay đổi về cán cân chính trị tại Mỹ sẽ không làm thay đổi thái độ “thù địch” của Washington đối với Tehran. “Nếu vẫn còn những người nuôi hy vọng dù chỉ là nhỏ nhất rằng hành vi của hệ thống bá quyền có thể thay đổi thông qua các biến động về đảng phái hay phe nhóm, hoặc tin rằng việc nhượng bộ Mỹ có thể thuyết phục nước này từ bỏ thái độ thù địch đối với người dân Iran, thì họ đã hoàn toàn sai lầm”, ông Khamenei tuyên bố trong một thông điệp được truyền thông nhà nước Iran đăng tải.
Israel
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu - một đồng minh của ông Trump, người vừa chứng kiến liên minh của mình mất thế đa số tại quốc hội Israel trong cuộc bầu cử tuần trước - vẫn chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức.
Tuy nhiên, nhân vật đối lập Yair Golan - người có đảng đang tham gia liên minh tìm cách thay thế ông Netanyahu - cho rằng kết quả bỏ phiếu tại Mỹ cho thấy ông Netanyahu đã trở nên bất lợi đối với cả đảng Dân chủ lẫn đảng Cộng hòa tại Mỹ.
Ông Golan cảnh báo rằng nếu ông Netanyahu và chính phủ cực hữu của ông ấy tiếp tục nắm quyền, Israel sẽ rơi vào “con đường dẫn đến các lệnh trừng phạt quốc tế, sự cô lập trên toàn cầu và đối đầu với Mỹ - người bạn và đồng minh quan trọng nhất của chúng ta”.
Lãnh đạo phe đối lập Israel, ông Yair Lapid - cũng là một thành viên trong liên minh chống ông Netanyahu - nhận định rằng kết quả bỏ phiếu tại Mỹ đã loại bỏ hoàn toàn “bất kỳ khả năng nào về một chính phủ đoàn kết do ông Netanyahu lãnh đạo”.
Đức
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng, sau khi mất quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ, Tổng thống Trump nhiều khả năng sẽ vượt qua cơ quan này bằng cách sử dụng các sắc lệnh hành pháp.
Ông Merz nhận xét: “Trong hai năm qua, ông Trump phần lớn điều hành đất nước mà không tham vấn Quốc hội. Tại sao bây giờ lại phải khác đi chứ?”.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius đã chúc mừng đảng Dân chủ về một “chiến thắng lịch sử”, đồng thời nhấn mạnh rằng châu Âu phải tiếp tục nỗ lực hơn nữa trong việc tự đảm bảo an ninh cho chính mình.
Vương quốc Anh
Bộ trưởng Y tế James Frith khẳng định Vương quốc Anh sẽ duy trì mối quan hệ bền chặt và ổn định với Washington, bất chấp điều được coi là “sự thay đổi chấn động trong chính trường nội bộ của người Mỹ”.
Ông Frith chia sẻ với truyền thông Anh: “Sự chuyển dịch trọng tâm quyền lực tại Mỹ là điều thường thấy. Tuy nhiên, nền tảng trong mối quan hệ với Chính phủ Anh - với tư cách là đồng minh thân cận nhất - vẫn luôn vững chắc và không hề thay đổi”.
Ông nói thêm: “Vì vậy, tôi không cho rằng bản chất của mối quan hệ này sẽ thay đổi; nó vẫn rất bền chặt”.
Pháp
Bộ trưởng Tài chính Roland Lescure cho biết Pháp sẽ chờ xem liệu ông Trump - người vẫn nắm quyền kiểm soát chính sách đối ngoại của Mỹ - có điều chỉnh cách tiếp cận của mình hay không. “Hoặc là ông ấy quyết định đứng trên những tranh cãi - thừa nhận rằng cần phải có những thay đổi, đặc biệt là về giá xăng dầu vốn ảnh hưởng trực tiếp đến người dân - đồng thời tiết chế sự can thiệp vào các vấn đề quốc tế; hoặc là ông ấy không làm như vậy”, Lescure phát biểu trên truyền hình Pháp. “Thành thật mà nói, đây là điều chúng ta sẽ cần phải theo dõi sát sao trong những ngày tới”.
Hy Lạp
Người phát ngôn chính phủ Pavlos Marinakis khẳng định quan hệ Mỹ - Hy Lạp sẽ không bị ảnh hưởng bởi kết quả bầu cử.
“Quan hệ Hy Lạp - Mỹ sẽ vẫn bền chặt”, ông chia sẻ với truyền thông địa phương. “Mỹ là đồng minh chiến lược của chúng tôi, và điều này sẽ tiếp tục duy trì trong các dự án lớn cũng như tất cả các thỏa thuận quan trọng. Kết quả này sẽ không làm thay đổi bất cứ điều gì. Chúng tôi tôn trọng mọi kết quả bầu cử. Mọi thứ đã rõ ràng”.
Nga
Thứ trưởng Ngoại giao Sergey Ryabkov nhấn mạnh cần chờ đợi kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử tại Mỹ, đồng thời lưu ý rằng các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ Mỹ có thái độ “cực kỳ tiêu cực” đối với quan hệ với Moscow.
Theo truyền thông nhà nước Nga, ông Ryabkov khẳng định lập trường của Nga về vấn đề Ukraine và chính sách đối ngoại nói chung “không dựa trên những toan tính ngắn hạn, và tất nhiên, không phụ thuộc vào những biến động của ‘phong vũ biểu chính trị’ tại các quốc gia khác”.
“Chúng tôi sẽ tiếp tục công việc của mình theo các chỉ đạo từ Tổng thống Liên bang Nga”, ông nói thêm.
Người phát ngôn điện Kremlin, Dmitry Peskov, cho biết Moscow hy vọng kết quả bầu cử giữa kỳ tại Mỹ sẽ không gây ảnh hưởng đến “những nỗ lực kiến tạo hòa bình” của ông Trump.
Trung Quốc
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết Bắc Kinh sẽ tiếp tục duy trì “mối quan hệ chiến lược mang tính xây dựng” với Mỹ, đồng thời nhấn mạnh rằng các cuộc bầu cử tại Mỹ là “công việc nội bộ” của nước này.
“Trung Quốc sẵn sàng cùng Mỹ bảo vệ và thực hiện các đồng thuận quan trọng mà nguyên thủ hai nước đã đạt được, tăng cường đối thoại, quản lý thỏa đáng những bất đồng, mở rộng hợp tác, cũng như xây dựng một mối quan hệ chiến lược mang tính xây dựng dựa trên sự tôn trọng và bình đẳng”, bà Mao phát biểu với các phóng viên tại Bắc Kinh.
Nhật Bản
Chánh Văn phòng nội các Nhật Bản Kihara Minoru khẳng định, dù kết quả cuộc bầu cử tại Mỹ ra sao, “liên minh Nhật - Mỹ vẫn là nền tảng trong chính sách đối ngoại và an ninh của Nhật Bản”.
“Trong bối cảnh tình hình quốc tế trở nên biến động và ngày càng bất ổn, một liên minh Nhật - Mỹ vững mạnh là yếu tố thiết yếu để tối đa hóa lợi ích quốc gia của Nhật Bản, cũng như duy trì hòa bình và ổn định trong cộng đồng quốc tế”, ông Kihara phát biểu tại một cuộc họp báo.
Nam Phi
Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa - người từng có bất đồng với ông Trump liên quan đến việc cựu Tổng thống Mỹ này lan truyền những tuyên bố được cho là không đúng về một “cuộc diệt chủng người da trắng” tại Nam Phi - cho rằng cuộc bầu cử này đánh dấu “một kỷ nguyên mới trong quan hệ quốc tế”.
“Chúng ta đã thấy đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện; người dân Mỹ đã lên tiếng”, ông Ramaphosa chia sẻ với các phóng viên.