Lộ diện các điều khoản then chốt trong thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran
VOV.VN - Một thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran nhằm chấm dứt xung đột tại Trung Đông đang dần thành hình, với các nội dung đáng chú ý như mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng trừng phạt dầu mỏ và khả năng Tehran từ bỏ kho uranium làm giàu cấp độ cao.
Theo AP, các quan chức khu vực cho biết Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận khung, dù nhiều chi tiết kỹ thuật và lộ trình thực hiện vẫn cần tiếp tục thương lượng.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong chuyến thăm Ấn Độ ngày 24/5 xác nhận “đã đạt được tiến triển đáng kể, dù chưa phải tiến triển cuối cùng” trong đàm phán với Iran.
“Thế giới sẽ không còn phải lo ngại về việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Rubio nói, song không công bố thêm chi tiết.
Iran có thể từ bỏ urani làm giàu cấp độ cao
Một trong những nội dung quan trọng nhất của dự thảo là việc Iran đồng ý từ bỏ kho urani làm giàu cấp độ cao (HEU), yêu cầu then chốt từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, Tehran hiện sở hữu khoảng 441 kg urani được làm giàu ở mức tinh khiết 60%, chỉ còn cách ngưỡng chế tạo vũ khí hạt nhân khoảng một bước kỹ thuật ngắn. Đây là số liệu do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) công bố.
Một quan chức am hiểu trực tiếp tiến trình đàm phán cho biết việc xử lý lượng urani này sẽ được thương lượng trong vòng 60 ngày sau khi thỏa thuận được ký kết. Một phương án khác cũng được xem xét như pha loãng một phần urani, phần còn lại có thể chuyển sang nước thứ ba, nhiều khả năng là Nga.
Tuy nhiên, phía Iran vẫn chưa chính thức xác nhận từ bỏ kho urani nói trên. Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ tái khẳng định quyền phát triển công nghệ hạt nhân là “không thể bị tước bỏ”, đồng thời nhấn mạnh chương trình hạt nhân của Tehran hoàn toàn phục vụ mục đích hòa bình.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, cho biết khác biệt giữa hai bên đang “thu hẹp dần”, nhưng Tehran vẫn duy trì sự thận trọng sau hai lần bị tấn công trong lúc đàm phán hạt nhân diễn ra trong năm qua.
Eo biển Hormuz có thể mở lại
Một nội dung đáng chú ý khác của thỏa thuận là việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu.
Cuộc không kích bất ngờ của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2 đã khiến Tehran gần như đóng cửa eo biển này, kéo theo cú sốc lớn đối với thị trường năng lượng thế giới. Giá dầu, khí đốt và nhiều mặt hàng liên quan đã tăng mạnh trong nhiều tuần qua.
Theo các nguồn tin khu vực, nếu thỏa thuận được ký kết: Iran sẽ dần mở lại eo biển Hormuz đồng thời Mỹ sẽ chấm dứt phong tỏa các cảng biển Iran. Washington cũng có thể cấp miễn trừ trừng phạt để Tehran nối lại xuất khẩu dầu mỏ – yếu tố mang ý nghĩa sống còn với nền kinh tế Iran sau nhiều năm bị siết chặt.
Các nguồn tin cho biết việc giải phóng tài sản Iran bị phong tỏa ở nước ngoài cũng sẽ được đưa vào bàn đàm phán trong giai đoạn 60 ngày này.
Hezbollah tiếp tục là điểm nóng khiến Israel lo ngại
Ngoài ra, dự thảo còn bao gồm cam kết chấm dứt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon, cũng như nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia trong khu vực.
Tuy nhiên, giới chức Israel vẫn tỏ ra dè dặt.
Theo một quan chức Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã cảnh báo ông Trump rằng Israel sẽ tiếp tục duy trì “quyền tự do hành động” trước mọi mối đe dọa an ninh, bao gồm cả tại Lebanon.
Nguồn tin này cũng cho biết ông Trump khẳng định sẽ không ký bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào nếu Iran không tháo dỡ toàn bộ chương trình hạt nhân và từ bỏ toàn bộ lượng urani đã làm giàu.
Trong khi đó, Bộ trưởng Khoa học Israel Gila Gamliel cho biết Tel Aviv hiện áp dụng cách tiếp cận “chờ và quan sát”.
Dù lệnh ngừng bắn do Mỹ làm trung gian từ ngày 17/4 phần lớn vẫn được duy trì, giao tranh vẫn tiếp diễn ở miền Nam Lebanon. Hezbollah tiếp tục phóng rocket và máy bay không người lái nhằm vào lực lượng Israel, trong khi quân đội Israel duy trì nhiều đợt không kích trên lãnh thổ Lebanon.
Theo Bộ Y tế Lebanon, hơn 3.000 người đã thiệt mạng trong đợt giao tranh mới nhất. Phía Israel cũng ghi nhận nhiều thương vong tại khu vực biên giới phía Bắc.
Ông Trump tuyên bố thỏa thuận về chiến sự Iran cơ bản đã được đàm phán xong
VOV.VN - Tổng thống Mỹ Donald Trump tối 23/5 (theo giờ Mỹ) cho biết một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran về cơ bản đã được đàm phán hoàn tất, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh giữa hai bên kéo dài gần hai tháng qua.
